23-08-2026, Ω/19:50′
Αποκάλυψη: Οσμή σκανδάλου πάνω από το AntiNero των 667 εκατ. €
Σημαντικά κενά στον τρόπο υλοποίησης του προγράμματος φέρνει στο φως η έρευνα της «DEALnews» – Δομικά προβλήματα στη διαφάνεια, περιορισμένη πρόσκληση επιχειρήσεων, συγκέντρωση έργων και «σαλαμοποίηση» συμβάσεων – Απαιτούνται ξεκάθαρες απαντήσεις από τους Κυριάκο Μητσοτάκη, Σταύρο Παπασταύρου και Ευστάθιο (Στάθη) Σταθόπουλο.
Έργο του AntiNero ανέλαβε επιχείρηση της οποίας βασικό αντικείμενο είναι… η δημιουργία πρότυπων πάρκων για παιδιά!
Οσμή σκανδάλου πλανάται πάνω από το εθνικό πρόγραμμα προληπτικής δασοπροστασίας AntiNero, μέσω του οποίου, από το 2022 έως και το 2026, έχουν δρομολογηθεί συμβάσεις συνολικού προϋπολογισμού άνω των 667 εκατ. ευρώ (192,65 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν στις 56 συμβάσεις του 2025 και 81,98 εκατ. στις 19 συμβάσεις του 2026).
Στο πλαίσιο της υλοποίησης των δράσεών του διαπιστώνονται «γκρίζα σημεία», με ισχυρές ενδείξεις για σοβαρά δομικά κενά στη διαφάνεια, περιορισμένη πρόσκληση επιχειρήσεων, επαναλαμβανόμενους αναδόχους, συγκέντρωση έργων, αναθέσεις πολλών εκατομμυρίων σε ατομικές επιχειρήσεις και συμπληρωματικές συμβάσεις με επιπλέον ποσά μόλις λίγες ημέρες πριν από τις καταληκτικές προθεσμίες!
Την ίδια στιγμή για τις φάσεις του προγράμματος μέχρι και το 2024 ήδη υπάρχουν διαπιστωμένες παρατυπίες δεκάδων εκατ. ευρώ (!), γεγονός το οποίο με τη σειρά του καθιστά απαιτητή -για λόγους δημόσιου συμφέροντος- τη χορήγηση ξεκάθαρων απαντήσεων από το Μέγαρο Μαξίμου, τον αρμόδιο υπουργό και όχι μόνο, σε σχέση με τα «καυτά» ερωτήματα που εύλογα γεννώνται.
Τα συμπεράσματα αυτά προκύπτουν από την αποκαλυπτική έρευνα της «DEALnews» για το πρόγραμμα AntiNero, το οποίο έγινε γνωστό στο ευρύ κοινό την προηγούμενη εβδομάδα, όταν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης το πρόβαλε επί της ουσίας ως το βασικό εργαλείο πρόληψης με αφορμή τις πρόσφατες μεγάλες πυρκαγιές στη δυτική Αττική. Ομως, όπως φαίνεται, πίσω από τη «βιτρίνα» παρουσιάζονται σημαντικά κενά σε επίπεδο λογοδοσίας σε σχέση με τον τρόπο υλοποίησής του.
Συγκεκριμένα, το μεγαλύτερο «γκρίζο» σημείο του AntiNero είναι η ίδια η αρχιτεκτονική διαφάνειας όλου του προγράμματος! Αν και πρόκειται για ένα τεράστιο και συνεχώς διευρυνόμενο πρόγραμμα, δεν φαίνεται να έχει δημοσιοποιηθεί ένας ενιαίος πίνακας ο οποίος να συνδέει ανά ΑΔΑΜ, δηλαδή ανά μοναδικό αριθμό καταχώρισης της σύμβασης στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ), τον ανάδοχο του κάθε έργου, το αρχικό και το τελικό τίμημα, εγκεκριμένους λογαριασμούς, πραγματικές πληρωμές, συμπληρωματικές δαπάνες, φυσική πρόοδο και περάτωση, προσωρινή και οριστική παραλαβή.
Αντί, λοιπόν, να υπάρχει πλήρης διαφάνεια, μέσα από διάσπαρτα έγγραφα των εμπλεκόμενων φορέων προκύπτουν τα εξής:
1) Στο AntiNero I για το 2022 η αρχική χρηματοδότηση ήταν 50 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης (Τ.Α.) και 22 εκατ. από τον τακτικό προϋπολογισμό, δηλαδή σύνολο 72 εκατ. ευρώ. Στον μεταγενέστερο απολογισμό, οι 42 συμβάσεις του 2022 εμφανίζονται με συνολικό προϋπολογισμό 65,74 εκατ. ευρώ,
2) Στο AntiNero II για το 2023 εμφανίζονται 47 συμβάσεις συνολικού προϋπολογισμού 84,85 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, το ευρύτερο έργο στο Τ.Α. με τίτλο «Εθνικό Σχέδιο Αναδάσωσης – AntiNero II – Αντιδιαβρωτικά και Αντιπλημμυρικά» έχει συνολικό προϋπολογισμό 233,38 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 188,21 εκατ. ευρώ αποτελούν προϋπολογισμό του Ταμείου και
3) για το 2024 εμφανίζονται 74 συμβάσεις συνολικού προϋπολογισμού 241,95 εκατ. ευρώ. Το συνολικό έργο AntiNero III στο Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο καλύπτει την περίοδο 2024-2026 και περισσότερες κατηγορίες εργασιών, εμφανίζεται με προϋπολογισμό ταμείου 420,18 εκατ. ευρώ και συνολικό προϋπολογισμό 521,02 εκατ. ευρώ, με ημερομηνία λήξης την 31η Ιουλίου του 2026.
Συνολικά, φέτος τον Ιούνιο η Πολιτική Προστασία ανέφερε – χωρίς να δώσει αναλυτικά στοιχεία – ότι είχαν διατεθεί μέσω του προγράμματος πάνω από 660 εκατ. ευρώ κατά την τελευταία πενταετία. Πέραν, όμως, αυτού του στοιχείου, δεν έχει δημοσιοποιηθεί ένας ενιαίος οικονομικός απολογισμός ανά σύμβαση, που να επιτρέπει να διαπιστωθεί εύκολα πόσα χρήματα πράγματι καταβλήθηκαν, τι πιστοποιήθηκε και τι τελικά παραδόθηκε.
ΚΑΛΕΣΜΑ ΣΕ ΟΛΙΓΟΥΣ…
Ακόμα ένα από τα «γκρίζα» σημεία του υπό εξέταση προγράμματος αφορά την περιορισμένη πρόσκληση επιχειρήσεων σε ορισμένα έργα. Το γεγονός αυτό εγείρει ερωτήματα, ειδικά όταν προκύπτει ότι μεταξύ των εταιρειών οι οποίες πήραν έργα υπάρχουν και κάποιες οι οποίες, τουλάχιστον με την… πρώτη ματιά, δεν φαίνεται να έχουν γνώση του αντικειμένου. Για παράδειγμα, έργο του AntiNero διεκδίκησε και ανέλαβε επιχείρηση η οποία στην επίσημη ιστοσελίδα της προβάλλει ως βασικό αντικείμενό της τη δημιουργία πρότυπων πάρκων για παιδιά! Η εν λόγω επιχείρηση ανέλαβε φέτος σύμβαση αξίας 5,84 εκατ. ευρώ, αφότου είχε προηγηθεί πρόσκληση μόνο σε πέντε φορείς. Η εταιρική επωνυμία ή το περιεχόμενο της ιστοσελίδας δεν αποδεικνύουν πιθανή έλλειψη τεχνικής ικανότητας, αλλά… το κρίσιμο ερώτημα είναι με ποια εμπειρία, στελέχωση και τυχόν στήριξη σε τρίτους πληρώθηκαν οι όροι της πρόσκλησης;
Στο ίδιο πλαίσιο, από την έρευνα της «DEALnews» προκύπτει αφενός πως δεν αποσαφηνίζονται πάντοτε ξεκάθαρα ποιες δράσεις είναι του AntiNero και ποιες ανήκουν σε άλλα προγράμματα για τα δάση, αφετέρου ότι συγκεκριμένοι ανάδοχοι εμφανίζονται επανειλημμένα σε έργα (στοιχείο το οποίο καθιστά αναγκαίο να ελεγχθεί ο πραγματικός βαθμός ανταγωνισμού στις επιμέρους διαδικασίες). Χαρακτηριστικό παράδειγμα, στο ευρύτερο χαρτοφυλάκιο δασικών έργων του Ταμείου Ανάκαμψης, αποτελεί η ανάθεση δύο μεγάλων τμημάτων αναδάσωσης, την ίδια ημέρα, σε κοινοπραξία κατασκευαστικών, συνολικής αξίας 28,37 εκατ. ευρώ.
Από τη μία πλευρά, οι συγκεκριμένες συμβάσεις, αν και μοιάζουν σαν να αποδίδονται στο AntiNero, αφορούν το Εθνικό Σχέδιο Αναδάσωσης. Από την άλλη, αν και το γεγονός ότι στην περίπτωση αυτή η κοινοπραξία κέρδισε δύο έργα, δεν είναι από μόνο του μεμπτό, εύλογα προκαλούνται «σκιές», δεδομένου ότι παραμένει αναπάντητο το ερώτημα: Πόσοι διαγωνίστηκαν σε κάθε τμήμα και ποιες ήταν οι οικονομικές προσφορές και οι εκπτώσεις τους;
Ακόμα ένα «γκρίζο σημείο» αποτελεί το γεγονός ότι δεκάδες συμβάσεις της τάξης των 5 ή 6 εκατ. ευρώ ανατέθηκαν με ρυθμούς εξπρές σε ατομικές εργοληπτικές ή δασοτεχνικές επιχειρήσεις. Φυσικά, η νομική μορφή δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη παρατυπίας. Οταν, όμως, ένα φυσικό πρόσωπο αναλαμβάνει να φέρει εις πέρας μια σύμβαση τέτοιου ύψους, καθίσταται κρίσιμος ο έλεγχος της τάξης και των κατηγοριών του εργοληπτικού πτυχίου, του δηλωμένου κύκλου εργασιών, του προσωπικού, των μηχανημάτων και του εξοπλισμού, κ.ά. Στην προκειμένη, τέτοια στοιχεία που να επιτρέπουν να υπάρχει πλήρης δημόσια εικόνα δεν είναι συγκεντρωτικά δημοσιοποιημένα.
Ο Σταύρος Παπασταύρου και ο Ευστάθιος Σταθόπουλος
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΣΤΙΓΜΗΣ
Στα «γκρίζα σημεία» συμπεριλαμβάνονται και συμπληρωματικές συμβάσεις λίγες ημέρες μάλιστα πριν από την προθεσμία περάτωσης της δράσης! Ενδεικτικά αναφέρεται η περίπτωση του έργου για το δίκτυο δεξαμενών και κρουνών στο περιαστικό δάσος της Θεσσαλονίκης. Ο αρχικός προϋπολογισμός δημοπράτησης για το έργο ήταν 4.874.277,65 ευρώ με ΦΠΑ 24%. Η συμμετέχουσα εταιρεία έδωσε μέση έκπτωση 15%, με αποτέλεσμα το αρχικό συμβατικό τίμημα να διαμορφωθεί σε 4.143.136,01 ευρώ με ΦΠΑ.
Με συμπληρωματική σύμβαση 550.041,88 ευρώ, η οποία εγκρίθηκε στις 17 Ιουνίου με προθεσμία ολοκλήρωσης έως τις 30 Ιουνίου, δηλαδή μέσα σε 14 ημερολογιακές ημέρες (!), το συνολικό συμβατικό αντικείμενο ανήλθε σε 4.693.177,89 ευρώ. Η εγκριτική απόφαση χαρακτηρίζει τη συμπληρωματική σύμβαση των 550.041,88 ευρώ ως 14,39% επί του αρχικού συμβατικού ποσού. Αναφέρει δηλαδή ότι το συμπληρωματικό ποσό δεν υπερβαίνει το όριο του 15% και σημειώνει ρητά ότι για τον λόγο αυτό δεν απαιτείται… έλεγχος νομιμότητας της τροποποιητικής σύμβασης από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Σε κάθε περίπτωση, η επίσημη αιτιολογία ήταν ότι προέκυψαν ανάγκες οι οποίες αρχικά… δεν είχαν προβλεφθεί.
Ακόμα ένα «γκρίζο σημείο» αφορά τις παρατάσεις, τους Ανακεφαλαιωτικούς Πίνακες Εργασιών (ΑΠΕ) και τις παραλαβές. Από την έρευνα προέκυψε ότι οι νεότερες πράξεις δείχνουν πως, ενώ η χρηματοδοτική προθεσμία κάποιων έργων πλησίαζε ή είχε φτάσει στο τέλος της, εξακολουθούσαν να εγκρίνονται ΑΠΕ, νέες τιμές, συμπληρωματικές συμβάσεις, επιτροπές παραλαβής, βεβαιώσεις περάτωσης και αναθεωρήσεις. Η τροποποίηση του έργου το 2026 επέκτεινε εξάλλου το φυσικό αντικείμενο και αύξησε τον συνολικό προϋπολογισμό κατά σχεδόν 74 εκατ. ευρώ.
Το γεγονός αυτό μπορεί να οφείλεται στη φυσιολογική διοικητική ολοκλήρωση πολλών έργων. Δύναται, όμως, να υποκρύπτει καθυστερημένο και πρόχειρο σχεδιασμό ή/και πίεση «άρον άρον» απορρόφησης των πόρων λόγω και του επικείμενου κλεισίματος της «κάνουλας» του Τ.Α.
Δημοσιονομική διόρθωση-χαστούκι 29,94 εκατ. για «σαλαμοποιήσεις»!
Οι σκιές γύρω από το AntiNero γίνονται βαρύτερες, καθώς, πέρα από τα στοιχεία που έρχονται στη δημοσιότητα μέσα από την έρευνα της «DEALnews», ήδη υπάρχει επίσημο ελεγκτικό εύρημα για τεχνητή κατάτμηση «σαλαμοποίηση» συμβάσεων που επέβαλε δημοσιονομική διόρθωση σχεδόν 30 εκατ. ευρώ.
Συγκεκριμένα, με απόφαση της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) στις 11 Σεπτεμβρίου του 2025 επιβλήθηκε διόρθωση 29.942.529,06 ευρώ για το AntiNero II. Στην απόφαση ως αιτία αναφέρεται η «τεχνητή κατάτμηση ανατεθεισών συμβάσεων». Η ΕΔΕΛ αναφέρει ότι από τον έλεγχο προέκυψε τεχνητή κατάτμηση σε συγκεκριμένες περιοχές, κατά παράβαση του άρθρου 6 παρ. 3 του ν. 4412/2016 και της σχετικής δασικής νομοθεσίας. Για τα συγκεκριμένα συμβατικά τμήματα εφαρμόστηκε συντελεστής δημοσιονομικής διόρθωσης 100% και το θέμα δεν αφορούσε μία μεμονωμένη σύμβαση.
Ο πίνακας της απόφασης που εξέδωσε η ΕΔΕΛ είχε 18 συμβατικά τμήματα, σε Πιερία, Χαλκίδα, Θεσσαλονίκη, Λαύριο, Αιγάλεω, Πύργο και Ιωάννινα, τα οποία αντιστοιχούν σε 17 μοναδικούς ΑΔΑΜ συμβάσεων, συνολικού ποσού ακριβώς 29.942.529,06 ευρώ (η απόφαση προέβλεπε δικαίωμα έφεσης εντός 60 ημερών). Η ΕΔΕΛ διευκρίνισε ότι, επειδή η παρατυπία εντοπίστηκε στο στάδιο της ανάθεσης, δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί με ακρίβεια συγκεκριμένη βλάβη στο φυσικό αντικείμενο του έργου
Σημειώνεται ότι η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) είναι το κρατικό ελεγκτικό όργανο που ελέγχει αν ευρωπαϊκά και συγχρηματοδοτούμενα κονδύλια -και τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης- χρησιμοποιούνται νόμιμα και σύμφωνα με τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς κανόνες.
Όταν η ΕΔΕΛ διαπιστώσει τεχνητή κατάτμηση, δεν συνεπάγεται αυτόματα ότι αποδεικνύεται ποινικό αδίκημα. Σημαίνει, όμως, ότι στη «φάκα» του αρμόδιου δημοσιονομικού ελεγκτή έπεσε επιβεβαιωμένα σοβαρή παρατυπία στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιήθηκαν ή δεσμεύτηκαν οι συγκεκριμένοι πόροι.
Στην προκειμένη περίπτωση, η τεχνητή κατάτμηση δημόσιων συμβάσεων είναι σοβαρό ζήτημα, επειδή μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την αποφυγή αυστηρότερων κανόνων ανταγωνισμού και δημοσιότητας. Με απλά λόγια, πρόκειται για τεχνητό «σπάσιμο» ενός συμβατικού αντικειμένου σε μικρότερες αναθέσεις κατά τρόπο τέτοιο που η ΕΔΕΛ έκρινε αντίθετο στους κανόνες των δημόσιων συμβάσεων. Στην απόφαση της Επιτροπής διευκρινίζεται, μάλιστα, ότι η παρατυπία εντοπίζεται στο στάδιο της ανάθεσης.
ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ
Δεδομένων τόσο των ήδη διαπιστωμένων παρατυπιών όσο και των «γκρίζων σημείων» που παρουσιάζονται από την υλοποίηση των δράσεων του AntiNero, πολλές από τις οποίες είχαν και έχουν καταληκτικές προθεσμίες εντός του 2026, τόσο το Μέγαρο Μαξίμου όσο φυσικά και ο αρμόδιος υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, καθώς και ο γενικός γραμματέας Δασών Ευστάθιος (Στάθης) Σταθόπουλος καλούνται να δώσουν σαφείς και τεκμηριωμένες απαντήσεις στα εξής κρίσιμα ερωτήματα, για να μην υπάρχουν «σκιές»:
1. Ποιος αποφάσισε την κατάτμηση των έργων και με ποια τεχνική και νομική αιτιολογία έγινε η «σαλαμοποίηση»;
2. Ποιος τελικά επέλεγε τους οικονομικούς φορείς που προσκαλούνταν στις περιορισμένες διαδικασίες;
3. Γιατί χρησιμοποιήθηκαν περιορισμένες προσκλήσεις σε αρκετές συμβάσεις, αντί για τη διενέργεια ανοιχτών διαγωνισμών, παρότι επρόκειτο για έργα πολλών εκατομμυρίων ευρώ;
4. Πόσοι από τους προσκληθέντες υπέβαλαν τελικά προσφορά σε κάθε επίμαχη σύμβαση; Πόσες διαδικασίες είχαν έναν μόνο πραγματικό προσφέροντα και ποιες ήταν οι εκπτώσεις που δόθηκαν;
5. Γιατί δεν υπάρχει μέχρι σήμερα ενιαίος δημόσιος οικονομικός απολογισμός του AntiNero, ανά ΑΔΑΜ, με συμβατικό ποσό, ΑΠΕ, συμπληρωματικές συμβάσεις, πιστοποιήσεις, πραγματικές πληρωμές και τελική παραλαβή;
Τα «γκρίζα σημεία»
1. Απουσία ενιαίου, δημόσιου οικονομικού απολογισμού ανά σύμβαση.
2. Περιορισμένες προσκλήσεις σε ονομαστικά επιλεγμένους οικονομικούς φορείς.
3. Άγνωστος, σε αρκετές διαδικασίες, πραγματικός αριθμός προσφορών και εκπτώσεων.
4. Επαναλαμβανόμενοι ανάδοχοι που απαιτούν έλεγχο του πραγματικού ανταγωνισμού.
5. Μεγάλες συμβάσεις σε ατομικές επιχειρήσεις χωρίς ξεκάθαρη δημόσια εικόνα της τεχνικής δυναμικότητάς τους.
6. Συμπληρωματικές συμβάσεις και τροποποιήσεις κοντά στις καταληκτικές ημερομηνίες.
7. Κατακερματισμένα στοιχεία για Ανακεφαλαιωτικούς Πίνακες Εργασιών, πιστοποιήσεις, πληρωμές και παραλαβές.
8. Δυσκολία διαχωρισμού του AntiNero από άλλα έργα της ίδιας χρηματοδοτικής επένδυσης.
9. Απουσία εύκολης δημόσιας αντιστοίχισης χρημάτων, γεωγραφικού έργου και φυσικού αποτελέσματος.
10. Επίσημο εύρημα της ΕΔΕΛ για τεχνητές κατατμήσεις «σαλαμοποιήσεις» συμβάσεων στο AntiNero II.
Ο ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ
2022-2024: 392,54 εκατ. ευρώ
2025-2026: 274,63 εκατ. ευρώ
ΣΥΝΟΛΟ: 667,17 εκατ. ευρώ
Σημ.: Τα ποσά αφορούν προϋπολογισμούς συμβάσεων και δράσεων και όχι επιβεβαιωμένες ταμειακές πληρωμές. Δεν έχει εντοπιστεί ενιαίος δημόσιος απολογισμός ανά ΑΔΑΜ με συμβατική αξία, τροποποιήσεις, πληρωμές και τελική παραλαβή.
dealnews.gr / Νάσος Χατζητσάκος
