Φωτογραφία: Η υπουργός πολιτισμού κ. Μενδώνη υπογράφει το πρωτόκολλο παράδοσης της σορού του Τσάρου Σαμουήλ, παρουσία του πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη
05-10-2026, Ω/12:15′
Ο Τσάρος Σαμουήλ υπήρξε ο εμβληματικός ηγεμόνας της Βουλγαρίας, που συγκρούστηκε με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Ο Αυτοκράτορας όμως Βασίλειος Β’ ο Βουλγαροκτόνος τον συνέτριψε, τυφλώνοντας χιλιάδες Βούλγαρους αιχμαλώτους και στέλνοντάς τους πίσω στη Βουλγαρία. Όταν ο Σαμουήλ αντίκρισε τους τυφλωμένους στρατιώτες του, υπέστη σοκ και πέθανε λίγο αργότερα, στις 6 Οκτωβρίου 1014.
Το 1965, ο καθηγητής Μουτσόπουλος ανακάλυψε τη σορό του Τσάρου Σαμουήλ στη Μικρή Πρέσπα, μαζί με άλλες τρεις σορούς σημαντικών Βουλγάρων αξιωματούχων. Για τη Βουλγαρία τα λείψανα αυτά έχουν τεράστια ιστορική και εθνολογική σημασία, επειδή ο Σαμουήλ βρίσκεται στο επίκεντρο μιας μακρόχρονης ιστορικής και εθνολογικής διαμάχης μεταξύ Βουλγαρίας και Βόρειας Μακεδονίας.
Η Βουλγαρία ζητούσε επί δεκαετίες από την Ελλάδα τη σορό του Σαμουήλ, ενώ και η Ελλάδα ζητούσε τα αναρίθμητα κειμήλια που έχουν κλέψει οι Βούλγαροι από μοναστήρια της Βόρειας Ελλάδας κατά τον Α’ και Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 2014, στην επέτειο των χιλίων χρόνων από το θάνατο του Σαμουήλ, η Βουλγαρία ζήτησε πάλι τη σορό του Σαμουήλ και η Ελλάδα υπέβαλε τότε ολοκληρωμένο φάκελο με όλα τα κλεμμένα κειμήλια που ζητούσε πίσω ως αντάλλαγμα από τη Βουλγαρία.
Ως επιτελής τότε του Γενικού Επιτελείου Στρατού συμμετείχα προσωπικά στην κατάρτιση του φακέλου διεκδίκησης από πλευράς του ελληνικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με το οποίο πέραν των κλεμμένων εκκλησιαστικών κειμηλίων (αρμοδιότητας Υπουργείου Πολιτισμού) ζητούσαμε επιπλέον και την επιστροφή των κλεμμένων αρχείων και συλλεκτικών μηχανημάτων της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού που πήραν οι Βούλγαροι το 1944, τον επαναπατρισμό των σορών των Ταγματαρχών Γεωργίου Κολοκοτρώνη (εγγονού του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη) και του Ιωάννη Βελισσαρίου που σκοτώθηκαν στη Βουλγαρία το 1913, ενώ για πρώτη φορά η Ελλάδα διατύπωνε την απαίτηση για ίδρυση ελληνικού στρατιωτικού κοιμητηρίου εντός της Βουλγαρίας για τον ενταφιασμό των Ελλήνων στρατιωτών που έπεσαν εκεί στο Β’ Βαλκανικό Πόλεμο.
Για να το πω πολύ απλά, η Ελλάδα ζήτησε τότε τα πάντα πίσω από τη Βουλγαρία προκειμένου να της δώσει τη σορό του Τσάρου Σαμουήλ, γνωρίζοντας το πόσο ισχυρό διαπραγματευτικό όπλο ήταν η σορός του Σαμουήλ. Οι Βούλγαροι αρνήθηκαν και η διαπραγμάτευση έπαψε.
Πριν λίγες μέρες, στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 υπεγράφη Μνημόνιο Κατανόησης και στις 3 Οκτωβρίου υπεγράφη πρωτόκολλο παράδοσης-παραλαβής μεταξύ των υπουργών Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας, παρουσία του Έλληνα Πρωθυπουργού, με το οποίο η Ελλάδα παρέδωσε τελικά τη σορό του Τσάρου Σαμουήλ και τις άλλες τρεις σορούς, ενώ σε αντάλλαγμα η Βουλγαρία παρέδωσε μόλις 48 εκκλησιαστικά κειμήλια από τα αναρίθμητα που έχουν κλαπεί από την Ελλάδα. Είναι προφανές ότι παραδόθηκε στη Βουλγαρία το ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί που διέθετε η Ελλάδα, χωρίς προηγουμένως να έχει εξασφαλιστεί η επιστροφή του συνόλου των ελληνικών κειμηλίων που έχουν κλαπεί από τη Βουλγαρία, αλλά και η εξασφάλιση των σορών των Ελλήνων στρατιωτικών που βρίσκονται στη Βουλγαρία.
Υπάρχει όμως ένα ακόμη σοβαρότερο ζήτημα. Το Σύνταγμα της χώρας προβλέπει ότι για να τεθούν σε ισχύ και να εφαρμοστούν διεθνείς και διμερείς συμβάσεις πρέπει υποχρεωτικά να κυρωθούν από τη Βουλή των Ελλήνων και αφού έχει κατατεθεί στη Βουλή έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους για τις οικονομικές επιπτώσεις της συμφωνίας. Στην προκειμένη περίπτωση, εφαρμόστηκε από την Ελλάδα άμεσα μια διμερής συμφωνία για ένα τόσο σοβαρό ζήτημα, χωρίς όμως να έχει κυρωθεί προηγουμένως από τη Βουλή των Ελλήνων και χωρίς να έχουν ενημερωθεί τα υπόλοιπα κόμματα.
Σπανίως μιλώ δημόσια με οργή, αλλά αυτό που έγινε είναι εξωφρενικό. Τέτοιοι χειρισμοί και μεθοδεύσεις για τόσο σοβαρά ζητήματα δεν έγιναν ποτέ και από καμία κυβέρνηση στη χώρα. Είναι προφανές ότι υπάρχουν σοβαρές ευθύνες κυβερνητικών και κρατικών παραγόντων και πρέπει να αναζητηθούν, όσο ψηλά και αν βρίσκονται.
Κείμενο: Δρ. Γιώργος Πραχαλιάς
(fb) Γιώργος Πραχαλιάς
