12-09-2025, Ω/12:15΄
Από την αρχαιότητα τα δελφίνια αποτελούσαν αντικείμενο θαυμασμού και υμνούνταν για το κάλος και τα προσόντα τους.Τα πιο αρχαία δείγματα σχέσης ανθρώπου και δελφινιού έχουν βρεθεί σε σπηλαιογραφίες των Αβορίγινων στην Αυστραλία. Οι Αβορίγινες, οι αυτόχθονες δηλαδή της Αυστραλίας, έχουν τα δελφίνια ως κεντρικά στοιχεία στη λατρεία τους και τα θεωρούν «ονειρικά» πλάσματα που έχουν κατεβεί στη γη για να βοηθήσουν τον άνθρωπο. Θεωρούν πως, όταν ένας άνθρωπος πεθαίνει, η ψυχή του γίνεται δελφίνι.Παρόμοιες αντιλήψεις βρίσκουμε και σε ινδιάνικες φυλές της Αμερικής, που λατρεύουν τα δελφίνια σαν θεότητες, εκτελούν ειδικούς χορούς δελφινιών, ντύνονται σαν δελφίνια και κατεβαίνουν στις παραλίες χορεύοντας γύρω από αγάλματα δελφινόμορφων θεών. Πολλές φυλές πιστεύουν ότι τα δελφίνια βοήθησαν κάποτε τους προγόνους τους να φθάσουν στην αμερικανική ήπειρο από τα νησιά του Ειρηνικού Ωκεανού.
Σε αρκετά μέρη της Δυτικής Αφρικής οι ψαράδες όταν εντοπίσουν κοπάδια ψαριών χτυπούν με ράβδους την επιφάνεια του νερού και φωνάζουν τα δελφίνια, που έρχονται αμέσως και μεριμνούν ώστε τα ψάρια να πέσουν στα δίχτυα των ψαράδων.
Πουθενά, όμως, στον κόσμο, το δελφίνι δεν αγαπήθηκε πιο πολύ από τους Έλληνες. Η λέξη «δέλφυς» στα αρχαία ελληνικά μεταφράζεται ως μήτρα, που συνδέεται ετυμολογικά με τους Δελφούς, που θεωρούνταν ο «ομφαλός της Γης». Οι Ελληνες επέκριναν σκληρά τους «βάρβαρους» γείτονές τους, τους Θράκες, επειδή σκότωναν τα δελφίνια και εμπορεύονταν το δέρμα τους, τα δόντια τους και το λάδι που έβγαζαν από το λίπος τους. Δοσοληψίες με τους Θράκες σε «είδη δελφινιών» ήταν αυστηρώς απαγορευμένες και τιμωρούνταν με βαριές ποινές στην αρχαία Ελλάδα.
Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, τα δελφίνια δημιουργήθηκαν από το θεό Διόνυσο, ο οποίος γυρνώντας από τη Νάξο πιάστηκε αιχμάλωτος από Τυρρήνιους πειρατές. Όταν οι ναύτες αποφάσισαν να τον πουλήσουν ως σκλάβο στα παζάρια της Ανατολής, εκείνος, χρησιμοποιώντας τις θεϊκές του δυνάμεις, μετέτρεψε τα κουπιά σε φίδια, άφησε κληματαριές να φυτρώσουν στο κατάρτι, κρασί ξεχείλισε από τα αμπάρια, ενώ μια εκκωφαντική εκστατική μουσική ακουγόταν χωρίς προέλευση. Στους ναύτες προκλήθηκε έντονη σύγχυση, η οποία γιγάντωσε, όταν είδαν τον καπετάνιο να μετατρέπεται σε λιοντάρι, τρομοκρατώντας και οδηγώντας τους να πηδήξουν από το πλοίο στη θάλασσα. Ο θεός έσωσε μόνο όσους μετανόησαν για την πράξη τους, μεταμορφώνοντας τους σε δελφίνια.
Έκτοτε τα ζώα αυτά μετέφεραν το θεό του κρασιού από τον κάτω κόσμο κάθε χρόνο κατά την περίοδο της σοδειάς.
Οι αρχαίοι Έλληνες έδιναν μαγικές ιδιότητες στα δελφίνια πιστεύοντας ότι συνδέουν τον ανθρώπινο με το θεϊκό κόσμο. Ο θεός Ποσειδώνας, η θεά Αμφιτρίτη, οι κόρες του οι Νηρηίδες, πλαισιώνονταν από δελφίνια.
Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο Αρίων, γιος του Κυκλέα από τη Μήθυμνα της Λέσβου, ήταν λυρικός ποιητής του 7ου-6ου π.χ αι, ο πρώτος που δίδαξε τον κυκλικό χορό στην Κόρινθο. Είχε αποκτήσει μεγάλη φήμη και περιουσία στην Ιταλία και τη Σικελία. Όταν θέλησε να επιστρέψει στην Ελλάδα, στον φίλο του Περίανδρο, τύραννο της Κορίνθου, ναύλωσε στον Τάραντα πλοίο με Κορίνθιους ναύτες. Εκείνοι, όμως, αποφάσισαν να τον σκοτώσουν μεσοπέλαγα, για να του πάρουν τα πλούτη. Τότε ο Αρίωνας, σαν τελευταία χάρη, ζήτησε να τον αφήσουν να παίξει τη λύρα του και να τραγουδήσει πριν πέσει μόνος του στη θάλασσα. Τον άκουσαν να τραγουδάει και μετά να πέφτει στο νερό, δεν είδαν όμως ότι το τραγούδι προσέλκυσε δελφίνια κι ένα από αυτά τον έφερε στη ράχη του μέχρι το Ταίναρο. Όσο για τους ναύτες, όταν έφθασαν η αλήθεια αποκαλύφθηκε και τιμωρήθηκαν. Ο Υγίνος επαναλαμβάνει το μύθο και προσθέτει ότι οι αρχαίοι αστρονόμοι τον απεικόνισαν στον ουρανό. Υπήρχε χάλκινο ομοίωμά του στην πλάτη ενός δελφινιού, το οποίο είχε στήσει φαίνεται ο Περίανδρος, και είναι ίδιο με αυτό που είδε ο Παυσανίας στο Ταίναρο.
Σύμφωνα με τον Όμηρο ο Οδυσσέας φορούσε φυλαχτά με παραστάσεις δελφινιών, ενώ και η ασπίδα του είχε ως κεντρικό μοτίβο το δελφίνι. Οι πράξεις αυτές τιμούσαν το ζώο που είχε σώσει τη ζωή του γιου του ήρωα, Τηλέμαχου, σε νεαρή ηλικία όταν κινδύνεψε να πνιγεί.
Σημαντική είναι και η παρουσία τους στο πιο ιερό σημείο και το κέντρο του αρχαίου κόσμου, τους Δελφούς. Σύμφωνα με τον «Ύμνο στον Απόλλωνα» του Ομήρου, ο επικός ποιητής περιγράφει πως ο θεός του φωτός αφού γύρισε όλη σχεδόν την Ελλάδα αναζητώντας το καταλληλότερο σημείο για το ναό του, διάλεξε τελικά μια μοναχική σπηλιά στους πρόποδες του Παρνασσού. Το σημείο όμως αυτό ανήκε στις ιέρειες της θεάς Γαίας και το φύλαγε ο δράκος Πύθωνας. Ο θεός, αφού νίκησε σε μάχη το δράκο, πήρε τη μορφή ενός κοπαδιού δελφινιών και οδήγησε ένα χαμένο πλοίο από την Κρήτη στον Κορινθιακό κόλπο σε μικρή απόσταση από τον Παρνασσό. Οι ναύτες έκπληκτοι από τη συνδρομή των δελφινιών στη διάσωση τους, ορκίστηκαν να υπηρετούν το ναό του Απόλλωνα και τον μετονόμασαν σε Δελφούς προς τιμή της μορφής που πήρε ο θεός.
Φίλες και φίλοι, για το ευφυές και πανέμορφο αυτό πλάσμα χρειάζονται πολλές δημοσιεύσεις αλλά και πάλι το θέμα θα παραμένει ανεξάντλητο. Αυτό αφορά, επίσης, στους θρύλους και τα παραμύθια που το συνοδεύουν. Η επικοινωνία, είναι το κύριο χαρακτηριστικό των δελφινιών κι αυτό εντυπωσιάζει τους ανθρώπους, από την εποχή των σπηλαίων. Χαρακτηριστικό τους ακόμα, είναι η τρυφερότητα, και η στοργή προς τα μικρά τους που τα προστατεύουν από τρία ως έξι χρόνια, όπως και στην αλληλεγγύη μεταξύ τους, ιδιότητες που τείνουν να εκλείψουν από εμάς… Η αγάπη τους για τα παιδιά είναι ολοκληρωτική, και γι΄ αυτό όπου αποτυγχάνουν οι θεραπευτές, όπως στη θεραπεία των αυτιστικών παιδιών, αναλαμβάνουν τα δελφίνια με εντυπωσιακά αποτελέσματα. Αξιοθαύμαστη είναι και συμπεριφορά τους προς τα βρέφη, που όπως είναι γνωστό, μπορούν να κολυμπούν κάτω από το νερό. Τα δελφίνια συμπεριφέρονται σαν να ήταν τα μικρά τους.
Τέλος, θα ήθελα να μοιραστώ μια προσωπική εμπειρία. Πριν από χρόνια στη Β. Εύβοια, η θάλασσα στην οποία κολυμπούσα, στα πέντε μέτρα από την ακτή βάθαινε απότομα, και ήταν σκοτεινή σαν βάραθρο. Αναρωτιόμουν αν έπρεπε να κολυμπήσω στα ανοιχτά ή αν θα ήταν πιο συνετό παράλληλα προς την ακτή, όταν ένιωσα ότι «κάτι μεγάλο» με παρακολουθούσε και με «καλούσε» στα βαθιά. Δεν το τόλμησα. Ίσα που πρόλαβα να βγω έξω, όταν πίσω μου ξεπετάχτηκαν τρία μεγάλα δελφίνια με θεαματικές βουτιές και ήχους πρωτόγνωρους. Θέαμα υπέροχο που δεν θα ξεχάσω ποτέ!
ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΗΓΕΣ: «Πρόσωπα και Άλλα Κύρια Ονόματα» Αμαλία Μεγαπάνου, https://www.tovima.gr, http://www.arion.org.gr
