21-09-2026, Ω/20:00΄
Οι Ικέτιδες είναι τίτλος τραγωδίας που έγραψε ο Αισχύλος και εξιστορεί την ικεσία των Δαναΐδων και του πατέρα τους προς την πόλη του Άργους, για να αποφύγουν τον αιμομικτικό γάμο με τους γιους του Αιγύπτου. Είναι το πρώτο μέρος τριλογίας ακολουθούμενο από τις τραγωδίες Αιγύπτιοι και Δαναΐδες και από το σατυρικό δράμα Αμυμώνη.
Οι πενήντα κόρες του Δαναού συνοδευόμενες από τον πατέρα τους καταφεύγουν στο Άργος ως ικέτισσσες, για να αποφύγουν το γάμο που τους επιβάλλουν με τους γιους του Αιγύπτου ξαδέρφους τους. Ο χορός μπαίνει ντυμένος αιγυπτιακά τραγουδώντας μια μεγάλη επίκληση στο Δία, αυτόν που προστατεύει τον Ικέτη, και που έφερε τούτα τα θύματα της βίας σώα διαμέσου της θάλασσας από τον Νείλο ως το Άργος. Και με τον Δία συνδέονται αμέσως κι άλλοι θεοί, του ουρανού και του κάτω κόσμου. Είναι ελληνίδες στην καταγωγή, Αργίτισσες κι Αιγύπτιες από ανατροφή. Ο πατέρας τους τις συμβουλεύει να δείξουν σύνεση και να προσευχηθούν στους θεούς. Τις υποδέχεται ο Πελασγός, παραξενεμένος με την εξωτική τους εμφάνιση, και ζητά να του εξηγήσουν τι έχει συμβεί. Μετά τις εξηγήσεις τους έχει να διαχειριστεί μια δύσκολη κατάσταση. Ένα χάσμα ανοίγεται μπροστά στον Πελασγό: «Βλέπω και φρίττω», λέει. Δεν μπορεί να κάνει ούτε μπρος ούτε πίσω. Ή θα αναλάβει ένας ανεπιθύμητο κι επικίνδυνο πόλεμο ή θα διακινδυνεύσει την οργή των θεών.
Ο Δίας, προστάτης των ικέτιδων, να τον τιμωρήσει αν τις διώξει, αν όμως τις δεχθεί , τότε θα δεχθεί και επίθεση από τους βαρβάρους. Πρώτη του ευθύνη είναι η προστασία της πόλης του, φοβάται την οργή των Αιγυπτίων. Οι ικέτιδες τότε του λένε πως θα αυτοκτονήσουν και θα μιάνουν την πόλη του Άργους. Ο βασιλιάς τότε και η πόλη του θα υποστούν την οργή των ουρανών. Ο Πελασγός μπροστά σ΄ αυτή την απειλή πείθεται να τους προσφέρει άσυλο και συμβουλεύει τον Δαναό να γεμίσει με κλαδιά ελιάς τους ναούς, για να εξασφαλίσει την συγκατάθεση των Αργειτών. Οι πολίτες δίνουν τη συγκατάθεσή τους, κι εκείνες τους δείχνουν την ευγνωμοσύνη τους. Ο ύμνος ευγνωμοσύνης είναι αυστηρός και τυπικός. Ο χορός επικαλείται ευλογίες για το Άργος. Όχι ευλογίες αόριστες όπως Ευημερία, Ειρήνη, Τιμή. «Είθε στους ξένους να δίνουν το δίκιο με συμβιβασμό, προτού να εξοπλιστούν για πόλεμο χωρίς να κακοπάθουν». Εύχονται για ό,τι είναι δυνατό. Η Ευημερία, επίσης, είναι συγκεκριμένη: «Είθε ο Δίας να κάνει τη γη να ολοκληρώνει τους καρπούς της με όλων των εποχών τα προϊόντα. Είθε να κάνει καρπερά τα ζώα που βόσκουν στα λειβάδια.
Αν και ο πατέρας τους τις προειδοποιεί πως οι γιοι του Αιγύπτου θα τις καταδιώξουν, εκείνες απαντούν πως προτιμούν το θάνατο από γάμο παρά τη θέλησή τους. Ο Δαναός, που κοίταζε προς τη θάλασσα, διέκρινε το πλοίο που έφερνε τους μισητούς Αιγυπτίους. Όταν εκείνοι καταφθάνουν, ο Πελασγός και οι Αργείοι πράγματι τις προστατεύουν και τους διώχνουν. «Θα μπορούσες αυτές να τις πάρεις με τη θέλησή τους, μόνο αν δέχονταν ευνοϊκά ο νους τους λόγια δίκαια και πειστικά.».Αυτό αποφάσισε παμψηφεί ο Δήμος της πόλης: ποτέ να μην προχωρήσει στη βίαιη έκδοση των γυναικών. Οι Δαναϊδες πηγαίνουν στη Θήβα ευχαριστώντας την πόλη που τις δέχθηκε. Η τραγωδία κορυφώνεται με ένα χορικό προς τον Δία, από τον οποίο ζητούν να τις προστατεύει από γάμο αθέλητο.
Φίλες και φίλοι, ο Αισχύλος ήταν διδάσκαλος και παιδαγωγός του λαού του. Η τραγωδία «Ικέτιδες», προβάλλει στην Αθηναϊκή δημοκρατία την εμπνευστική εικόνα ενός ολόκληρου λαού, των Αργείων, που βάζει το καθήκον απέναντι στους θεούς πάνω από όλα. Αν δεν προστατέψουν τις Ικέτιδες θα είναι σαν να αψηφούν την οργή των θεών που προσβλήθηκαν. Ο Αισχύλος, βεβαιώνει εδώ, όπως και αλλού, ότι υπάρχει μια υπέρτατη δύναμη. Την ταυτίζει με τον Δία. Σ΄ αυτόν οι Ικέτιδες έχουν εναποθέσει την εμπιστοσύνη τους, αλλά αυτό δεν συνεπάγεται ότι ο Δίας είναι, ό,τι ακριβώς εκείνες υποθέτουν.
Ο Δαναός, όπως είδαμε είδε το πλοίο που έφερνε τους μισητούς Αιγύπτιους, παρόλο που οι κόρες του προσεύχονταν στο Δία να βουλιάξει το πλοίο και να πνιγούν. Οι ελληνικοί θεοί δεν κάνουν θαύματα.Ο Πελασγός, δεν αποφασίζει αυθαίρετα. Θέτει το δίλημμα σε λαϊκή συνέλευση. Το Άργος λειτουργεί δημοκρατικά και το ελληνικό ήθος υπερέχει της βαρβαρότητας. Παρά την απειλή του κήρυκα των Αιγυπτίων, νικούν το δίκαιο και η ελεύθερη βούληση των πολιτών. Η τραγωδία υποδεικνύει έναν πολιτισμό με βάση του την πίστη στις αξίες, την ηθική και τα αληθινά ιδεώδη.
Το άσυλο που πραγματεύεται η τραγωδία, βρίσκεται στις ηθικές και νομικές παραδόσεις πολλών κοινωνιών. Το έργο γράφτηκε δυόμιση χιλιάδες χρόνια πριν, ωστόσο και στις μέρες μας με τον εκτοπισμό εκατομμυρίων ανθρώπων από τις πατρίδες τους, συχνά επιβεβαιώνεται πως οι γυναίκες είναι οι πιο ευάλωτες καθώς στο μακρύ ταξίδι τους κινδυνεύουν από την εκμετάλλευση και συχνά την κακοποίηση. Οι Δαναϊδες του Αισχύλου, δεν αποδέχονται παθητικά τη μοίρα τους. Παρά την δύσκολη θέση της γυναίκας στην εποχή του, οι Ικέτιδες αρνούνται την εξουσία στο σώμα και στη ζωή τους.
Σας ευχόμαστε ένα όμορφο βράδυ και μια θαυμαστή εβδομάδα!
ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΗΓΕΣ: H.D.F. KITTO «Αρχαία Ελληνική Τραγωδία», Wikipedia
