28-08-2025, Ω/08:00′
Φίλες και φίλοι, η θεματική των αστεριών τελείωσε, ελπίζω να βρήκατε ενδιαφέρουσες τις δημοσιεύσεις. Οι μύθοι των αστεριών, θαρρώ πως είναι πολύ πιο σημαντικοί από την αστρολογία. Τα άστρα στον ουράνιο θόλο, τις νύχτες έχουν πολλά να μας πουν για την ιστορία μας, για τη συνέχειά μας σαν λαός στο διάβα του χρόνου, για τα απίστευτα επιτεύγματα, για εκείνες τις μακρινές εποχές όπου άνθρωποι και θεοί συνυπήρχαν σε μια διαρκή διάδραση. Οι θεοί καταστέρισαν όλες εκείνες τις ιστορίες στο σύμπαν, τη σκέπη μας, έτσι ώστε ο άνθρωπος όποτε κοιτά ψηλά, να έχει πολλά να μάθει.
Κι επίσης τι κι αν κυριάρχησαν τα αγγλικά σαν παγκόσμια γλώσσα. Η γλώσσα, όμως, του σύμπαντος, των μαθηματικών, της μουσικής, η γλώσσα που είναι πάνω από τις λέξεις και τον ίδιο τον χρόνο τον ανίκητο είναι η ελληνική!
Συνεχίζουμε την αρθρογραφία με μια άλλη θεματική, αυτή της μυθολογίας των ζώων, από τις απαρχές του κόσμου, όπου ο άνθρωπος ήταν μέρος της φύσης κι εκείνη ήταν η μεγάλη διδασκάλισσα που τον βοήθησε να περάσει από την προϊστορία στους ιστορικούς χρόνους.
Ελπίζουμε να είναι στο πλαίσιο των ενδιαφερόντων σας! Να είστε καλά!
———————— — —————————-
Η Αηδόνα (Αηδών) είναι πρόσωπο της Ελληνικής μυθολογίας που μεταμορφώθηκε στο ομώνυμο πτηνό, το αηδόνι. Υπάρχουν δύο εκδοχές για την μεταμόρφωση της Αηδόνας σε πουλί. Αναφέρεται ως κόρη του Πανδάρεω και της Αρμοθόης, σύζυγος του Θηβαίου Ζήθου από τον οποίο απέκτησε τον Ίτυλο και τη Νηίδα. Επειδή όμως η σύζυγος του αδερφού του Ζήθου, η Νιόβη είχε αποκτήσει πολλά παιδιά, η Αηδόνα τη ζήλεψε και θέλησε να σκοτώσει έναν από τους γιους της, αλλά κατά λάθος σκότωσε τον δικό της γιο. Τότε τη μεταμόρφωσαν οι θεοί σε αηδόνι να θρηνεί τις νύχτες το αδικοχαμένο παιδί της. Κατά άλλη εκδοχή, η Αηδόνα γεννήθηκε με το όνομα Πρόκνη και ήταν κόρη του βασιλιά της Αθήνας Πανδίονα της Ζευξίππης, κι αδερφή της Φιλομήλας. Ο πατέρας την πάντρεψε με τον Θρακιώτη Τηρέα κι η Πρόκνη απέκτησε μαζί του την Ίτυ ή Ίτυλο. Αργότερα, όταν επισκέφθηκε ο Τηρέας την Αθήνα, ερωτεύθηκε την Φιλομήλα και με την πρόφαση πως η Πρόκνη είχε πεθάνει την πήρε μαζί του. Λέγεται πως την βίασε κατ΄ άλλους την παντρεύτηκε, της έκοψε όμως τη γλώσσα για να μη μιλήσει. Αλλά η Φιλομήλα μπόρεσε να ειδοποιήσει την Πρόκνη, κι οι δυο μαζί τον εκδικήθηκαν σκοτώνοντας τον Ίτυ και δίνοντάς τον στον Τηρέα να τον φάει. Όταν εκείνος το κατάλαβε και τις κυνήγησε για να τις σκοτώσει, οι θεοί μεταμόρφωσαν την Πρόκνη σε αηδόνι, τη Φιλομήλα σε χελιδόνι και τον Τηρέα σε τσαλαπετεινό. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, όπου η ίδια ονομαζόταν Αηδόνα και ο πατέρας της Πανδάρεως, ο σύζυγός της ονομαζόταν Πολύτεχνος κι η αδελφή της Χελιδόνα, αλλά σε όλες τις εκδοχές σκοτώνει το γιο της και κλαίει σαν αηδόνι. Τέλος, σύμφωνα με μία παραλλαγή του μύθου του Πανδάρεω, η Αηδόνα ήταν μία από τις κόρες του, που μετά την τιμωρία του πατέρα τους για την κλοπή του σκύλου φύλακα του ιερού του Δία μεγάλωσαν από τις θεές Αφροδίτη, Ήρα, Αθηνά και Άρτεμη. Όταν η Αφροδίτη ζήτησε από τον Δία να τους βρει κατάλληλους συζύγους, εμφανίστηκαν Άρπυιες και τις παρέδωσαν ως δούλες στις Ερινύες, στον Άδη.
Ο Αριστοφάνης στις “Όρνιθες” και ο αρχαίος ποιητής Καλλίμαχος παρουσιάζουν το τραγούδι του αηδονιού ως μορφή ποίησης. Ο Βιργίλιος συγκρίνει το θρήνο του Ορφέα με το τραγούδι του αηδονιού. Στο Ιράν, το αηδόνι είναι εθνικό σύμβολο. Στην Περσική λογοτεχνία χρησιμοποιείται ευρέως, συχνά μεταφορικά, η αγάπη του αηδονιού για ένα τριαντάφυλλο. Το μελωδικό κελάηδησμά του είναι το θέμα του παραμυθιού του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν “Το Αηδόνι και ο Αυτοκράτορας. Ποιήματα, παροιμίες, μύθοι του Αισώπου έχουν θέμα τους το αηδόνι. Στους μύθους του Αισώπου το αηδόνι συμβολίζει την εξυπνάδα.
Φίλες και φίλοι, σήμερα η επιστήμη, έχει δώσει απαντήσεις σε όλα. Το κελάηδημα του αηδονιού τη νύχτα, έγινε αντικείμενο μελέτης και δεν έμεινε καμιά αμφιβολία πως κελαηδούν με ένα πιο οργανωμένο τρόπο, μέσω επαναλαμβανόμενων αλληλουχιών και χρησιμοποιούν μια μεγαλύτερη ποικιλία ήχων προκειμένου να πείσουν το θηλυκό πως έχουν όλα τα προσόντα για πατεράδες, επειδή, όπως σε όλα τα πουλιά, τα αρσενικά παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανατροφή των νεοσσών. Τα αηδόνια ταΐζουν τα θηλυκά κατά το στάδιο της επώασης, ενώ παρέχουν τροφή και στα μικρά τους και προστατεύουν τη φωλιά από αρπακτικά.
Το αηδόνι πρωταγωνιστεί στην ποίηση, στη ζωγραφική, και στα δημοτικά τραγούδια. Εκείνοι, όμως, που εμπνεύστηκαν από τις νυχτερινές τους συναυλίες κάτω από τον έναστρο ουρανό, είναι οι μεγάλοι παραμυθάδες. Ο χώρος εδώ, είναι περιορισμένος για να επεκταθούμε. Θα σταθούμε, ωστόσο, στον Άντερσεν που πριν ενάμιση σχεδόν αίώνα, στο παραμύθι του «το αηδόνι και ο αυτοκράτορας», μίλησε για όλα. Για τη θλίψη του αυτοκράτορα στο πορσελάνινο παλάτι του, θλίψη που μαλάκωσε το γλυκόλαλο αηδόνι παρόλο που το φυλάκισε σε χρυσό κλουβί, για να το αντικαταστήσει, σύντομα, άπληστος καθώς ήταν, με κάποιο άλλο μηχανικό που του τραγουδούσε ασταμάτητα μέρα νύχτα. Ο αυτοκράτορας εξόρισε το αηδόνι, αλλά το μηχανικό χάλασε κι ο αυτοκράτορας από τη θλίψη του αρρώστησε βαριά. Τότε το εξόριστο αηδόνι επέστρεψε και τον έσωσε από βέβαιο θάνατο. Έτσι ο διορατικός παραμυθάς μας λέει πως δεν μπορεί ένα ψέμα να καλύψει την αλήθεια, ούτε μια ανθρώπινη κατασκευή, όσο τέλεια και να είναι, να καλύψει τη ζωή.
Αργότερα, ένας άλλος αριστοτέχνης της γραφής, ο Όσκαρ Ουάιλντ στο «αηδόνι και το τριαντάφυλλο» μας αποκαλύπτει το εύθραυστο του έρωτα. Ας θυμηθούμε λίγο το παραμύθι. Ο νεαρός ερωτευμένος φοιτητής θα μπορούσε να χορέψει ως την αυγή με την αγαπημένη του στο χορό που διοργανώνει ο πρίγκηπας, με την προϋπόθεση να της φέρει ένα κόκκινο τριαντάφυλλο. Τριαντάφυλλο κόκκινο όμως δεν υπάρχει πουθενά κι ο νεαρός είναι απελπισμένος γιατί η αγαπημένη του θα τον προσπεράσει. Το αηδόνι σε κάποιο από τα νυχτερινά, μελωδικά, ερωτικά του καλέσματα, βλέπει τον φοιτητή, ακούει τις σκέψεις του και νιώθει τη θλίψη του. Σκέφτεται, με τη σειρά του πως «Αυτός όντως είναι ο αληθινά ερωτευμένος,» «Για ότι εγώ τραγουδάω, εκείνος υποφέρει -ότι για μένα είναι χαρά, για εκείνον είναι πόνος». Ο έρωτας είναι το πολυτιμότερο όλων. Με αυτή την αποκάλυψη αποφασίζει να τον βοηθήσει να βρει το πολυπόθητο κόκκινο τριαντάφυλλο. Μα η τριανταφυλλιά που ο χειμώνας την έχει παγώσει και δεν μπορεί να του δώσει το λουλούδι της, του ζητά κάτι τρομερό. Είναι ο μόνος τρόπος για να δημιουργήσει το κόκκινο τριαντάφυλλο. «Αν θέλεις ένα κόκκινο τριαντάφυλλο,» είπε το Δένδρο, «πρέπει να το δημιουργήσεις από τη μουσική στο φως του φεγγαριού, και να το βάψεις με το αίμα της ίδιας σου της καρδιάς. Πρέπει να μού τραγουδήσεις με το στήθος σου πάνω σε ένα αγκάθι. Όλο το βράδυ πρέπει να μου τραγουδήσεις, και το αγκάθι πρέπει να τρυπήσει την καρδιά σου, και το αίμα της ζωής σου πρέπει να τρέξει μέσα στις φλέβες μου, και να γίνει δικό μου». Και το αηδόνι, αποφασίζει να θυσιαστεί για τον έρωτα. Τραγουδά όλη τη νύχτα, με το αγκάθι να φτάνει ως την καρδιά του και να την τρυπά. «Το μόνο που ζητώ από σένα σ’ αντάλλαγμα είναι να είσαι ένας αληθινός εραστής, γιατί ο Έρωτας είναι σοφότερος από την Φιλοσοφία, αν και είναι σοφή, και δυνατότερος από την Ισχύ, αν και είναι ισχυρή», ψιθυρίζει στον φοιτητή λίγο πριν πεθάνει. Αλλά ο φοιτητής δεν ακούει, γιατί ότι ξέρει, είναι μόνο μέσα από τα βιβλία. Κι όσο για την αγαπημένη του, προτιμά τελικά τα διαμάντια από ένα κόκκινο, αληθινό, τριαντάφυλλο.
Όσα η φαντασία είπε μέσα από το μύθο για τα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης, είπαν κι οι μεγάλοι παραμυθάδες και οι αλήθειες τους έμειναν αναλλοίωτες στο χρόνο.
ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ
