04-05-2026, Ω/13:30′
- Το μεγάλο στοίχημα μπροστά σε άλλο ένα απειλητικό καλοκαίρι
- Οι καινοτομίες του νομοσχεδίου «Ενεργή Μάχη» που φέτος θα μείνουν κυρίως στα χαρτιά
Το μεγάλο στοίχημα μπροστά σε άλλο ένα απειλητικό καλοκαίρι
- Οι καινοτομίες του νομοσχεδίου «Ενεργή Μάχη» που φέτος θα μείνουν κυρίως στα χαρτιά
- Στη μάχη με τις φλόγες συνολικά περίπου 85 εναέρια μέσα, 3.911 επίγεια και 18.800 πυροσβέστες.
Με το βλέμμα στραμμένο σε ακόμα ένα απαιτητικό καλοκαίρι και υπό τη σκιά πιθανών πολιτικών εξελίξεων η αντιπυρική περίοδος του 2026, που ξεκίνησε επισήμως από την 1η Μαΐου, αναδεικνύεται σε κρίσιμο τεστ για την κυβέρνηση. Ο νέος υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, καλείται να αποδείξει στην πράξη ότι ο φετινός σχεδιασμός μπορεί να αποτρέψει εικόνες καταστροφής που σημάδεψαν τα προηγούμενα χρόνια.
Βέβαια τα δεδομένα στο πεδίο παραμένουν ανησυχητικά παρά το σημαντικό ύψος βροχοπτώσεων όλο τον χειμώνα. Οι καταγγελίες για έλλειψη συντονισμού, έλλειψη εναέριων μέσων, ανύπαρκτων δασικών δρόμων, όπως και οι επαναλαμβανόμενες προειδοποιήσεις από το 112 ανακυκλώνουν κάθε καλοκαίρι την ίδια μελανή εικόνα, με την κυβέρνηση να προσπαθεί στη συνέχεια να απαλύνει τον μαύρο τόνο με επικοινωνιακές πινελιές.
Ακόμα ένα επικίνδυνο καλοκαίρι
Τα στοιχεία των τελευταίων ετών επιβεβαιώνουν την τάση: οι αγροτοδασικές πυρκαγιές αυξάνονται τόσο σε αριθμό όσο και σε ένταση. Το 2025 έγιναν στάχτη 478.000 ή, κατά άλλες εκτιμήσεις, πάνω από 500.000 στρέμματα, με την κυβέρνηση να μιλάει για «επιτυχία», αλλά την ανασκόπηση της WWF και της πυρομετεωρολογικής ομάδας Flame για την πέμπτη χειρότερη αντιπυρική περίοδο των ετών 2006-2024. Οι επιστήμονες συνεχίζουν να προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή επιταχύνει την εμφάνιση των λεγόμενων «μεγα-πυρκαγιών».
H εμπειρία από περιοχές όπως η Βόρεια Εύβοια το 2021, η Δαδιά και η Ρόδος το 2023, η Χίος, η Αχαΐα και η Αττική πέρσι δείχνει ότι η νέα πραγματικότητα δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Η WWF χαιρετίζει την ψήφιση του νομοσχεδίου «ενεργή μάχη» που έχει ως πυρήνα την πρόληψη, ωστόσο επισημαίνει ότι «η αποτελεσματικότητα του νέου αυτού νόμου θα κριθεί αποκλειστικά από την ορθή και άμεση εφαρμογή του. Οι εφαρμοστικές αποφάσεις, η ενεργοποίηση των νέων εργαλείων και μεθόδων που εισάγει, καθώς και η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων είναι βήματα που πρέπει να προχωρήσουν χωρίς καθυστερήσεις».
«Ενεργή μάχη» με νέα εργαλεία
Στον φετινό σχεδιασμό ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην έννοια της «ενεργής μάχης», όπως ονομάζεται ο νέος νόμος που ψηφίστηκε πριν από την παραίτηση του Γιάννη Κεφαλογιάννη στα τέλη Φεβρουαρίου. Η Πολιτική Προστασία επενδύει σε συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, ψηφιακές πλατφόρμες ενημέρωσης (όπως το πληροφοριακό σύστημα engage) και εκστρατείες ευαισθητοποίησης. Ο στόχος είναι διπλός: αφενός η έγκαιρη απομάκρυνση πολιτών από επικίνδυνες περιοχές και αφετέρου η καλλιέργεια κουλτούρας πρόληψης.
Παράλληλα ενισχύεται ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με αυξημένη, αλλά και πάλι όχι επαρκή, όπως υποστηρίζουν οι αιρετοί, χρηματοδότηση και περισσότερες αρμοδιότητες στον τομέα της πολιτικής προστασίας.
Με βάση το νέο νομοθετικό πλαίσιο απαιτείται να καταρτιστούν σχέδια πρόληψης πυρκαγιών για κάθε δήμο και περιφέρεια. Επίσης εισάγονται νέες πρακτικές πρόληψης, όπως η ελεγχόμενη καύση χαμηλής βλάστησης και η αξιοποίηση της βόσκησης για τη μείωση καύσιμης ύλης. Οι πρακτικές αυτές εφαρμόζονται ήδη σε χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Αυστραλία, όμως στη χώρα μας έχουν προκαλέσει αρκετή συζήτηση για το πώς μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη.
Σε αυτό το πλαίσιο η κυβέρνηση επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος από την καταστολή στην πρόληψη. Κεντρικό εργαλείο αποτελεί το νέο αυστηρότερο πλαίσιο για τον καθαρισμό οικοπέδων, που τέθηκε σε ισχύ φέτος. Οι ιδιοκτήτες καλούνται να καθαρίσουν τα οικόπεδά τους έως τα μέσα Ιουνίου και να τα διατηρούν σε αυτή την κατάσταση μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου.
Πρόληψη και πρόστιμα
Εισάγεται η υποχρέωση ψηφιακής δήλωσης του καθαρισμού με στόχο τον καλύτερο έλεγχο και την αποφυγή φαινομένων αδράνειας. Τα πρόστιμα είναι αυστηρά και κλιμακωτά, ενώ οι δήμοι αποκτούν τη δυνατότητα να παρεμβαίνουν αυτεπάγγελτα χρεώνοντας το κόστος στους ιδιοκτήτες. Προβλέπονται αυστηρές κυρώσεις για τους παραβάτες. Τα πρόστιμα ξεκινούν από 200 ευρώ και μπορεί να φτάσουν έως και 2.000 ευρώ ανάλογα με την έκταση, ενώ επιβάλλονται και πρόσθετες ποινές για μη δήλωση ή ψευδή δήλωση.
Παρά τα όλο και αυστηρότερα μέτρα χιλιάδες οικόπεδα σε αστικές και περιαστικές περιοχές εξακολουθούν να είναι ακαθάριστα λειτουργώντας ως εν δυνάμει εστίες ανάφλεξης. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε ιδιωτικούς χώρους, αλλά επεκτείνεται και σε δασικές εκτάσεις, άλση και ζώνες μίξης δάσους-οικισμού. Ένα άλλο πρακτικό ζήτημα είναι η επαναβλάστηση των οικοπέδων και η ανάγκη πολλές φορές για διπλό καθαρισμό, καθώς εάν ένας ιδιοκτήτης είναι συνεπής και καθαρίσει το οικόπεδό του στις αρχές Απριλίου, είναι πολύ πιθανό μετά από ορισμένες ανοιξιάτικες βροχές να χρειαστεί να το καθαρίσει εκ νέου και στα τέλη Μαΐου ή τις αρχές Ιουνίου.
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, φέτος κατανέμονται στους 332 δήμους της χώρας πόροι ύψους 47,5 εκατ. ευρώ και επιπλέον 2,5 εκατομμυρίων στους Συνδέσμους των δήμων, προκειμένου να αξιοποιηθούν αποκλειστικά για δράσεις πυροπροστασίας. Πρόκειται για ποσό συνολικά αυξημένο κατά 25% σε σχέση με πέρσι. Κεντρικό ρόλο στην πρόληψη συνεχίζει να διαδραματίζει το πρόγραμμα Antinero, το οποίο ξεκίνησε το 2022 και ολοκληρώνεται φέτος, με τον προϋπολογισμό για το 2026 να αγγίζει τα 82 εκατ. ευρώ.
Τα διαθέσιμα μέσα στην επίγεια και εναέρια μάχη
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία και χωρίς να αποκλείονται κάποιες περαιτέρω μικρές ενισχύσεις, φέτος θα πέσουν στη μάχη με τις φλόγες συνολικά περίπου 85 εναέρια μέσα (ιδιόκτητα και μισθωμένα), συμπεριλαμβανομένων αεροσκαφών και ελικοπτέρων διαφορετικών τύπων. Επιπλέον εντάχθηκαν άλλα 300 πυροσβεστικά οχήματα διαφόρων τύπων στο πλαίσιο του προγράμματος «Αιγίς» και αναμένονται άλλα 300 έως το τέλος του έτους.
Ο συνολικός στόλος οχημάτων ανέρχεται φέτος σε 3.911, εκ των οποίων 1.993 υδροφόρα, 1.687 βοηθητικά και 228 ειδικού σκοπού.
Επίσης φέτος θα είναι διαθέσιμα περισσότερα drones επιτήρησης σε 100 βάσεις και 3 κινητά επιχειρησιακά κέντρα (έναντι 82 πέρσι) με τον ρόλο τους να χαρακτηρίζεται κρίσιμος τόσο για την επιτήρηση περιοχών όσο και για την ταχύτερη επέμβαση μόλις εντοπίσουν τις πρώτες εστίες φωτιάς.
Πηγές από την Πυροσβεστική μάς επισημαίνουν ότι με πρώτη εφαρμογή την αντιπυρική περίοδο του 2024 τα συστήματα drones παρουσίασαν πολύ υψηλή αποτελεσματικότητα, καθώς μόνο πέρσι στην Αττική εντόπισαν σε πρώτο χρόνο περισσότερες από 1.000 ενάρξεις πυρκαγιών, ενώ συνέβαλαν καθοριστικά και στην κατεύθυνση των επίγειων και εναέριων δυνάμεων.
Όσον αφορά την πρόοδο του «Αιγίς», η «Εφ.Συν.» έγραψε πρόσφατα ότι από το σύνολο των 16 κρίσιμων έργων έχει παραδοθεί πλήρως μόλις ένα έργο, την ίδια στιγμή έχουν συμβασιοποιηθεί 8 έργα αξίας 345 εκατ. ευρώ (48,3%), ενώ άλλα 8 έργα αξίας 234,3 εκατ. ευρώ (32,8%) βρίσκονται ακόμα σε «νηπιακή» φάση 878 («Παρατηρητήριο Συνοχής» 16/2).
Ξανά ρεκόρ σε πυροσβέστες, αυξάνονται οι εθελοντές
Το ανθρώπινο δυναμικό του Πυροσβεστικού Σώματος για το 2026 (έως 31/12/2026) θα ανέλθει σε 18.804 πυροσβέστες. Το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας δείχνει να υιοθετεί σιγά σιγά τις εισηγήσεις των σωματείων των πυροσβεστών και της αντιπολίτευσης για προσλήψεις και ενίσχυση σε προσωπικό. Εξάλλου οι πυροσβέστες καλούνται να επιχειρούν σε εξαντλητικές συνθήκες με συνεχόμενα μέτωπα και αυξημένες απαιτήσεις. Η έλλειψη προσωπικού δεν επηρεάζει μόνο την κατάσβεση, αλλά και την πρόληψη καθώς περιορίζονται οι δυνατότητες επιτήρησης και προληπτικών παρεμβάσεων.
Παράλληλα από το Μητρώο Εθελοντικών Οργανώσεων Πολιτικής Προστασίας έχουν ενταχθεί μέχρι σήμερα στον επιχειρησιακό σχεδιασμό του Πυροσβεστικού Σώματος 5.011 εθελοντές από 234 εθελοντικές οργανώσεις, ενώ περισσότεροι από 6.500 έχουν λάβει πιστοποιημένη εκπαίδευση μέσω της Ακαδημίας Πολιτικής Προστασίας.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ/EUROKINISSI
Οι 5 πυλώνες του νέου νόμου για την Πολιτική Προστασία
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο εισάγει αλλαγές στον τομέα της πρόληψης και της διαχείρισης κρίσεων δίνοντας έμφαση στην εξειδίκευση και την αποκέντρωση:
● Επιχειρησιακή Μετεωρολογία στο «πεδίο»: Συγκροτείται η ειδική μονάδα Unit7 εντός του ΕΣΚΕΔΙΚ. Στόχος είναι η παροχή εξειδικευμένων μετεωρολογικών δεδομένων σε πραγματικό χρόνο απευθείας στα σημεία των επιχειρήσεων.
●Αποκέντρωση της Διαχείρισης Κρίσεων: Δημιουργούνται 13 Περιφερειακά Κέντρα Επιχειρήσεων, τα οποία θα λειτουργούν ως τοπικά παραρτήματα του ΕΣΚΕΔΙΚ σε κάθε διοικητική περιφέρεια της χώρας εξασφαλίζοντας ταχύτερη ανταπόκριση.
● Επιστημονική εποπτεία για τις «Mega-fires»: Θεσμοθετείται μια ανεξάρτητη επιτροπή εμπειρογνωμόνων, η οποία θα αναλαμβάνει την εξονυχιστική αξιολόγηση και ανάλυση κάθε μεγάλης πυρκαγιάς που ξεπερνά τα 100.000 στρέμματα.
● Λογοδοσία με μετρήσιμα αποτελέσματα: Καθιερώνεται η σύνταξη ετήσιας δημόσιας έκθεσης για κάθε αντιπυρική περίοδο. Η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού θα κρίνεται πλέον βάσει συγκεκριμένων δεικτών και δεδομένων.
●Ισχυρό «μπλόκο» στους εμπρηστές: Αναβαθμίζεται ριζικά η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ). Ενισχύεται με 36 νέα ανακριτικά κλιμάκια σε όλη την επικράτεια, τα οποία θα στελεχωθούν με εξειδικευμένο προσωπικό για την ταχύτερη διαλεύκανση των υποθέσεων.
efsyn.gr / Μιχαήλ Άγγελος Κωνσταντόπουλος
