16-06-2023, Ω/12:10′

του Αντιπυράρχου Σωκράτη Παπαγεωργίου*

Ήτανε Καλοκαίρι του 2015, Ιούλιος μήνας. Ο Αξιωματικός από το ΠΕ.Κ.Ε. θα πήγαινε να βρει τους Πυροφύλακες. Με δική του πρωτοβουλία. Το μελετούσε μέρες τώρα τούτο το εγχείρημα. Παραμέρισε τις ντροπές, το πώς θα το σχολίαζαν οι άλλοι κι όλες αυτές τις “μαύρες” – μάταιες συχνά – σκέψεις, που θαμπώνουν τ’ ανθρώπινο μυαλό, όταν καταπιαστεί με κάτι νέο, πρωτόγνωρο κι αλλιώτικο απ’ τα συνηθισμένα. Την είχε εξάλλου εμπεδώσει την “Ιθάκη”, τους στίχους που μίλαγαν για τους φόβους, για τις αναστολές τ’ ανθρώπου. Το ‘χε πιάσει το νόημα: “..Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας, τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις, αν δεν τους κουβαλείς μες την ψυχή σου, αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου..”.
Περίμενε με ανυπομονησία να έρθει η ώρα. Η αλλαγή της βάρδιας κοντοζύγωνε. Λίγα λεπτά τον χώριζαν απ’ την “φυγή”. Από το στενό, ασφυκτικό δωμάτιο του Κέντρου Ασύρματης Επικοινωνίας, θα βρισκόταν “ελεύθερος” πια στην όμορφη Φύση του. Και μάλιστα εκεί ψηλά στα όρη, στα αγαπημένα του, ως ορειβάτης που ήταν. Απάνω στις βίγλες, από όπου εποπτεύουν ακούραστα οι Πυροφύλακες. Από εκεί, τις σύγχρονες Φρυκτωρίες τους, άγρυπνοι φύλακες, ακοίμητοι φρουροί, να προστατεύουν και να περιφρουρούν τον δασικό πλούτο της Ελλάδας.
Πόσο υπεύθυνη θέση! Πόσο αξιοθαύμαστη, και συνάμα κρίσιμη η αποστολή τους! Έτσι το ‘βλεπε ο Αξιωματικός. Γι’ αυτό είχε αποφασίσει να μεταλαμπαδεύσει στους φύλακες τις γνώσεις του και να τους καταστήσει γνώστες του Προσανατολισμού. Αυτή ήταν άλλωστε η αποστολή τους. Να “μετα-λαμπαδεύουν” κρίσιμες πληροφορίες. Όπως έκαναν οι πρόγονοί τους απάνω στις Φρυκτωρίες, σαν έρχονταν το φως από τον ορίζοντα πέρα μακριά, ξεκινώντας το μήνυμα από τα πέρατα της οικουμένης, “αγωνιζόμενο” να μεταφερθεί σωστά και έγκαιρα στον τελικό προορισμό του. Υπήρχανε το λοιπόν ομοιότητες με την Ιστορία. Και τούτο τον σαγήνευε..
Ήθελε να δώσει μια νέα πνοή στο έργο τους, να φύγουν λίγο από τα τετριμμένα. Να κάνουν το περίπου, ακριβώς. Να δίνουν τη φωτιά αζιμουθιακά, με μια λέξη κι όχι “κάπου εκεί”, τρεχάτε! Το ‘χε διαβάσει εξάλλου, πως σ’ άλλα Κράτη έτσι το κάνουν. Γιατί όχι και στο δικό του Σώμα. Άλλωστε το ‘χε δοκιμάσει εκεί απάνω στα βουνά που πήγαινε με τους ορειβάτες. Και του ‘βγαινε μια χαρά το αζιμούθιο, καθώς σκόπευε τις κορφές και άλλα διακριτά σημεία. Επαληθευόταν η τεχνική και οι αρχές του Προσανατολισμού. Γιατί όχι και στην Δασοπυρόσβεση. Ως μια καινοτομία..
Έτσι λοιπόν, ως ένα καλοκαιρινό πρωϊό, Καβαφικό και πολλά υποσχόμενο, καθώς ο Αξιωματικός θα έμπαινε “σε λιμένας πρωτοειδωμένους”, ξεκίνησε το ταξίδι. Μια σύντομη στάση σπίτι του να ετοιμάσει ένα σακίδιο: λίγες πυξίδες για τους Πυροφύλακες, χάρτες, κολατσιό και μπόλικο νερό. Θα έλλειπε όλη μέρα. Καβάλησε βιαστικά την μοτοσυκλέτα του και όρμησε. Άφησε τις απολαυστικές παραλίες, που ωσάν άλλες Σειρήνες, ήθελαν να τον παρασύρουν με το ακαταμάχητο κάλεσμά τους. Εκείνος αντιστάθηκε, άφησε τις παραλίες και πήρε τα βουνά..
Ο ήλιος ήταν ήδη ψηλά. Δεν είχε μακρύνει εξάλλου πολύ το ηλιοστάσιο. Λίγες ημέρες πριν, ήταν η πιο μεγάλη μέρα. Βιαζότανε να προλάβει τους φύλακες. Ήθελε να τους εξηγήσει τα βασικά κι έπειτα όλοι θα δοκιμάζονταν: αυτοί από το πόστο τους, τα Πυροφυλάκια κι εκείνος από το Κέντρο. Ξεκίνησε από τα μακρινά. Π5 για αρχή. Ήτανε δυο φύλακες με σύμβαση στο Δήμο. Κατείχαν λίγα απ’ τον Στρατό, στο πυροβολικό υπηρέτησαν. Πέρασε γρήγορα η ιδέα, την καλοδέχθηκαν. Προχώρησε παρακάτω, στο Π6. Το βρήκε έρημο. Δεν επανδρώνονταν συχνά, κάποιες χρονιές καθόλου. Πρώτη φορά θα πήγαινε εκεί. Δύσκολη η πρόσβαση. Μα πιότερο είχε άλλη έγνοια. Ήθελε να το δει, για να προτείνει..
Η μηχανή δεν πρόλαβε καλά-καλά να ησυχάσει. Καβάλησε και πήρε τον δρόμο για την Όσσα, στο Π7. Εκεί στις εσχατιές, στα όρια του Νομού, ένας άλλος κόσμος, ήρεμος, γαλήνιος. Φύλακας η Πελαγία. Γνωρίζονταν από παλιά. Ξαφνιάστηκε σαν τον είδε, είχαν καιρό να ειδωθούν. “Απρόσκλητος” επισκέπτης..
-Χαιρετώ σε Πελαγία!
-Γεια σου και σένα, πώς από ‘δω;
-Ήρθα να δω τι κάνεις, να δω τι βλέπεις, για να τα βρω στους χάρτες μου και να μιλάμε την ίδια γλώσσα. Εσύ από ‘δω κι εγώ απ’ το Κέντρο, όταν θα σου ζητάω να δώσεις αζιμούθια. Έφερα και κάτι για σένα, μια πυξίδα.
-Ξέρω, έχω κι εγώ. Είναι όμως αλλιώτικη.
-Το βλέπω. Δες όμως τι θα κάνεις. Σκοπεύεις, περιστρέφεις, διαβάζεις. Τρεις κινήσεις, “ματ”!
-Αυτό ήταν;
-Αυτό!
Αυτό ήταν. Έκανε μερικές δοκιμές κι είδαν μαζί διακριτά σημεία στον ορίζοντα. Της πέρασε την πυξίδα στο λαιμό, σαν τον επίσημο που απονέμει τα μετάλλια στους νικητές αθλητές κι έφυγε. Η Πυροφύλακας είχε καταφέρει μια νίκη. Μα κι εκείνος το ίδιο αισθανόταν, νικητής. “Οι Λαιστρυγόνες και οι Κύκλωπες” όντως δεν υπήρχαν…
Επόμενη στάση στο Π4. Εκεί φύλακας ήταν ο Δημήτρης. Μεγάλος πια, στο απόγειο του υπηρεσιακού του βίου. Πλησίαζε στη σύνταξη. Μολαταύτα, “τα ‘πιασε” αμέσως αυτά που του ‘πε ο Αξιωματικός για την πυξίδα, τον χειρισμό. Είδαν μαζί τα διακριτά σημεία της περιοχής κι αποχαιρετήθηκαν. Από τότε δεν ξαναντάμωσαν, παρά λίγους μήνες μετά, τυχαία τελείως, σαν ήρθε ο Πυροφύλακας στα κεντρικά για τ’ “απολυτήριο”. Έτσι τίμια κι αθόρυβα, με “ένδοξο” τέλος – μια άλλη πυροφύλαξη, εκσυγχρονισμένη – κατέθεσε τα χαρτιά του, αποδεικνύοντας περίτρανα το “γηράσκω αεί διδασκόμενος”..
Τελευταία στάση στο Π2, κάπου στον “πνεύμονα” της πόλης. Εκεί ήταν η Κορίνα, η μία από τις δύο Πυροφύλακες της θέσης αυτής. Μια γρήγορη εκμάθηση και η Κορίνα ήταν έτοιμη να καταδείξει, με μεγάλη ακρίβεια, τους στόχους που θα τις δίνονταν για εξάσκηση τις επόμενες ημέρες. Ο Αξιωματικός έφυγε περιχαρής για τ’ αποτελέσματα. Ήταν μια πλούσια, εποικοδομητική ημέρα.
Την επομένη το δρομολόγιο θα ήταν πιο μικρό. Στο περιαστικό δάσος με τα δυο παρατηρητήρια και λίγο πιο πέρα, στο Αρσακλί, στο Π3. Η Ελένη στο Π1 είχε μικρό ορίζοντα παρατήρησης και μοιραία, λίγα σημεία για εξάσκηση. Παρόλα αυτά, ενθουσιώδης και ανοιχτή σε νέες προκλήσεις, καλοδέχθηκε την τεχνική. Η μονοτονία εξάλλου του στείρου τρόπου φύλαξης μέχρι εκείνη τη στιγμή, είχε βαρέσει κόκκινο. Ήταν μια ανανέωση για ‘κείνη, μια λύτρωση!
Σειρά τώρα είχε η Θεοδοσία. Η άλλη Πυροφύλακας του Π2.
-“Τι είναι αυτό;”, ρώτησε γεμάτη απορία.
-“Αυτό λέγεται πυξίδα”, απάντησε ενθαρρυντικά ο Αξιωματικός “και μ’ αυτήν μπορούμε να καταδείξουμε με μεγάλη ακρίβεια την θέση της φωτιάς, όταν δούμε καπνό στον ορίζοντα”.
-“Δε πιστεύω να θέλετε να κάνω εγώ αυτό το πράγμα, τώρα στα γεράματα!”, έσκουξε η Πυροφύλακας και ξέσπασε σε γέλια, υποδηλώνοντας έτσι τον αστεϊσμό της περί ηλικίας.
Η συνέχεια έμελλε να είναι απρόσμενη, καθώς η Θεοδοσία, όχι μόνο θα υιοθετούσε την τεχνική του Προσανατολισμού, αλλά με τις σκοπεύσεις της θα ξεπερνούσε κάθε προσδοκία και θα διέψευδε σύγχρονες, φλύαρες “Κασσάνδρες”..
Τελευταία στάση, στο Π3. Εκεί ήταν ο Χρήστος, ένας άνθρωπος χαμηλών τόνων, ο οποίος ανέμενε στωϊκά, κάθε φορά, τα κελεύσματα του Αξιωματικού από το Κέντρο, για να υπολογίσει κατόπιν τα αζιμούθια των διακριτών σημείων του τομέα του. Με ήρεμη πάντα φωνή, σίγουρος για τη μέτρησή του. “Έφυγε” απρόσμενα, τέλη του ίδιου έτους. Καλό ταξίδι Χρήστο..
Αφού ολοκλήρωσε την ενημέρωση στα πυροφυλάκια, ο Αξιωματικός ήταν έτοιμος πλέον να θέσει σε εφαρμογή αυτήν την πρωτοβουλία. Σε μια από τις επόμενες υπηρεσίες του, θα δοκίμαζε τους Πυροφύλακες για να δει “τι πουλιά έπιασε” και αν το εγχείρημα αυτό άξιζε να παρουσιαστεί στην Ηγεσία του Σώματος.
Ήταν απόγευμα, ζεστό, ο ασύρματος σιωπηλός, χωρίς συμβάντα. Τώρα ήταν η κατάλληλη στιγμή! Ο Αξιωματικός είχε κάνει την προεργασία του στο Κέντρο με την βοήθεια του χάρτη Google και κατέγραψε τα αζιμούθια των διακριτών σημείων κάθε πυροφυλακίου, όπως ακριβώς είχε συνεννοηθεί με τους Πυροφύλακες.
– “Π2 από Κέντρο”, ακούστηκε ξαφνικά στον ασύρματο ο Αξιωματικός, σπάζοντας την απογευματινή “σιέστα”!
– “Διαβιβάστε Κέντρο”, αποκρίθηκε διστακτικά η Κορίνα.
– Να υπολογίσετε το αζιμούθιο του Λευκού Πύργου από το σημείο σας.
– Αναμείνατε..
Ο Αξιωματικός θέλοντας να περάσει το μήνυμα ότι επρόκειτο για εξάσκηση κι όχι εντολή για άμεση εκτέλεση, όπως συνήθως γίνεται στις ασυρματικές εκφωνήσεις, καθησυχάζει την Πυροφύλακα:
– Πάρτε τον χρόνο σας.
Σε λίγο ακούστηκε στον ασύρματο.
– Κέντρο από Π2.
– “Διαβίβασε”, απάντησε ο Αξιωματικός.
– Κέντρο το αζιμούθιο είναι 242 μοίρες.
– Πάρα πολύ ωραία, συνεχίζουμε.
Έτσι συνέχισε, δίνοντας στόχους προς σκόπευση σε όλα τα πυροφυλάκια που ήταν ενεργά εκείνο το απόγευμα, βάζοντας στο “παιχνίδι” και τους άλλους Πυροφύλακες.
– Π5 να υπολογίσετε το αζιμούθιο από φράγμα Νεοχωρούδας.
– Ελήφθη!
– Π1 εσείς το αζιμούθιο από την αναρριχητική πίστα στο Ρεντζίκι.
– Ελήφθη!
– Π7 να προσδιορίσετε το αζιμούθιο από τους μύλους Καπετάνιου.
– Ελήφθη!
Τα πυροφυλάκια είχαν πάρει “φωτιά” και οι Πυροφύλακες “ζωντάνεψαν”. Το χάρηκαν όλοι, υπήρχαν ηχηρές ανατροφοδοτήσεις στην επικοινωνία τους μετέπειτα. Κάποιες φορές, όταν η απόκλιση του υπολογιζόμενου αζιμούθιου του στόχου από το πραγματικό, ήταν μεγάλη, ο Αξιωματικός έλεγε:
“Πυροφυλάκιο…, κάντε μια επαναληπτική σκόπευση”, οπότε καταλάβαιναν οι Πυροφύλακες ότι είχαν μια σημαντική απόκλιση. Αυτό δεν αποθάρρυνε τον Αξιωματικό, καθώς ήξερε ότι κάθε αρχή και δύσκολη. Εξάλλου ήταν η πρώτη φορά για τους περισσότερους Πυροφύλακες που έπιαναν πυξίδα στα χέρια τους, ενώ όλοι σχεδόν δεν είχαν διδαχθεί άλλοτε Προσανατολισμό. Φρόντισε όμως να απλοποιήσει τα πράγματα, ώστε να γίνει “εύπεπτος” για κείνους.
Ο Αξιωματικός κατέγραψε τις μετρήσεις εκείνου του Καλοκαιριού από όλα τα Πυροφυλάκια. Έκανε αρχείο με πίνακες, φωτογραφίες και συνέταξε την έκθεσή του. Σαν έληξε η αντιπυρική περίοδος, έκανε την εισήγησή του προς την Ηγεσία, για την υιοθέτηση της τεχνικής του Προσανατολισμού ως μια καινοτόμα μέθοδος, επικουρικά, για την εύρεση της ακριβούς θέσης της πυρκαγιάς.

* Ο Σωκράτης Παπαγεωργίου είναι Διοικητής της Π.Υ. Φλώρινας. Με το παραπάνω διήγημά του έλαβε μέρος στον 1ο Διαγωνισμό Πυροσβεστικού Διηγήματος που διοργάνωσε η Στέγη Πυροσβεστικού Πολιτισμού της Π.Ε.Α.Π.Σ. και απέσπασε τιμητική διάκριση.