26-09-2025, Ω/16:35′
Η πρώτη εκδοχή για το μαύρο χρώμα των φτερών του κόρακα αφορά στον Απόλλωνα. Η Κορωνίς ήταν ήδη έγκυος από τον Απόλλωνα όταν ερωτεύθηκε έναν ξένο, που ερχόταν από την Αρκαδία και τον έλεγαν Ίσχυ. Δίπλα της επαγρυπνούσε ένα ολόλευκο κοράκι. Ο Απόλλων το είχε αφήσει σαν φύλακα της αγαπημένης του «για να μην την παραβιάσει κανείς». Το κοράκι είδε την Κορωνίδα που δόθηκε στον Ίσχυ. Τότε πέταξε στους Δελφούς και του είπε ότι ανακάλυψε τα «απόκρυφα έργα» της Κορωνίδας. Ο Απόλλων, πάνω στην οργή του, πέταξε τη λύρα. Το δάφνινο στεφάνι του έπεσε στη σκόνη. Κοίταξε το κοράκι με μίσος και τα φτερά του πουλιού έγιναν κατάμαυρα.
Σύμφωνα με την δεύτερη εκδοχή, κάποτε, που θέλησαν οι άνθρωποι να προσφέρουν θυσία έστειλαν τον κόρακα με μια κανάτα να φέρει νερό. Δίπλα στην πηγή υπήρχε μια συκιά που τα σύκα της όμως δεν ήταν ακόμη ώριμα. Ο κόρακας περίμενε να ωριμάσουν, ύστερα τα γεύτηκε. Κατόπι γέμισε την κανάτα νερό και ετοιμάστηκε να επιστρέψει. Όταν κατάλαβε πόσο είχε καθυστερήσει, άρχισε να ψάχνει για μια δικαιολογία. Περιμάζεψε ένα φίδι που βρέθηκε μπροστά του στην πηγή και, όταν επέστρεψε, δικαιολογήθηκε λέγοντας ότι το φίδι ξεδιψούσε από την πηγή κάθε μέρα και δεν άφηνε κανέναν άλλον να πιει. Όμως ο θεός της μαντικής ήξερε πολύ καλά την αλήθεια, και για να τιμωρήσει τον κόρακα τον έκανε να κορακιάζει για νερό, και για να θυμούνται οι άνθρωποι το περιστατικό και να παραδειγματίζονται τοποθέτησε τον κόρακα, την κανάτα και το φίδι στον ουρανό σαν αστέρια που λάμπουν στον ουρανό.
Ο Όντιν, ο θεός των Σκανδιναβών, είχε στην υπηρεσία του δύο κοράκια, το Χούγκιν και το Μούνιν (τα ονόματα των σημαίνουν Σκέψη και Μνήμη στα αρχαία σκανδιναβικά), τα οποία πετούν σε όλη τη γη κάθε μέρα και τη νύχτα επιστρέφουν και αναφέρουν στον Όντιν όλα όσα συνέβησαν στον κόσμο.
Στην ιρλανδική μυθολογία, η Μπαβ (ιρλ. Badb, /baðβ/ “κοράκι”) είναι πολεμική θεότητα που έπαιρνε τη μορφή κορακιού. Είναι κόρη της Έρνμας κι αποτελεί τριαδική θεότητα μαζί με τις αδερφές της, τη Μάχα και τη Μόριγκαν. Για τους Αιγύπτιους ένα ζευγάρι κορακιών συμβόλιζε τη συζυγική ευτυχία.
Μια ματιά στην ιαπωνική ιστορία και μυθολογία δείχνει ότι η σχέση με το κοράκι είναι παμπάλαια· είναι μάλιστα αποτυπωμένη σε ένα ξωτικό των λαϊκών θρύλων, το τένγκου, το οποίο έχει μορφή μισή ανθρώπινη και μισή κορακιού. Για την ιστορία, ο περισσότερος κόσμος λέγοντας «τένγκου» εννοεί το άλλο ξωτικό, αυτό με το κόκκινο πρόσωπο και τη μακριά μύτη, όμως το κάρασου τένγκου, το τένγκου-κοράκι βρίσκεται σχεδόν πάντα κάπου εκεί γύρω, για να πειράξει τους ανθρώπους και για να διδάξει τα μυστικά της ξιφομαχίας στους ιδρυτές των κλασσικών μαχητικών παραδόσεων. Ένα κοράκι με τρία πόδια, το Γιάτα-γκαράσου, οδήγησε τον μυθικό αυτοκράτορα Τζίμου, τον ιδρυτή της αυτοκρατορικής δυναστείας της Ιαπωνίας από το Κουμάνο στη χερσόνησο Κίι ως την πεδιάδα του Γιαμάτο, εκεί που βρίσκεται σήμερα η Νάρα για να ξεκινήσει το ιαπωνικό έθνος. Το ίδιο τρίποδο κοράκι, κοσμεί σήμερα το θυρεό της εθνικής ποδοσφαιρικής ομάδας της Ιαπωνίας, κρυμμένο σε κοινή θέα –όπως και οι χιλιάδες δίποδοι απόγονοί του που πετούν κάθε στιγμή πάνω από το Τόκιο και εξαντλούν την ευφυΐα τους στο πώς να κλέψουν κάτι από τους τόνους σκουπιδιών της μεγαλύτερης μεγαλούπολης του κόσμου.
Αγγελιοφόρος των θεών, πνεύμα των βουνών και των δασών, δάσκαλος πολεμικών τεχνών και σύμβολο εξαγνισμού, πιθανότατα επειδή όντας νεκροφάγο καθάριζε τα πεδία των αμέτρητων μαχών της ιαπωνικής ιστορίας, μεγάλο, άχαρο και κατάμαυρο, το κοράκι περιβάλλεται από έναν αέρα αρχέγονο.
Το κοράκι ζει στις ερημιές, στα βουνά και σε σπηλιές, με την ικανότητα για επιβίωση και στις πιο δύσκολες συνθήκες. Γι΄ αυτό δεν θα μπορούσε να λείψει από τη βιβλική παράδοση, όπου ο Νώε το έστειλε έξω από την κιβωτό, ξέροντας ότι μπορούσε να μείνει χωρίς τροφή για μεγάλο διάστημα, για να δει εάν κατέβαινε η στάθμη του νερού. Και στον προφήτη Ηλία, επίσης, τροφή έφερνε ένα κοράκι.
Στους θρύλους και σε κάποια παραμύθια, όλοι οι μάγοι και οι μάγισσες έχουν στις υπηρεσίες τους ένα κοράκι. Ο Αίσωπος στη διδακτική του μυθολογία (παραμύθια), θεωρεί το κοράκι ένα πανέξυπνο πουλί, και οι Λατίνοι συγγραφείς πιστεύουν πως με κατάλληλη εκπαίδευση μπορεί να μιλήσει ανθρώπινα. Για τους Σαμάνους το κοράκι είναι ο φύλακας της τελετουργικής μαγείας, ο νόμος της φύσης. Στην Γαλλία πίστευαν, ότι τα κοράκια συμβόλιζαν τις ψυχές των ασεβών ιερέων. Στην Γερμανία τα κοράκια συμβολίζουν τις κολασμένες ψυχές ή πολλές φορές τον ίδιο τον σατανά. Στην Σουηδία αντιπροσωπεύουν τις ψυχές των δολοφονημένων ανθρώπων, που δεν έχουν κάνει την κατάλληλη χριστιανική ταφή. Στην Δανία τα κοράκια είναι πνεύματα που έχουν εξοριστεί και οι άνθρωποι δεν πρέπει να τα κοιτάνε, γιατί αν υπήρχε μια τρύπα στα φτερά τους, υπάρχει ο φόβος να κοιτάξετε μέσα από την τρύπα και να μετατραπείτε και εσείς σε κοράκι. Από το μαύρο χρώμα του σχετίζεται με τα αρχέγονα σκοτάδια, τη μητρική νύχτα. Από την ικανότητά του να πετά σχετίζεται με τον ουρανό, τη δημιουργική και την πνευματική δύναμη, όπως επίσης είναι συχνά και ο αγγελιοφόρος των θεών. Για όλες αυτές τις αιτίες, σε πολλούς πρωτόγονους λαούς ο κόρακας εμφανίζεται προικισμένος με μεγάλη κοσμική δύναμη: για τους Ινδιάνους της Βόρειας Αμερικής είναι ο υπέρτατος δημιουργός και εκπολιτιστής του ορατού κόσμου.
Στους κλασικούς πολιτισμούς χάνει αυτή την τρομερή δύναμη, αλλά διατηρεί ορισμένες αποκρυφικές ιδιότητες, όπως μαντική δύναμη για τα μελλούμενα γι΄ αυτό η κραυγή του χρησιμοποιόταν στις μαντικές ιεροτελεστίες. Στον χριστιανικό συμβολισμό είναι η αλληγορία της μοναξιάς.
Φίλες και φίλοι, το κοράκι είναι συνδεδεμένο κυρίως με το θάνατο και τους σκοτεινούς οιωνούς, ίσως γι΄ αυτό είναι ο «ήρωας» στο ομώνυμο ποίημα του Πόε, ωστόσο μπορεί και για άλλους λόγους. Οι επιστήμονες έχουν ανακαλύψει πως τα κοράκια είναι πανέξυπνα ζώα, πχ μπορούν να ρίξουν πέτρες στους ανθρώπους για να μη φτάσουν στις φωλιές τους. Μιλούν καλύτερα από τους παπαγάλους και μιμούνται και άλλους ήχους. Τα κοράκια φτιάχνουν ακόμα και τα δικά τους παιχνίδια, που είναι μια πολύ σπάνια συμπεριφορά ζώου. Χρησιμοποιώντας κλαδιά, κουκουνάρια, μπάλες του γκολφ ή πέτρες παίζουν μεταξύ τους ή μόνοι τους. Από ότι φαίνεται, τα κοράκια έχουν “πολύ εξελιγμένα μη φωνητικά σήματα.” Με άλλα λόγια, επικοινωνούν με χειρονομίες. Μια έρευνα στην Αυστρία διαπίστωσε, ότι τα κοράκια χρησιμοποιούν τα ράμφη τους για να υποδείξουν κάποιο αντικείμενο σε ένα άλλο πουλί, όπως ακριβώς κάνουμε εμείς με τα δάχτυλά μας. Τα πουλιά, ανάμεσά τους και το κοράκι, είναι οι αγγελιοφόροι των θεών. Έτσι, έχουν περισσότερες γνώσεις από τον άνθρωπο.
Σας ευχόμαστε ένα όμορφο βράδυ και μια θαυμαστή εβδομάδα.
ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΗΓΕΣ: Ρομπέρτο Καλάσσο «Οι γάμοι του Κάδμου και της Αρμονίας», Juan Eduardo Cirlot «Το λεξικό των Συμβόλων», greek – language, greecejapan. Φωτο: Art by Bill Mayer
