03-07-1026, Ω/23:30′
Πώς η περιοχή του Ζωγράφου δημιουργήθηκε από έναν ιδιώτη. Η γειτονιά του Κούρκουλου και της Κοτοπούλη
Η ευρύτερη ζώνη που σήμερα περιλαμβάνει τον Δήμο Ζωγράφου, τα Ιλίσια, του Γουδή και τα Άνω Ιλίσια έχει περάσει πολλές αλλαγές από τον 18ο αιώνα μέχρι σήμερα. Από αγροτική και αραιοκατοικημένη περιοχή εξελίχθηκε σε μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες της Αθήνας.
Η σημερινή μορφή δεν διαμορφώθηκε από ενιαίο κρατικό πολεοδομικό σχέδιο, αλλά από ιδιωτική πρωτοβουλία. Στις αρχές του 20ού αιώνα, ο Ιωάννης Ζωγράφος, πανεπιστημιακός, οικονομολόγος και πολιτικός από τα Καλάβρυτα, αγόρασε μεγάλη έκταση γης στην περιοχή και τη διαίρεσε σε μικρότερα οικόπεδα.
Τα διέθεσε σταδιακά προς πώληση, κυρίως μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο κι έτσι δημιουργήθηκε οργανωμένος οικισμός, ο οποίος αποσπάστηκε από τον Δήμο Αθηναίων και το 1929 αναγνωρίστηκε ως κοινότητα Ζωγράφου.
Ο Ιωάννης Ζωγράφος
Η κοινότητα είχε περίπου εκατό σπίτια, τα οποία τα χρησιμοποιούσαν κυρίως ως θερινές κατοικίες. Ο Ιωάννης Ζωγράφος κράτησε στην ιδιοκτησία του ένα συγκεκριμένο κομμάτι γης, στο σημείο όπου σήμερα συναντώνται οι λεωφόροι Αλεξάνδρου Παπάγου και Γεωργίου Ζωγράφου. Είχε πέντε γιους και τρεις κόρες. Ένας από τους γιους του, ο Σωτήρης Ζωγράφος, εκλέχθηκε το 1947 ο πρώτος δήμαρχος της νέας πόλης.
Η Βίλα Ζωγράφου διατηρείται στο ιστορικό κτήμα της οικογένειας Ζωγράφου, το οποίο αποτέλεσε τμήμα της μεγάλης έκτασης από την οποία πήρε το όνομά της η περιοχή. Δήμος Ζωγράφου
Καλλιτέχνες και ιστορικές κατοικίες Στην περιοχή έζησαν πολλοί γνωστοί καλλιτέχνες, ηθοποιοί και άνθρωποι των γραμμάτων. Η οικογένεια του Νίκου Κούρκουλου αγόρασε μονοκατοικία στην οδό Γεωργίου Παπανδρέου 14, δύο χρόνια μετά τη γέννηση του ηθοποιού, το 1936. Σήμερα το σπίτι δεν υπάρχει και στη θέση του έχει χτιστεί πολυκατοικία. Ανάμεσα στα πρώτα 100 σπίτια που χτίστηκαν στου Ζωγράφου ήταν και το εξοχικό της Μαρίκας Κοτοπούλη. Αν και ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1918, το υπόγειό του είχε φτιαχτεί το 1908 από τον Γιώργο Χέλμη, ο οποίος το δώρισε στη σύζυγό του.
Η Βίλα Κοτοπούλη φιλοξένησε μεγάλες προσωπικότητες του θεάτρου, όπως οι Λογοθετίδης, Μυράτ, Ροντήρης, Βασιλειάδου, αδερφές Καλουτά και Μερκούρη. Στην εξοχική της κατοικία η ηθοποιός δεν περνούσε το χρόνο μόνο χαλαρώνοντας, αλλά διοργάνωνε δεξιώσεις και παραστάσεις. Στου Ζωγράφου, βρισκόταν επίσης η κατοικία και το ατελιέ του ζωγράφου Γεωργίου Γουναρόπουλου. Ο χώρος διατηρείται μέχρι σήμερα και λειτουργεί ως μουσείο και χώρος παρουσίασης του έργου του.
Στο Δήμο Ζωγράφου βρίσκεται το σπίτι της Μαρίκας Κοτοπούλη από τον 20ο αιώνα, το οποίο σήμερα λειτουργεί ως μουσείο. Δήμος Ζωγράφου
Η πολεοδομική εξέλιξη του Ζωγράφου
Όσον αφορά την πολεοδομική εξέλιξη, σημαντικό ήταν και το γεγονός ότι μεγάλες εκτάσεις γης ανήκαν σε άλλες οικογένειες γαιοκτημόνων, όπως οι Πετράκηδες, οι Σταματοπουλαίοι και οι Αργυροπουλαίοι.
Όσο περνούσαν τα χρόνια, η περιοχή συνέχισε να μεγαλώνει και να ενσωματώνει νέες γειτονιές. Στα όριά της προστέθηκαν τα Κουπόνια, το Γουδή και αργότερα τα Άνω Ιλίσια. Χτίστηκαν κατοικίες με ιδιαίτερη Όσο περνούσαν τα χρόνια, η περιοχή συνέχισε να μεγαλώνει και να ενσωματώνει νέες γειτονιές. Στα όριά της προστέθηκαν τα Κουπόνια, το Γουδή και αργότερα τα Άνω Ιλίσια. Χτίστηκαν κατοικίες με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, πολλές από τις οποίες σώζονται μέχρι σήμερα και έχουν αλλάξει χρήση, φιλοξενώντας δημόσιες και δημοτικές λειτουργίες. Το 1930, απέκτησε το πρώτο δημοτικό σχολείο, το λεγόμενο Ζωγράφειο, το οποίο χτίστηκε κοντά στον ναό του Αγίου Θεράποντος και χρησιμοποιήθηκε και ως χώρος για τις διοικητικές ανάγκες της κοινότητας. Δημιουργήθηκε ο ποδοσφαιρικός σύλλογος “Ένωση Ζωγράφου” ενώ λειτούργησε και ο υπαίθριος κινηματογράφος “Παυσίλυπον“, που αποτέλεσε σημείο ψυχαγωγίας των κατοίκων. Στα Κουπόνια εγκαταστάθηκε το πρώτο αστυνομικό τμήμα.
Το 1948, η κοινότητα Ζωγράφου έγινε επίσημα δήμος. Από τότε η ανάπτυξη έγινε πιο γρήγορη και πιο συστηματική, με περισσότερο πληθυσμό και έντονη οικοδομική δραστηριότητα. Από το 1953 και μετά, η Ελλάδα γνώρισε μεγάλη οικονομική ανάπτυξη, με την οικοδομή να παίζει βασικό ρόλο. Χιλιάδες άνθρωποι μετακόμιζαν από την επαρχία στις πόλεις, επειδή αναζητούσαν καλύτερες συνθήκες ζωής και εργασία.
Έτσι, χτίστηκαν πολλές πολυκατοικίες, με αποτέλεσμα να γίνει κομμάτι του αστικού ιστού της Αθήνας. Σημαντικό ρόλο στη σημερινή εικόνα του Ζωγράφου έχει και η Πανεπιστημιούπολη του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, καθώς έφερε στην περιοχή καθημερινά χιλιάδες φοιτητές και εργαζόμενους.
Ο δήμος Ζωγράφου σήμερα
Γιατί ονομαζόταν “Κουπόνια”
Μέχρι και τον 19ο αιώνα ήταν γνωστή με την ονομασία “Κουπόνια” ή “Καπόνια”. Σύμφωνα με την πρώτη εκδοχή, το όνομα αυτό συνδέεται με τον τρόπο που μοιράστηκε η γη στους πρόποδες του Υμηττού στα τέλη του 18ου αιώνα, όταν μεγάλες εκτάσεις χωρίστηκαν σε μικρότερα κομμάτια και δόθηκαν σε ιδιοκτήτες ως “λαχίδια” ή “κουπόνια”. Σύμφωνα με τη δεύτερη, η ονομασία προήλθε από ναυτικούς που έρχονταν από τα νησιά του Αργοσαρωνικού και χρησιμοποιούσαν δική τους λέξη για να περιγράψουν την περιοχή. Το ανάγλυφο, με τις ανηφόρες και τις κατηφόρες, τους θύμιζε την κίνηση πλοίου στη θάλασσα, όταν το καμπούνι ανεβοκατέβαινε στα κύματα. Με τα χρόνια, η λέξη άλλαξε μορφή και τελικά συνδέθηκε με την ονομασία “Κουπόνια”.
mixanitouxronou.gr
