24-02-2025, Ω/21:52′
Ο Δελφίν (Λατινικά: Delphinus, συντομογραφία: Del) είναι αστερισμός που σημειώθηκε στην αρχαιότητα από τον Πτολεμαίο και είναι ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς που θέσπισε η Διεθνής Αστρονομική Ένωση. Βρίσκεται στο Βόρειο Ημισφαίριο του ουρανού και είναι αμφιφανής στην Ελλάδα.
Συνορεύει με τους αστερισμούς Αλώπεκα, Βέλος, Αετό, Υδροχόο, Ιππάριον και Πήγασο. Οι δύο αρχαίες ελληνικές ονομασίες, Δελφίς και Δελφίν, μεταγράφηκαν στη λατινική ως Delphis και Delphin. Ο αστερισμός ίσως περιελάμβανε αρχικά και τους αστέρες του Ιππαρίου.
Στην αρχαία Ελλάδα ήταν επίσης γνωστός ως Ιερός Ιχθύς και υπήρξε το ουράνιο έμβλημα της φιλανθρωπίας, τόσο από τις κλασικές ιστορίες για το πρωτότυπό του, όσο και για την αφοσίωση των δελφινιών γενικά στα παιδιά τους. Το ουράνιο αυτό δελφίνι παριστάνει το είδος κήτους Delphinus delphis, συνηθισμένο στον Ατλαντικό και στη Μεσόγειο. Τετράβιβλο».
Ποιός, όμως, είναι ο ελληνικός μύθος που συνδέεται με αυτό τον αστερισμό;
Ο αστερισμός αυτός παριστάνει το δελφίνι που έσωσε από βέβαιο πνιγμό τον περίφημο λυράρη της αρχαιότητας, Αρίωνα το Μυθημναίο, διάσημο μουσικό στην αυλή του ξακουστού σοφού Περιάνδρου, τυράννου της Κορίνθου. Ο Αρίωνας, πήγε κάποτε για μουσικούς αγώνες στη Σικελία, όπου βγήκε πρώτος και κέρδισε πολλά χρήματα και πολύτιμο έπαθλο. Επιστρέφοντας με πλοίο στην Κόρινθο, διαλάλησε το κατόρθωμά του και οι ναύτες του πλοίου, πονηροί και άρπαγες, αποφάσισαν να τον σκοτώσουν για να τον κλέψουν. Τον άρπαξαν, λοιπόν, τον έκλεψαν και προσπάθησαν να τον ρίξουν στην θάλασσα για να πνιγεί. Ο Αρίωνας, βλέποντας το τέλος του, τους παρακάλεσε να παίξει τη λύρα του για τελευταία φορά. Οι ναύτες του το επέτρεψαν, και τότε γύρω τους μαζεύτηκαν δελφίνια από τη θεϊκή μουσική και το εξαίσιο τραγούδι του. Όταν, λοιπόν, οι κλέφτες πέταξαν τον Αρίωνα στη θάλασσα, ένα από τα δελφίνια τον πήρε στη ράχη του και τον μετέφερε σώο στο ακρωτήριο Ταίναρο, στις νότιες ακτές της Πελοποννήσου.
Άλλη εκδοχή θέλει τα εννέα λαμπρότερα άστρα του αστερισμού να παριστάνουν τις εννέα Μούσες, οι οποίες πάνε να δροσιστούν στα νερά του Υδροχόου Γανυμήδη, που βρίσκεται σε διπλό αστερισμό.
Σύμφωνα με μια άλλη μυθολογική παράδοση, ο αστερισμός αυτός παριστάνει το δελφίνι που έστειλε ο θεός Ποσειδώνας για να πείσει τη θεά της θάλασσας Αμφιτρίτη να γίνει γυναίκα του. Η Αμφιτρίτη ήταν θαλάσσια θεότητα, κόρη του Νηρέα και της Δωρίδας, ή του Ωκεανού και της Τηθύος. Ο Ποσειδώνας ήταν τρελά ερωτευμένος μαζί της και προσπαθούσε συνεχώς να την απαγάγει. Η Αμφιτρίτη, όμως, που ήθελε να μείνει ανύπαντρη, δεν ενέδωσε στις ερωτικές του ορέξεις και κατέφυγε στο παλάτι του Ωκεανού, στη δυτική άκρη της θάλασσας. Ο Ποσειδώνας έστειλε τότε ένα από τα δελφίνια του, που ανακάλυψε την κρυψώνα της θεάς και την οδήγηση πίσω, πείθοντάς την μάλιστα να παντρευτεί τον Ποσειδώνα. Ο θεός της θάλασσας τοποθέτησε το δελφίνι ανάμεσα στους αστερισμούς, για να ανταμείψει τις υπηρεσίες του.
Φίλες και φίλοι, οι Ολύμπιοι θεοί αγάπησαν πολύ αυτά τα πανέμορφα και έξυπνα πλάσματα, τα δελφίνια, τα οποία πολλές φορές τους πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους. Η Δήμητρα, ο Απόλλωνας, ο Διόνυσος, και η Αφροδίτη, είναι μόνο μερικοί από τους θεούς που έχουν συνδέσει τις πράξεις τους με τα δελφίνια. Το ίδιο και οι Ρωμαίοι είχαν πολλές ιστορίες δελφινιών που έσωσαν ναυαγούς από βέβαιο θάνατο. Από τις Ινδίες ως την Ανατολική Μεσόγειο καθώς και σε άλλους πολιτισμούς, το δελφίνι συνδέεται με πληθώρα μύθων και κατέχει δεσπόζουσα θέση στην τέχνη, είτε πρόκειται για το Μινωϊκό παλάτι, είτε για τις άγκυρες των καραβιών. Και επειδή οι αρχαίοι πίστευαν πως ήταν το πιο γρήγορο θαλάσσιο ζώο, όταν εμφανίζεται πλεγμένο σε μια άγκυρα, σημαίνει μετρίαση ταχύτητας, δηλαδή σύνεση.
Το δελφίνι από μόνο του έχει ένα αλληγορικό νόημα σωτηρίας, με βάση αρχαίους μύθους που το θεωρούν φίλο του ανθρώπου. Η πιο γνωστή ιστορία φιλίας και αφοσίωσης ανθρώπου και δελφινιού, μας έρχεται από τον ποιητή Αελιανό, ο οποίος μας μιλά για τη σχέση αγάπης ενός αγοριού και ενός δελφινιού. Όταν το παιδί τελείωνε το σχολείο, το όμορφο αυτό πλάσμα, το περίμενε για να το ταξιδέψει στην ανοιχτή θάλασσα. Κάποια, όμως, μέρα, το παιδί γλίστρησε και έπεσε από τη ράχη του, με αποτέλεσμα το πτερύγιό του να τρυπήσει το στομάχι του παιδιού, το οποίο πέθανε από αιμορραγία. Το δελφίνι, μετέφερε το νεκρό του φίλο ως τη στεριά, και βγήκε και το ίδιο έξω για να πεθάνει. Συγκινημένοι οι άνθρωποι, έθαψαν παιδί και δελφίνι μαζί.
Η φύση στην ελληνική μυθολογία είναι ιερή. Κάθε δέντρο, ζώο, αλλά ακόμα ο αέρας, το νερό και η θάλασσα είναι ιερά. Ο κεραυνός, η ελιά, η κουκουβάγια κά, ολόκληρη η φύση είναι ιερή. Οι θεοί των Ελλήνων γεννιούνται παράλληλα με τον κόσμο, το Σύμπαν. Δεν είναι θεοί υπερβατικοί.
Από τον μακρινό κόσμο των αστεριών, έξω από το χρόνο, μας ψιθυρίζουν πως υπάρχει μέρος του θείου μέσα μας, και μέρος δικό μας στους θεούς. Είναι οι έναστρες νύχτες που δεν σταματάνε να μας μιλούν για όλα όσα ξεχνάμε μες τη ροή του χρόνου.
Σας ευχόμαστε ένα όμορφο βράδυ και ως την ερχόμενη Δευτέρα να έχετε μια θαυμαστή εβδομάδα.
ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ
Πηγές: ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ – ΜΑΝΟΣ ΔΑΝΕΖΗΣ, «Τα Άστρα και οι Μύθοι τους», JUAN EDUARDO CIRLOT «Το Λεξικό των Συμβόλων», Ελληνική Αστρονομική Ένωση.
