27-03-2026, Ω/10:00′
«Η ελληνική λέξη θέατρο βγαίνει από το ρήμα θεώμαι». Ο Πλούταρχος του δίνει διαφορετική ερμηνεία, υποστηρίζει πως προέρχεται από τη λέξη θεός. «Το θέατρο είναι μαζί, ο χώρος όπου σε βλέπουν και όπου εσύ βλέπεις. Το μάτι, ένα καινούργιο μάτι γεννιέται με τη νέα αυτή γλώσσα και το ελληνικό θέατρο σημαίνει, από τη γέννησή του ένα καινούργιο βλέμμα, ένα θέαμα. Δεν είναι τυχαίο που η διάταξη της ορχήστρας είναι πάντα μια εικόνα που μας θυμίζει μάτι. Αυτό το νέο μάτι που άνοιξε μέσα στη συνείδηση – κι αυτή η γέννηση μιας νέας όρασης – εκφράστηκε ως κι από το χώμα κι από τις πέτρες από μια οπτική και ακουστική αρχιτεκτονική, που φέρνει στο νου το βολβό του ματιού και τη μεγάλη κόγχη των βλεφάρων».
Σύμφωνα με τον Oscar Wilde άλλωστε, «το θέατρο είναι η μεγαλύτερη τέχνη όλων, ο πιο άμεσος τρόπος με τον οποίο ένας άνθρωπος μπορεί να μοιραστεί με κάποιον άλλον την αίσθηση του τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος». Οι ρόλοι στο θέατρο είναι εκδοχές της ανθρώπινης ζωής. Μιλά για την περιπέτεια της χαράς, της λύπης, της οδύνης. Στο θέατρο βρίσκουμε την αιτία. Κατανοούμε την ανθρώπινη φύση. Βρίσκουμε την αιτία. Μπαίνουμε στα παπούτσια του άλλου και βλέπουμε τη ζωή σύμφωνα με τα δικά του βιώματα.
Στο θέατρο – το καλό θέατρο – τα δόγματα εξουσίας ξεπερνιούνται. Στο επίκεντρο ο άνθρωπος. Από τις αρχαίες ελληνικές τραγωδίες όπου ο ήρωας είναι μόνος μέσα σε ένα παγερό και συχνά εχθρικό σύμπαν, που καθορίζεται από αυστηρούς κανόνες. Το αρχαίο ελληνικό θέατρο οδήγησε τον θεατή στη λύτρωση μέσα από την αλληλουχία καταστάσεων των ηρώων του, συνήθως βασιλικής καταγωγής που καταχράστηκαν το αξίωμά τους και υπέπεσαν στην ύβρι. Η ύβρις, ωστόσο, γεννάει τυράννους γιατί είναι συστατικό της εξουσίας. Το θέατρο είναι υπέρ του ανθρώπου και εναντίον των δογμάτων εξουσίας. Γέννηση, έρωτας, θάνατος, ηδονή εξουσίας, αρχέγονα θέματα. Οι αρχαία ελληνική τραγωδία, στην οποία θα επανέλθουμε με δημοσιεύσεις, είναι τέχνη. Τέχνη που δίνει στον άνθρωπο την εσωτερική γενναιότητα να αντέξει το νόημα. Ο άνθρωπος με τη μοίρα του.
Στο θέατρο, συχνά, ο θεατής ζει τη βαθύτερη επιθυμία του να είναι κάτι άλλο από αυτό που ζει. Γι΄ αυτό και οι θεατρικοί ήρωες είναι εκδοχές του ζην. Ως τις μέρες μας το θέατρο είναι η τέχνη, να ερευνούμε τη θέση μας στη ζωή, το ρόλο που μας δόθηκε κι αν αυτός μπορεί να αλλάξει, ανακαλύπτουμε τον εαυτό μας και συμμετέχουμε στο συλλογικό «γίγνεσθαι». «Όλος ο κόσμος είναι μια σκηνή και όλοι, άντρες και γυναίκες, απλώς ηθοποιοί». Ουίλιαμ Σαίξπηρ.
Κι όπως είπε ο Κάρολος Κουν, ιδρυτής του θεάτρου τέχνης «Δεν κάνουμε θέατρο για το θέατρο. Δεν κάνουμε θέατρο για να ζήσουμε. Κάνουμε θέατρο για να πλουτίσουμε τους εαυτούς μας, το κοινό που μας παρακολουθεί κι όλοι μαζί να βοηθήσουμε να δημιουργηθεί ένας πλατύς, ψυχικά πλούσιος και ακέραιος πολιτισμός στον τόπο μας».
ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ
(*) Αφιέρωμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου, σήμερα 27 Μάρτη.
