12-04-2025, Ω/22:45′
«Σιωπηλοί την πορεία των άστρων κοιτάμε, τον χειμώνα του άπειρου την ανάσα δροσίζουμε, οι ουράνιοι δράκοντες εμάς προσκυνάνε. Παγερή κι αμετάβλητη η αιώνια ύπαρξή μας, παγερό κι αστρικό το αιώνιο γέλιο μας». Έρμαν Έσσε: Ο Λύκος της Στέπας.
Ο Καρκίνος είναι ο τέταρτος ζωδιακός αστερισμός του ζωδιακού κύκλου. Βρίσκεται ανατολικά του Λέοντα και σχεδόν τον αγγίζει το κεφάλι του αστερισμού της Ύδρας. Ο Ήλιος μπαίνει στο ζώδιο του Καρκίνου το Μάιο, ενώ την εποχή του Ίππαρχου, ο Ήλιος βρισκόταν στο ζώδιο αυτό τον Ιούνιο.
Περιλαμβάνει σαράντα οκτώ άστρα από τα οποία κανένα δεν είναι πολύ λαμπερό. Ο Καρκίνος βρίσκεται στο βόρειο τροπικό, στο σημείο δηλαδή στο οποίο όταν φτάσει ο Ήλιος, στις 22 Ιουνίου, σταματάει την ανοδική του πορεία, προς το Βορρά και αρχίζει την κατηφορική του πορεία σαν ένας κάβουρας που πισωγυρίζει. Από τότε έχουμε καλοκαίρι.
Οι Ορφικοί και για άλλους οι Πλατωνικοί θεωρούσαν τον Καρκίνο τη «Θύρα των Θνητών», μια και πίστευαν ότι από αυτήν περνούσαν οι ψυχές όταν κατέβαιναν από τον ουρανό, για να μπουν στα σώματα των ανθρώπων.
Ο αστερισμός αυτός περιέχει ένα νεφέλωμα παρόμοιο με τις Πλειάδες, τη Φάτνη, που ο Ίππαρχος ονόμαζε «Μικρό Νεφέλωμα», ενώ ο Άρατος πιο ποιητικά «Μικρή Αχλύ». Η Φάτνη διακρίνεται με γυμνό μάτι σε καθαρό ουρανό και ο λαός μας κοινά την αποκαλεί «Μελίσσι». Όταν στην αρχαιότητα το νεφέλωμα δεν φαινόταν στον ουρανό, αυτό εθεωρείτο σημάδι επερχόμενης θύελλας.
Ποιος όμως είναι ο μύθος, ο οποίος τοποθέτησε στο Στερέωμα τον Καρκίνο, χαρίζοντάς του την αθανασία;
Κατά τη μυθολογία, ο Καρκίνος είχε σταλεί από τη θεά Ήρα στην προστατευόμενή της Λερναία Ύδρα, ως βοηθός εναντίον του ήρωα Ηρακλή. Έτσι, ο παμμεγέθης Καρκίνος παρενοχλούσε τον Ηρακλή κατά τη φοβερή του μάχη εναντίον της Ύδρας, δαγκώνοντάς του το πόδι, ενώ ταυτόχρονα η Ύδρα έσφιγγε και παρέλυε την κνήμη του με το κάτω μέρος του σώματός της. Με τη βοήθεια όμως του Ιόλαου και της φωτιάς (όπως είδαμε στην δημοσίευση της προηγούμενης Δευτέρας), ο Ηρακλής εξόντωσε την Ύδρα και τελικά συνέθλιψε με το πέλμα του το σύμμαχό της Καρκίνο. Η θεά Ήρα για να ανταμείψει τον Καρκίνο, που σκοτώθηκε εξαιτίας της, τον τοποθέτησε στον ουρανό δίπλα στο κεφάλι της συμμάχου του Ύδρας, και έτσι σχηματίσθηκε το ζώδιο του Καρκίνου. Οι δυο αστερισμοί, της Ύδρας και του Καρκίνου, διαιωνίζουν το δεύτερο θαυμαστό άθλο του Ηρακλή.
Οι Χαλδαίοι πίστευαν πως το τέλος του κόσμου, θα έρθει όταν όλοι οι πλανήτες ευθυγραμμιστούν στον αστερισμό του Καρκίνου. Το σύμβολο του Καρκίνου έχει άμεση σχέση με το νερό και τη σελήνη και τα δυο αντιπροσωπευτικά της Μεγάλης Θεάς, η οποία θεωρούσαν ότι έφερνε όλα τα πράγματα στο τέλος τους.
Φίλες και φίλοι, ο μύθος ο παλιός μιας ή και πολλών κοινωνιών, καταστερίστηκε περνώντας στην αιωνιότητα. Και… μπορεί τα άστρα να είναι απλώς ήλιοι, παρόμοιοι με τον δικό μας, τον πολυύμνητο και, υποτίθεται μοναδικό… ωστόσο, ο μύθος πάντα θα είναι κοντά μας, έστω με άλλο ένδυμα. Είτε είναι ο Ηρακλής, είτε ο Γκιλγκαμές και πόσοι ακόμα ήρωες , ο μύθος θα αφηγείται το θάρρος αντιμετώπισης των δοκιμασιών και τη μετάδοση μιας νέας ομάδας δυνατοτήτων στο πεδίο της ερμηνευμένης εμπειρίας, για να βιώσουν οι άλλοι άνθρωποι την εμπειρία. Αυτός είναι ο άθλος του ήρωα, από τη δική μας σκοπιά, γι΄ αυτό μας μιλούν τα αστέρια.
Σας ευχόμαστε ένα όμορφο βράδυ και μια θαυμαστή εβδομάδα!
ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΗΓΕΣ: ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ – ΜΑΝΟΣ ΔΑΝΕΖΗΣ «Τα Άστρα και οι Μύθοι τους», ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΑΝΤΗΣ «Μυθολογικό Λεξικό», JOSEPH CAMPEBELL «Η Δύναμη του Μύθου».
