10-08-2025, Ω/09:25′
Τοξότης (Λατινικά: Sagittarius, συντομογραφία: Sgr) είναι αστερισμός που σημειώθηκε στην αρχαιότητα από τον Πτολεμαίο και είναι ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς που θέσπισε η Διεθνής Αστρονομική Ένωση. Είναι νότιος αστερισμός του Ζωδιακού Κύκλου. και φαίνεται από την Ελλάδα ολόκληρος μόνο το καλοκαίρι. Για παράδειγμα, τον μήνα Αύγουστο μπορεί κανείς να τον δει κοιτάζοντας προς τον Νοτιά, αμέσως μετά τη δύση του Ηλίου. Το σημερινό όνομα του αστερισμού μάλλον προέρχεται από τους αρχαίους πολιτισμούς της Μεσοποταμίας (Βαβυλώνιους και Χαλδαίους), οι οποίοι τον ονόμαζαν Τόξο και Βέλος και τον συνέδεαν με τη δύναμη και τον πόλεμο. O Άρατος δίνει για τον Τοξότη τα ονόματα Τοξευτής και Ρύτωρ τόξου (αυτός που τεντώνει το τόξο). Σε άλλους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς συναντάμε και την παραλλαγή Τοξευτήρ, ενώ οι Ερατοσθένης, Ίππαρχος, Πλούταρχος και Πτολεμαίος συμφωνούν στο Τοξότης. Ο Τοξότης είναι ένας από τους μεγαλύτερους, σε έκταση, και πιο πλούσιους, σε αριθμό αστέρων, ζωδιακούς αστερισμούς. Σε μια ξάστερη νύχτα μπορεί κανείς να διακρίνει με γυμνό μάτι περισσότερους από 90 αστέρες.
Ποιος, όμως, είναι ο μύθος ο οποίος συνοδεύει τον αστερισμό του Τοξότη;
Το ζώδιο του Τοξότη, παριστάνει τον προστάτη του κυνηγιού και των κυνηγών Κένταυρο Χείρωνα, γιο του Κρόνου και της Ωκεανίδας Φιλύρας, αφού μεταμορφώθηκε σε άλογο. Ο Κένταυρος Χείρωνας, αφού εκπαιδεύτηκε από τον Απόλλωνα και την Άρτεμη στη βοτανολογία, τη μουσική, την αστρονομία και την ιατρική, έγινε ο σπουδαιότερος δάσκαλος των πιο γνωστών ηρώων της αρχαιότητας.
Ο θάνατος του Κένταυρου Χείρωνα σχετίζεται με τον τρίτο άθλο του Ηρακλή, τον Ερυμάνθιο Κάπρο. Κυνηγώντας τον ο Ηρακλής, ένα βέλος από το τόξο του, βουτηγμένο στο δηλητήριο της Λερναίας Ύδρας, χτύπησε κατά λάθος το δάσκαλο και φίλο του Χείρωνα. Ο Κένταυρος μη αντέχοντας τους φριχτούς πόνους του και, επειδή ήταν αθάνατος, παραιτήθηκε από την αθανασία του, την οποία προσέφερε στον Τιτάνα Προμηθέα. Ο Δίας συγκινήθηκε πολύ από το τραγικό τέλος του και τον έκανε αστερισμό γνωστό σαν Τοξότη, λόγω της δεινής τοξευτικής του ικανότητας.
Ο Κένταυρος Χείρωνας, ο σπουδαίος δάσκαλος όλων σχεδόν των μυθολογικών ηρώων, βρίσκεται δικαίως μεταξύ των αστερισμών, αφού σ΄ αυτόν αποδίδεται η πρώτη ταξινόμηση των άστρων και η πρώτη απεικόνισή τους σε ουράνια σφαίρα. Αυτή την ουράνια σφαίρα παρέδωσε ο Χείρωνας στον αγαπημένο του μαθητή Ιάσονα, για να βοηθήσει τους Αργοναύτες στον προσανατολισμό τους κατά το θρυλικό ταξίδι τους στην Κολχίδα.
Τι συμβολίζει, όμως, φίλες και φίλοι ο Τοξότης;
Πρόκειται για ένα κοσμικό σύμβολο που εκφράζει τον ολοκληρωμένο άνθρωπο: ζώο πνευματικό και άξιο της θείας καταγωγής του. Ο άνθρωπος γίνεται έτσι ένας δεσμός μεταξύ ουρανού και γης, μια ένταση που βρίσκει τη συμβολική της έκφραση στο ουράνιο τόξο. Τοξότης, Κένταυρος ή σαϊτευτής, σηματοδοτούν την τριπλή φύση του συμβόλου. Το άλογο συμβολίζει τον ενστικτώδη οργανισμό, το ανθρώπινο μέρος συμβολίζει τις τρεις ανώτερες αρχές που περικλείουν τη μονάδα που εκφράζεται από το βέλος. Στο βαβυλωνιακό ποίημα του Γκιλγκαμές, ο Τοξότης αντικαθίσταται από τους ανθρώπους σκορπιούς που δεν είναι παρά μόνο κατά τα δύο τρίτα θεοί.
Φίλες και φίλοι, οι μύθοι είναι πνεύμα, και κόσμος χωρίς πνεύμα είναι έρημη χώρα. Οι άνθρωποι έχουν την εντύπωση, ότι θα σώσουν τον κόσμο αλλάζοντας τη θέση των πραγμάτων, αλλάζοντας τους κανόνες, ή τους ιθύνοντες και ούτω καθεξής. Όχι! Όχι! Κάθε κόσμος είναι άξιος από τη στιγμή που είναι ζωντανός.
Άρα, απαιτείται να του δώσουμε ζωή, και ο μόνος τρόπος για να συμβεί είναι να βρει καθένας για τον εαυτό του πού βρίσκεται η ζωή και να γίνει ζωντανός ο ίδιος. Ο Νίτσε λέει πως «ο άνθρωπος είναι ένα άρρωστο ζώο». Ο άνθρωπος είναι το ζώο που δεν ξέρει τι να κάνει με τον εαυτό του. Τι θα κάνουμε με τον εαυτό μας; Ένας ζωντανός μύθος προσφέρει σύγχρονα πρότυπα.
Ο καθένας μας, είναι ένα μοναδικό πλάσμα και αν πρόκειται ποτέ να προσφέρουμε κάποιο δώρο στον κόσμο, αυτό θα πρέπει να προέλθει από την δική μας εμπειρία και ολοκλήρωση των δυνατοτήτων μας και όχι κάπου άλλου. Σε αντίθεση, κι αυτό πρέπει να το τονίσουμε, με την παραδοσιακή Ανατολή, όπου τα άτομα είναι πλασμένα σαν μια σειρά από κουλουράκια. Εκείνο που ο καθένας μας πρέπει να αναζητήσει στη ζωή του, δεν υπήρξε ποτέ σε ξηρά ή θάλασσα. Πρόκειται για κάτι βγαλμένο από τη δική του μοναδική δυνατότητα για εμπειρία, κάτι που δεν υπήρξε ποτέ και που ποτέ δεν θα μπορέσει να βιωθεί από κανέναν άλλο.
Κι αν κάπου έχουμε ξεχαστεί ή αποκοιμηθεί στο σύγχρονο κόσμο, παρά τα άπειρα φώτα που φωτίζουν τη ζωή μας, και τον καταιγισμό των πληροφοριών, ο μύθος βρίσκεται πιο ψηλά από τον τεχνητό φωτισμό και δεν έχουμε παρά να στραφούμε σ΄ αυτόν. Κι εμείς θα αναζητούμε την προσωπική μας ανάπτυξη. Αυτή είναι η συνεισφορά μας και ο δεσμός μας με τον κόσμο.
ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΗΓΕΣ: ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ – ΜΑΝΟΣ ΔΑΝΕΖΗΣ «Τα Άστρα και οι Μύθοι τους», JOSEPH CAMBELL « Η Δύναμη του Μύθου», JUAN EDUARDO CIRLOT «Το Λεξικό των Συμβόλων», Χάρης Βάρβογλης (Βήμα), physics4u.gr και Wikipediα.
