18/07/2025, Ω/ 17:10΄

Οι Πλειάδες βρίσκονται στον αστερισμό του Ταύρου που ξεχωρίζει στον ουρανό γιατί σχηματίζει ένα πλάγιο V σαν ένα κέρατο. Στην κορυφή του V βρίσκεται ένα ερυθρό-πορτοκαλί άστρο,  ο Αλντεμπαράν (ένα από τα πιο λαμπρά άστρα του ουρανού που λέγεται και το Μάτι του Ταύρου από τη θέση που βρίσκεται και στον οποίο αναφερθήκαμε στην δημοσίευση της προηγούμενης Δευτέρας). Κοντά στο άστρο Αλντεμπαράν και λίγο ψηλότερα βρίσκονται μαζί τα 6 αστέρια των Πλειάδων. Τα άστρα των Πλειάδων θεωρούνται από τα σχετικά νέα άστρα που φαίνονται στον ουρανό.

Το σμήνος τους αποτελεί την Πούλια της λαϊκής φαντασίας και των παραμυθιών με τα πολλά πυκνά άστρα της.

Υπολογίζεται ότι τα άστρα αυτού του ανοικτού σμήνους σχηματίστηκαν πριν από 60.000.000 χρόνια με συγκέντρωση και συμπύκνωση μεσοαστρυικού αερίου, που και σήμερα παρατηρείται γύρω από αυτό.

Ποιος ,όμως, είναι ο μύθος που συνδέεται με τον αστερισμό των Πλειάδων;

Οι Πλειάδες, όπως και οι αδερφές τους Υάδες, ήταν κόρες της Πλειόνης και του Άτλαντα, γι΄ αυτό ονομάζονται κι αυτές Ατλαντίδες. Ήταν επτά και θα αναφερθούμε στην καθεμιά από αυτές στην δημοσίευση της επόμενης Δευτέρας.

Ας θυμηθούμε, όμως την ιστορία τους: Κατά τη μυθολογία, οι Πλειάδες έγιναν άστρα όταν αυτοκτόνησαν, λόγω της μεγάλης τους λύπης για την τιμωρία του πατέρα τους Άτλαντα, αρχηγού των Τιτάνων, από το Δία. Στην τρομερή διαμάχη των Τιτάνων με τους Ολύμπιους θεούς, οι θεοί νίκησαν, και ο Δίας τους έκλεισε όλους στα Τάρταρα, όπου τους φρουρούσαν οι τρομεροί Εκατόγχειρες, ο Βρυάρεως, ο Κόττος και ο Γύης. Τον Άτλαντα, τον αρχηγό τους, τον περίμενε φοβερότερη τιμωρία. Ο Δίας τον καταδίκασε να κουβαλάει αιώνια το βάρος του ουρανού στις πλάτες του, για να μη βρει ποτέ ξεκούραση. Σε άλλη εκδοχή
οι Πλειάδες αυτοκτόνησαν, επειδή ήταν απαρηγόρητες για το θάνατο των αδελφών τους – των Υάδων- που είχαν ήδη γίνει άστρα από το Δία. Έτσι, μετά το θάνατό τους τοποθετήθηκαν κι αυτές στον ουρανό από τους θεούς, με τους οποίους οι περισσότερες είχαν σχέσεις (όπως θα δούμε στην ερχόμενη δημοσίευση).

Η ονομασία τους ίσως να οφείλεται στη λέξη «πλείονες», δηλαδή πολλά μικρά άστρα μαζί, ή στο ρήμα «πλέω», επειδή ήταν άστρα ευνοϊκά για πλόες (θαλασσινά ταξίδια). Ίσως ακόμα να προέρχεται από το Πελειάδες (περιστερές), που έφερναν από τον Ωκεανό αμβροσία και τάϊζαν το μικρό Δία στην Κρήτη. Από το γεγονός αυτό, οι αρχαίοι τις φαντάστηκαν σαν σμήνος περιστεριών που φεύγουν κυνηγημένα από τον ουράνιο κυνηγό Ωρίωνα.

Εκτός από την ονομασία Πούλια, αναφέρονται από το λαό μας ως Εφταπάρθενος χορός, που τον σχηματίζουν τα επτά λαμπρότερα άστρα τους στον ουρανό. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας τις φαντάζονται σαν χρυσές μέλισσες στο λαιμό του Ταύρου, και αλλού τις παρομοιάζουν με περιδέραιο λαμπρών και σπινθηροβόλων πολύτιμων λίθων. Ο λαός μας λέει για τις Πλειάδες: «Από όλα τα άστρα του ουρανού η Πούλια είν΄ το κεφάλι».

Ακόμα οι γεωργοί και οι βοσκοί παρατήρησαν τη σχέση που έχουν αυτές με το διαχωρισμό των εποχών στις γεωργικές εργασίες και λένε: «Όντας η Πούλια βασιλεύει, ο καλός ο ζευγολάτης αποσπέρνει, κι ούτε τσοπάνος στα βουνά ούτε ζευγάς στους κάμπους». Η Πούλια βασιλεύει στον τόπο μας γύρω στις 30 Νοεμβρίου κι από τότε αρχίζει το πραγματικό κρύο στην ορεινή Ελλάδα.

Η σχέση τους με τις αγροτικές εργασίες ήταν γνωστή από την αρχαιότητα. Έτσι ο Βιργίλιος, στα Γεωργικά του, προτρέπει τους αγρότες να μαζεύουν το μέλι δυο φορές το χρόνο: κατά την ανατολή και τη δύση των Πλειάδων.

Οι αρχαίοι Έλληνες τις θεωρούσαν ακόμα ως ουράνια κατοικία των θεών και κέντρο του Σύμπαντος.

Φίλες και φίλοι, οι Πλειάδες είναι αστερισμός και πανάρχαιο μυθικό παρελθόν και κατέχει εξέχουσα θέση στην παγκόσμια μυθολογία, όπως θα δούμε στην ερχόμενη δημοσίευση. Είτε πρόκειται για ανθρώπους τους μόχθου, τους γεωργούς, είτε για ποντοπόρους ναυτικούς , είτε ακόμα για καλλιτέχνες, ο έναστρος ουρανός και ιδιαίτερα η Πούλια, κατέχει κυρίως ξεχωριστή θέση στις καρδιές μας. Ίσως γιατί συνδέεται με τα ανέμελα καλοκαιρινά βράδια της παιδικής μας ηλικίας, με αύρα θαλασσινή και μυρωδιά πεύκου.

Ας ακούσουμε τον μεγάλο ποιητή Νερούντα να απαγγέλει γι΄ αυτές τις ξεχωριστές κι ελάχιστες στιγμές όπου όλους οι ρωγμές της ύπαρξης έχουν κλείσει:

” Και είδα ξάφνου,

 Τον ουρανό εκκοκισμένο,

Κι ανοιχτό, Πλανήτες,

Παλλόμενες φυτείες,

Διάτρητη σκιά,

Κοσκινισμένη

Από βέλη, από φωτιά και λουλούδια,

Η νύχτα που κυλάει και συντρίβει το σύμπαν.

Κι εγώ, η έσχατη ύπαρξη,

Μεθυσμένος από το απέραντο

Έναστρο κενό

Κατ΄ εικόνα και ομοίωση

Του μυστηρίου,

Ένιωσα καθάριο κομμάτι

Της αβύσσου,

Κυλούσα μαζί με τ΄ άστρα,

Διαλύθηκε η καρδιά μου μες τον άνεμο.”

Σας ευχόμαστε ένα όμορφο βράδυ και μια θαυμαστή εβδομάδα!

ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΠΗΓΕΣ: ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ- ΜΑΝΟΣ ΔΑΝΕΖΗΣ (Τα άστρα και οι Μύθοι τους), physics4u.gr