31-08-2026, Ω/13:10′
Αποτελεί το τελευταίο μέρος της τριλογίας του Αισχύλου για τον Θηβαϊκό κύκλο και το μοναδικό έργο της τριλογίας που σώζεται έως σήμερα (περιλαμβάνονται επιπλέον τα έργα της τριλογίας Λάιος και Οιδίπους και το σατυρικό δράμα Σφιγξ. Παρουσιάστηκε στην Αθήνα το 467 π.Χ. και με το έργο αυτό, ο Αισχύλος κέρδισε τον ποιητικό αγώνα που πραγματοποιήθηκε κατά το πρώτο έτος της 78ης Ολυμπιάδας.
Η ιστορία της τραγωδίας είναι βασισμένη στο μύθο των γιων του Οιδίποδα και της Ιοκάστης, Ετεοκλή και Πολυνείκη. Σύμφωνα με αυτόν, τα δύο αδέλφια συμφώνησαν αρχικά να κυβερνούν εναλλάξ τη Θήβα, ωστόσο, μετά από την άρνηση του Ετεοκλή να παραδώσει το θρόνο στον Πολυνείκη, ο τελευταίος οργάνωσε με έξι ακόμα βασιλείς (τον Άδραστο, τον Αμφιάραο, τον Καπανέα, τον Ιππομέδοντα, τον Τυδέα και τον Παρθενοπαίο) εκστρατεία εναντίον του Ετεοκλή και της πόλης της Θήβας. Η πολεμική αυτή σύγκρουση αναφέρεται με τον όρο Επτά επί Θήβαις και κατέληξε με νίκη των Θηβαίων, αλλά και τον θάνατο των δύο διεκδικητών του θρόνου.
Αξιοσημείωτη, και όχι τυχαία παράλειψη , είναι ο Πολυνείκης. Όλο το έργο είναι Ετεοκλής. Στους επτά έχουμε μόνο τον ήρωα και τη μοίρα του. Η εναρκτήρια σκηνή είναι γεμάτη ποίηση. Η δύναμη του Ετεοκλή είναι μετρημένη απέναντι στο ζοφερό φόντο, τον τεράστιο κίνδυνο που βρίσκεται η πόλη. Καταλαβαίνουμε αμέσως πως είναι άξιος να διαχειριστεί την κρίση. Ήπια και συνετά γνωστοποιεί τις προθέσεις του. Είναι απόλυτος κύριος. Ξαφνικά όμως ακούμε «Κατάρα και Ερινύα στον πατέρα», και αντιλαμβανόμαστε πως η πόλη είναι μόνο ένα φόντο για να περαιωθεί η καταδίκη του ίδιου του Ετεοκλή. Ο Ετεοκλής σαν βασιλιάς γνωστοποιεί τα σχέδιά του για την άμυνα της πόλης που καθώς του λέει ο Άγγελος-Κατάσκοπος, απαιτεί να ταχθούν στις επτά πύλες «διαλεγμένοι οι πιο ανδρείοι άντρες της πόλης». Ο Κατάσκοπος του έχει αποκαλύψει πως επτά πολέμαρχοι έχουν εκλεγεί από τον αργείτικο στρατό για να προσβάλουν τις πύλες. Ένας ένας, στην κάθε πύλη, περιγράφεται: ο χαρακτήρας του, η εμφάνισή του, το έμβλημα και η επιγραφή στην ασπίδα του.
Τότε, σε αντίθεση με την εναρκτήρια σκηνή, μπαίνει ο χορός αποτελούμενος από νεαρές γυναίκες θανάσιμα φοβισμένες από τον εχθρό έξω, και επικαλούμενες άγρια τους θεούς. Προσεύχονται στα αγάλματα των εφτά θεών που προστατεύουν την πόλη. Ο Ετεοκλής τις επιπλήττει επειδή με τη στάση τους υποσκάπτουν το ηθικό των αμυνόμενων, τις διαβεβαιώνει ωστόσο πως αυτός ο ίδιος θα σταθεί σε μία από τις πύλες. Ο χορός όμως μιλά και πάλι για την καταστροφή της Θήβας. Ο Ετεοκλής έχει ήδη επιλέξει τους πιο ευσεβείς και ικανούς στη μάχη κατά των φωνακλάδων αντιπάλων του. Και παρόλο που σοκάρεται όταν μαθαίνει πως ο αδερφός του θα είναι στην έβδομη πύλη, επιλέγει να τον αντιμετωπίσει ο ίδιος. Όσο ο βασιλιάς φορά την πολεμική στολή του, ο χορός λέει στον Ετεοκλή να στείλει άλλον στην πύλη αλλά εκείνος δεν πείθεται. Ο χορός ανακαλεί την αιτία των δεινών. Την αιμομιξία του Οιδίποδα και την κατάρα για το γένος του. Στο τέλος ο Άγγελος εδώ αγγελιοφόρος αναγγέλει το αποτέλεσμα της μάχης. Οι Θηβαίοι νίκησαν, όμως ο βασιλιάς είναι νεκρός. Ο χορός θρηνεί. Οι δυο πρίγκιπες που αγωνίστηκαν μέχρι θανάτου για την εξουσία είναι κι οι δυο νεκροί. Η γη που τους αναλογεί είναι το ταφικό τους μνήμα.
Άγγελος: «Ταυτόχρονα με αδελφοκτόνο χέρι αλληλοσκοτωθήκαν. Τόσο πολύ αξεχώριστη ήταν και των δυονών η μοίρα – η ίδια που την έρμη οικογένεια αφανίζει. Εδώ τα πράγματα είναι για χαρά μαζί και δάκρυα: από τη μια που η πόλη μας καλότυχη εστάθη, κι απ την άλλη που οι δυο πολέμαρχοι εμοιράσαν με σφυρηλατημένο ξίφος σκυθικό ολάκερο το βιος τους. Κι έτσι θάχουνε στο μερτικό τους τόση γη όση θα λάβουνε στον τάφο, όπου τους έσυραν οι ανέσπλαχνες κατάρες του πατέρα. Η πόλη σώθηκε, αλλά των βασιλιάδων το αίμα των ομόσπαρτων, σαν αλληλοσφαχτήκαν τόπιε η γης».
Φίλες και φίλοι, όπως είδαμε από την αρχή, ο Αισχύλος ενδιαφερόταν μόνο για τον ένα αδερφό τον Ετεοκλή. Ο νους του και η δραματική του φαντασία ήταν απορροφημένα από τα ερωτήματα για τη σχέση του Ανθρώπου με το Θεό, τη μοίρα, το Σύμπαν, όχι για τη σχέση του με τον άνθρωπο. Στους επτά, σε αντίθεση με το Σοφοκλή, όπως θα δούμε στις επόμενες δημοσιεύσεις, ο ήρωας είναι μόνος με τη μοίρα του. Ο Ετεοκλής, κατά τον Αισχύλο, είναι αυτός που είναι. Η κληρονομημένη καταδίκη δεν είναι παρά η προβολή κληρονομημένης κατάστασης και κληρονομημένου χαρακτήρα.
Ο Ετεοκλής, είναι συνετός ηγέτης με ηθικές αντιλήψεις. Απέναντι στον καθένα από τους επιτιθέμενους, ορίζει να ταχθεί όχι μόνο ένας ισάξιος πολεμιστής, αλλά ο άνθρωπος ο πιο κατάλληλος για τον ηθικό του χαρακτήρα να αντιμετωπίσει αυτό τον εισβολέα. Ο Ετεοκλής συναντά τον φυσικό του αντίπαλο στην έβδομη πύλη. Μέχρι τότε δεν μπορεί να πει «εγώ είμαι ο κατάλληλος άνθρωπος για να αντιμετωπίσω αυτό το είδος μοχθηρίας».
Την τελευταία στιγμή, όταν ο Ετεοκλής εξορμά, ο κίνδυνος για την πόλη ξεχνιέται, και ο χορός ρίχνει όλο το βάρος του στο θέμα της πτώσης του οίκου του Λάιου. Γιατί η αιμομιξία, η πηγή των δεινών, είναι έγκλημα κι ο πανάρχαιος νόμος λέει πως όλα τα εγκλήματα πληρώνονται. Το έργο είναι τέλειο. Η ισορροπία έχει επιτευχθεί και η πλοκή είναι μεγαλοφυής.
Σας ευχόμαστε ένα όμορφο βράδυ και μια θαυμαστή εβδομάδα.
ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΗΓΕΣ: H.D.F.KITTO, Wikipedia, hartismag.gr.
