06-08-2026, Ω/10:15′
Σε αναμονή εξελίξεων για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ)
Όταν ανακοινώθηκε από την κυβέρνηση η κατάργηση με νόμο των περικοπών στις συντάξεις χηρείας, που αφορά περίπου 8.500 άτομα και αποτελεί προεκλογική παροχή, οι περίπου 440.000 συνταξιούχοι του Δημοσίου Τομέα με σύνταξη άνω των 1.468 ευρώ τον μήνα, που οι συντάξεις τους περικόπτονται από το 2010 κατά τρόπο άνισο και αντισυνταγματικό από τις κρατήσεις για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), ένιωσαν απογοήτευση και πίκρα από την απόλυτη κυβερνητική σιωπή για το θέμα αυτό. Οι συνταξιούχοι περίμεναν μια κυβερνητική κίνηση ή έστω μια εξαγγελία ότι στη προσεχή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, που ο Πρωθυπουργός θα εξαγγείλει τα οικονομικά και κοινωνικά μέτρα, θα ανακοινώσει την κατάργηση της ΕΑΣ ή τον περιορισμό της ορθολογικά, σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας.
Φαίνεται ότι, παρότι διανύουμε προεκλογική περίοδο, η κυβέρνηση, για να μη στερήσει έσοδα από το ΑΚΑΓΕ, δεν θα τολμήσει άμεσα να ικανοποιήσει τις προσδοκίες των συνταξιούχων και θα διατηρήσει τη μνημονιακή ΕΑΣ, παρά τις αποφάσεις ανώτατων δικαστηρίων (ΟλΕΣ 504/2021), που έκριναν ότι η ΕΑΣ, όπως επιβάλλεται και υπολογίζεται, αντίκειται στα άρθρα 4 παρ. 1 και 25 παρ. 1 του Συντάγματος, και θα αναμείνει την απόφαση της πιλοτικής δίκης ενώπιον της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Κατόπιν αγωγής συνταξιούχου δικαστή ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου του άρθρου 99Σ, που την παρέπεμψε στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου κατά άρθρο 88Σ, προσδιορίστηκε για τις 10-06-2026 πιλοτική δίκη με αίτημα την κατάργηση της ΕΑΣ ή τον περιορισμό της κατά τρόπο ορθολογικό, σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας. Κατά πληροφορίες, είναι θετική η εισήγηση του Επιτρόπου ΕΣ για τον αναλογικό υπολογισμό της ΕΑΣ κατά κλιμάκιο και όχι συνολικά επί ολοκλήρου του ποσού, που, αν γίνει δεκτή, οδηγεί σε μείωση της ΕΑΣ κατά 50%. Η δίκη, κατόπιν αιτήματος του Δημοσίου, με τον ισχυρισμό ότι το ΝΣΚ δεν είχε προφτάσει να προετοιμαστεί, μολονότι η αγωγή ασκήθηκε πριν έξι χρόνια, αναβλήθηκε για τις 07-10-2026. Κατά πληροφορίες, η κυβέρνηση αναμένει την απόφαση του δικαστηρίου για να διαμορφώσει με νόμο εντός του 2027 τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ, δηλαδή για το μέλλον και όχι αναδρομικά. Έτσι, στην περίπτωση που το δικαστήριο κάνει δεκτή ολικά ή μερικά την αγωγή, θα απαιτηθεί για την επιστροφή των ποσών που παράνομα παρακρατήθηκαν ένας καινούργιος κύκλος δικαστικών αγωγών και πολυετής αναμονή, αφού δεν έχουν καταβληθεί ακόμα τα “αναδρομικά”, δηλαδή τα ποσά που, με τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις, κρίθηκε για την προ του 2018 περίοδο ότι παράνομα παρακρατήθηκαν και έπρεπε να επιστραφούν.
Το ζήτημα της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), μολονότι το έχω ήδη αναπτύξει με άρθρα μου στο Capital: α) 23-09-2024 – Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, β) 05-05-2025 – Νέα δεδομένα για τη διατήρηση ή μη της ΕΑΣ, απαιτεί μια πιο επίκαιρη θεώρηση: Η ΕΑΣ θεσπίστηκε με τον ν. 3986/2011 και ίσως είναι το μόνο κατάλοιπο των Μνημονίων. Σκοπός του θεσμού είναι η εξασφάλιση της επάρκειας των συντάξεων και της βιωσιμότητας του εθνικού κοινωνικού και συνταξιοδοτικού συστήματος της χώρας με τον σχηματισμό του ΑΚΑΓΕ, που είναι ο ασφαλιστικός κουμπαράς των γενεών, με σωρευμένο κεφάλαιο 23 δισ. ευρώ και έσοδα 790 εκατ. ευρώ τον χρόνο μόνο από την ΕΑΣ επί των συντάξεων του ΔΤ. Με τον ν. 4387/2016 εντάχθηκαν στον ΕΦΚΑ ολόκληρο το συνταξιοδοτικό σύστημα του Δημοσίου Τομέα και οι ελεύθεροι επαγγελματίες, των οποίων, μολονότι οι συντάξεις από το 2023 δεν υπόκεινται σε κρατήσεις υπέρ ΕΑΣ, μετέχουν του συστήματος, που τροφοδοτείται πλέον μόνο από την ΕΑΣ των συνταξιούχων του ΔΤ. Σαφώς η ρύθμιση αυτή αντίκειται στη συνταγματική αρχή της ισότητας.
Η ΕΑΣ παρακρατείται στην πηγή από τις συντάξεις των 440.000 συνταξιούχων ΔΤ με άθροισμα κύριων συντάξεων άνω των 1.468 ευρώ τον μήνα και άνω και επικουρικών άνω των 300 ευρώ. Πρόκειται για ειδική εισφορά, που υπολογίζεται σε ποσοστά κατά κλιμάκια των 300 ευρώ, που ξεκινάει από 3% και φθάνει στο 14% για τις συντάξεις άνω των 3.583 ευρώ τον μήνα. Η εισφορά υπολογίζεται από το πρώτο ευρώ στο αντίστοιχο ποσοστό και όχι κατά κλιμάκια, όπως γίνεται στη γενική φορολογία, και για τις συντάξεις που χορηγήθηκαν πριν από τον νόμο Κατρούγκαλου, με τον οποίο περικόπηκαν, στο αρχικό ποσό της σύνταξης και όχι στο πραγματικά καταβαλλόμενο μετά την περικοπή της σύνταξης και εκτός πάσης λογικής, ότι όχι μόνο δεν εκπίπτει της φορολογίας εισοδήματος το παρακρατηθέν υπέρ ΕΑΣ ποσό, αλλά φορολογείται ως εισόδημα. Absurdum!!!
Φυσικά, δεν είναι δυνατόν να προβλέψω ούτε την απόφαση του ΕΣ ούτε τον χρόνο έκδοσής της ούτε την εφαρμογή της, που συναρτάται με άγνωστο παράγοντα, τον χρόνο της διεξαγωγής κοινοβουλευτικών εκλογών. Κατά πάσα πιθανότητα, η απόφαση θα κρίνει, αφενός, ότι η επιβολή της ΕΑΣ είναι συνταγματικά ανεκτή, σύμφωνα άλλωστε και με απόφαση του ΣτΕ, αφετέρου, ότι ο τρόπος υπολογισμού της αντίκειται στη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας (άρθ. 25Σ) και θα παραπέμπει το ζήτημα στην κυβέρνηση για να το ρυθμίσει με νόμο. Εάν η απόφαση εκδοθεί πριν τις εκλογές, η κυβέρνηση θα εκδώσει τάχιστα νόμο που θα υπολογίζει την ΕΑΣ αναλογικά κατά κλιμάκια, ώστε να μειωθεί η εισφορά κατά 50% για το μέλλον. Εάν εκδοθεί μετά τις εκλογές, το ζήτημα θα διαχειριστεί η επόμενη κυβέρνηση χωρίς ιδιαίτερη βιασύνη, γιατί πρέπει να εξευρεθούν πόροι για τη χρηματοδότηση του ΑΚΑΓΕ.
Το μεγάλο πρόβλημα αποτελεί η διαχείριση των λεγομένων “αναδρομικών”, δηλαδή η επιστροφή των κρατήσεων, που με την παραπάνω απόφαση θα κριθεί η παρακράτησή τους παράνομη. Σύμφωνα με δήλωση Υπουργού, για “αναδρομικά” προηγούμενης περιόδου θα επιστραφούν μόνο σε όσους είχαν ασκήσει δικαστική αγωγή. Αν ακολουθηθεί η ίδια πρακτική για τα νέα αναδρομικά, τότε, εκτός του ότι η πρακτική αυτή δεν συνάδει με το κράτος δικαίου, θα ασκήσουν αγωγές και οι υπόλοιποι δικαιούχοι, με αποτέλεσμα να μπλοκαριστούν για πολλά χρόνια τα δικαστήρια.
capital.gr
Λέανδρος Ρακιντζής, Αρεοπαγίτης ε.τ., πρώην καθηγητής στην Πυροσβεστική Ακαδημία
