19-07-2026, Ω/08:25′
Η τελευταία έκρηξη και η πυρκαγιά στον Ασπρόπυργο, με έναν νεκρό και δέκα τραυματίες, επανέφεραν με τον πιο τραγικό τρόπο το ερώτημα: Πόσο απέχει το Θριάσιο από ένα Βιομηχανικό Ατύχημα Μεγάλης Έκτασης;
Ο κίνδυνος δεν είναι «ακραίο σενάριο». Η ζωή έχει προειδοποιήσει ξανά και ξανά: Με την έκρηξη στα ΕΛΔΑ το 1989, το πολύνεκρο έγκλημα στην ΠΕΤΡΟΛΑ το 1992 με 14 νεκρούς και 24 τραυματίες, τους 4 νεκρούς στα ΕΛΠΕ το 2015 και το τοξικό νέφος από τη φωτιά σε μονάδα ανακύκλωσης λίγες βδομάδες αργότερα.
Τα περιστατικά που ακολουθούν δεν αποτελούν εξαντλητικό κατάλογο. Είναι ορισμένα από τα πιο χαρακτηριστικά «καμπανάκια» που προειδοποιούν για μια πολύ μεγαλύτερη καταστροφή:
– Φλεβάρης 2021: Εκρηξη στο Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης Κουμουνδούρου προκαλεί εκτεταμένο μπλακάουτ.
– Ιούνης 2021: Εκρηξη σε αποθήκη με φιάλες προπανίου και υγραερίου, με 3 τραυματίες.
– Γενάρης 2022: Ανάφλεξη στη μονάδα U-32 των ΕΛΠΕ.
– Ιούνης 2022: Πυρκαγιά στο εργοστάσιο πλαστικών «Fasoplast».
– Ιούλης 2022: Φωτιά σε αποθήκη με παλέτες, που επεκτάθηκε σε παρακείμενο εργοστάσιο λιπαντικών.
– Αύγουστος 2024: Πυρκαγιά σε εργοστάσιο χημικών και λιπασμάτων στα Νεόκτιστα Ασπροπύργου εκδηλώθηκε κοντά σε δεξαμενές νιτρικού οξέος.
– Γενάρης 2025: Διαρροή πετρελαίου από αγωγό ενεργειακού ομίλου πλημμύρισε δρόμους κοντά σε επιχειρήσεις, υπενθυμίζοντας ότι στις βιομηχανίες και στις δεξαμενές προστίθεται ένα εκτεταμένο δίκτυο αγωγών καυσίμων.
Δεν λείπουν οι προειδοποιήσεις, λείπουν τα μέτρα
Το χρονικό επαναλαμβάνει τα ίδια επικίνδυνα χαρακτηριστικά: Εύφλεκτα και τοξικά υλικά, διαφορετικές εγκαταστάσεις σε απόσταση αναπνοής, φωτιά που περνά από επιχείρηση σε επιχείρηση, χώροι δουλειάς που συνεχίζουν να λειτουργούν μέσα σε καπνούς και εκρήξεις. Η προστασία του πληθυσμού εξαντλείται συχνά σε ένα μήνυμα «κλείστε τα παράθυρα», ενώ λείπουν η ουσιαστική ενημέρωση, οι ασκήσεις ετοιμότητας και οι ασφαλείς οδοί διαφυγής.
Στον Ασπρόπυργο, στην Ελευσίνα και στη Μάνδρα λειτουργούν τουλάχιστον 18 εγκαταστάσεις Seveso, δηλαδή εγκαταστάσεις που υπάγονται σε ειδικό καθεστώς πρόληψης μεγάλων ατυχημάτων, επειδή αποθηκεύουν ή χρησιμοποιούν μεγάλες ποσότητες επικίνδυνων ουσιών. Ανάμεσά τους βρίσκονται διυλιστήρια και εγκαταστάσεις υγραερίου. Γύρω τους απλώνεται ένα άναρχο μωσαϊκό μικρότερων βιομηχανιών, logistics, ανακυκλώσεων, μαντρών σκραπ, ξυλείας, λιπαντικών, αγωγών και μεταφορών επικίνδυνων φορτίων.
Οι κίνδυνοι ενός Βιομηχανικού Ατυχήματος Μεγάλης Εκτασης (ΒΑΜΕ), που θα εκδηλωθεί μετά από πυρκαγιά, έκρηξη, διαρροή τοξικών ουσιών ή συνδυασμό αυτών, σε εγκαταστάσεις και δραστηριότητες με επικίνδυνες ουσίες (εύφλεκτες, εκρηκτικές και τοξικές), είναι γνωστοί. Μεγάλος αριθμός νεκρών και τραυματιών, τερατογενέσεις και καρκινογενέσεις, τύφλωση και άλλα προβλήματα υγείας, ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις είναι μερικές μόνο από τις συνέπειες που έχουν καταγραφεί σε μεγάλα ατυχήματα που συνέβησαν διεθνώς.
Οι κίνδυνοι από πυρκαγιές δεν περιορίζονται στις άμεσες επιπτώσεις από εγκαύματα, αναπνευστικά προβλήματα, τραυματισμούς κ.λπ. Τα προϊόντα της καύσης, τόσο στις περιπτώσεις δασικών πυρκαγιών, όσο και στις περιπτώσεις πυρκαγιών διαφόρων υλικών σε βιομηχανικές και αστικές πυρκαγιές, είναι μακροπρόθεσμα επικίνδυνα για την υγεία όσων εκτίθενται σε αυτά, είτε είναι οι πυροσβέστες, είτε άλλοι εργαζόμενοι, είτε ο πληθυσμός γενικότερα.
Αναφερόμαστε, για παράδειγμα, στους κινδύνους από αιωρούμενα σωματίδια με πολύ μικρή διάμετρο, σε ουσίες τοξικές και καρκινογόνες για τον άνθρωπο όπως διοξίνες, φουράνια, πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες, βενζόλιο, άλλες πτητικές οργανικές ενώσεις, υδροκυάνιο, αμίαντο, μέταλλα κ.ά., ανάλογα με τα υλικά που καίγονται. Θάνατοι από καρκίνο και καρδιαγγειακές παθήσεις, αναπνευστικά προβλήματα, προβλήματα στο ανοσοποιητικό, στο νευρικό, στο ενδοκρινικό και αναπαραγωγικό σύστημα είναι κάποιες από τις συνέπειες. Ιδιαίτερα ευαίσθητα είναι τα παιδιά και ευπαθείς ομάδες πληθυσμού. Πολλές από τις επικίνδυνες ουσίες που εκλύονται είναι «ανθεκτικές», μπορεί να περάσουν στον υδροφόρο ορίζοντα, στην τροφική αλυσίδα, να επηρεάσουν την υγεία μας μετά από πολύ καιρό. Το τοξικό νέφος μπορεί να ταξιδέψει πολύ μακριά, ανάλογα με την κατεύθυνση του ανέμου, να επηρεάσει πολλές περιοχές.
Ο κίνδυνος δεν μετριέται μόνο από τον αριθμό των Seveso. Βρίσκεται στη συνύπαρξη όλων αυτών των δραστηριοτήτων, σε μικρές αποστάσεις μεταξύ τους και από κατοικίες. Εκεί ένα συμβάν σε έναν «μικρό» χώρο μπορεί να γίνει ο πρώτος κρίκος μιας γενικευμένης καταστροφής.
Πηγή: Ριζοσπάστης
