Οι θανατηφόρες πυρκαγιές στην Αττικοβοιωτία και στο νότιο Ρέθυμνο είχαν αιτία έναρξης προβλήματα στο δίκτυο ηλεκτροδότησης (ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ / EUROKINISSI)

09-08-2026, Ω/09:45′

«Κάηκε» η Πολιτική Προστασία: H έλλειψη σχεδίου, το πρόγραμμα AntiNERO και ο μέγας εμπρηστής

Τραγική αντίφαση με έναν μηχανισμό προστασίας που ενώ συνεχώς ενισχύεται, την ίδια ώρα έχουν καεί τουλάχιστον 5 εκατ. στρέμματα στη χώρα στην επταετία Μητσοτάκη.

Πάνω από 200.000 στρέμματα δασικής έκτασης κάηκαν μέσα σε λίγες μέρες, 5 άνθρωποι της πρώτης γραμμής έχασαν τη ζωή τους (η μεγαλύτερη αναλογία απωλειών στην Ευρώπη συγκριτικά με τον αριθμό των πυρκαγιών, τις καμένες εκτάσεις και το μέγεθος του Πυροσβεστικού Σώματος), δεκάδες σπίτια καταστράφηκαν και εκατοντάδες ζώα κάηκαν.

Η χώρα, όμως, βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη αντίφαση. Από τη μια πλευρά, ο μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας έχει ενισχυθεί όπως διαφημίζει η κυβέρνηση. Υπάρχουν, υποτίθεται, καλύτερα συστήματα προειδοποίησης, μεγαλύτερη επιχειρησιακή εμπειρία, το «112», περισσότερα διαθέσιμα μέσα, καλύτερος,-υποτίθεται, συντονισμός σε σχέση με το παρελθόν και εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ έχουν πράγματι ξοδευτεί. Κι όμως από το 2019 μέχρι σήμερα, επί κυβέρνησης Μητσοτάκη, έχουν καεί τουλάχιστον 5 εκατ. στρέμματα στη χώρα.

Και όχι, δεν φταίει μόνο η κλιματική κρίση. Το βασικό ερώτημα είναι τι βρίσκει μπροστά της η Πυροσβεστική όταν φτάνει στο μέτωπο. Ένα διαχειριζόμενο τοπίο ή μια τεράστια συσσωρευμένη μάζα καύσιμης ύλης;

Καύσιμη ύλη

Ένα πρόβλημα είναι πως η Πολιτική Προστασία – σε μεγάλο βαθμό – εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη δασική πυρκαγιά ως συμβάν, ενώ οι δασολόγοι, οι πυρομετεωρολόγοι και περιβαλλοντικές οργανώσεις επιμένουν ότι πρόκειται για φαινόμενο που ξεκινά από το τοπίο, την καύσιμη ύλη, την εγκατάλειψη της υπαίθρου και τη διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων. Αυτό ακριβώς είναι και το κεντρικό μήνυμα που επανέρχεται στις συνεντεύξεις που μας έχει παραχωρήσει τα τελευταία χρόνια αλλά και στις πρόσφατες τοποθετήσεις του ο Γαβριήλ Ξανθόπουλος, τέως διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ «Δήμητρα», διεθνώς αναγνωρισμένος ειδικός στις δασικές πυρκαγιές.

Όπως αναφέρει ο ίδιος, το θεμελιώδες λάθος της κρατικής μηχανής είναι ότι βολεύεται πίσω από την «κλιματική αλλαγή» για να δικαιολογήσει τις αδυναμίες της, αντιδρώντας σπασμωδικά με τη διάθεση εκατομμυρίων ευρώ σε μέσα καταστολής, αντί να καταστρώσει ένα σοβαρό και ολιστικό σχέδιο. «Η χώρα δαπανά τουλάχιστον 145 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο για νοικιασμένα εναέρια μέσα, όταν με μόλις 20 εκατομμύρια ευρώ ετησίως θα μπορούσε να στελεχώσει τα δασαρχεία όλης της επικράτειας με εκπαιδευμένο προσωπικό. Ακόμα και δύο εξειδικευμένα στελέχη σε κάθε δασαρχείο θα αρκούσαν για να βρίσκονται καθημερινά στο πεδίο και να ασχολούνται όλο το χρόνο αποκλειστικά με την πρόληψη» επαναλαμβάνει (ΕΡΤ, 4/8/2026). Με άλλα λόγια, δεν μπορείς να μιλάς σοβαρά για Πολιτική Προστασία αν δεν μιλάς ταυτόχρονα για δασική πολιτική. Αν δεν διαχειρίζεσαι το δάσος ως οικοσύστημα, αν δεν μειώνεις την καύσιμη ύλη, αν δεν προσαρμόζεις το τοπίο στις πυρομετεωρολογικές συνθήκες της Μεσογείου, τότε απλώς οργανώνεις καλύτερα την ήττα σου. Σε αυτό σχεδόν όλοι οι δασολόγοι, παρά τις επιμέρους διαφορές τους, συμφωνούν.

Πριν από την πρώτη φλόγα

Ο Ιωάννης Μητσόπουλος, επίκουρος καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στο τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, στο πλαίσιο της μεγάλης έρευνας του Μεσογειακού Ινστιτούτου Ερευνητικής Δημοσιογραφίας MIIR («Η εποχή των megafires», 25/7/2026) θέτει στο επίκεντρο ένα συχνά παραγνωρισμένο κομμάτι, τον προκατασταλτικό σχεδιασμό: «Η διαχείριση των δασικών πυρκαγιών έχει τρία στάδια: πρόληψη, καταστολή- καταπολέμηση και αποκατάσταση. Υπάρχει ένα ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ της πρόληψης και της καταστολής. Είναι αυτό που λέμε προκατασταλτικός σχεδιασμός. Δηλαδή πώς κατανέμουμε τις δυνάμεις, σε τι ετοιμότητα είμαστε, πόσο καλή κατανομή δυνάμεων έχουμε ανά τη χώρα ώστε να μπορούμε να εντοπίζουμε γρήγορα τις πυρκαγιές και να φτάνουμε στο πρώτο μισάωρο. Αν το καταφέρουμε αυτό, θα έχουμε λύσει ένα μεγάλο πρόβλημα τουλάχιστον σίγουρα των megafires».

O μέγας εμπρηστής

Οποιαδήποτε συζήτηση πάντως για την Πολιτική Προστασία και την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών δεν μπορεί να αφήνει εκτός το ζήτημα της ενεργειακής υποδομής. Οι θανατηφόρες πυρκαγιές σε Αττική – Βοιωτία και στο νότιο Ρέθυμνο είχαν ως αιτία έναρξης προβλήματα στο δίκτυο ηλεκτροδότησης. Το γεγονός δεν αποτελεί σύμπτωση. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ), στο 36,6% αυτών των μεγαλύτερων περσινών πυρκαγιών η αιτία σχετιζόταν με το δίκτυο.

Παρ’ όλα αυτά, σε διάφορες περιοχές της χώρας η κυβέρνηση επιμένει στην εγκατάσταση νέων πυλώνων υψηλής και μέσης τάσης στα βουνά, εξυπηρετώντας τους διάφορους μεγάλους «παίχτες» της ενέργειας, ενώ η περίφημη υπογειοποίηση του ΔΕΔΔΗΕ προχωρά με στόχο μόλις το 12% του δικτύου, παρά την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις.

Το χαμένο μωσαϊκό στα τοπία διευκολύνει την καταστροφή

Το στοίχημα στη Μεσόγειο είναι το πώς θα κάνουμε τις πυρκαγιές λιγότερο καταστροφικές. Να μειώσουμε την ένταση για να μπορούν να είναι και πιο εύκολα διαχειρίσιμες. Ωστόσο, υπάρχει έλλειψη συνδυασμού πολιτικών

Η εγκατάλειψη της υπαίθρου αλλά και του δάσους διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. «Αν δείτε αεροφωτογραφίες από τη δεκαετία του 1960 και του 1970 και συγκρίνετε την εικόνα τη σημερινή, θα διαπιστώσετε ότι παλαιότερα υπήρχε ένα ανομοιογενές τοπίο. Βλέπαμε ένα χωράφι, βλέπαμε ελιές, αμπέλια, ένα χωριό και ένα πευκοδάσος. Η φύση πλέον έρχεται να καταλάβει τον χώρο και έτσι εκεί πέρα που είχαμε ένα μωσαϊκό, ξαφνικά πετάμε από πάνω και βλέπουμε ένα χαλί από τις κορυφές των πεύκων. Αν μπει εκεί πέρα μια πυρκαγιά, δεν σταματάει απλά», σημειώνει στην «Εφ.Συν.» ο πυρομετεωρολογός Ηλίας Γιάνναρος. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι ο κόσμος μετακινήθηκε στις πόλεις. Το ζήτημα είναι ότι από το 1998 επί κυβέρνησης Σημίτη που η δασοπυρόσβεση πέρασε αποκλειστικά στην Πυροσβεστική, η χώρα έχασε τους δασοφύλακες και τους παλιούς δασονόμους, τους ανθρώπους που ζούσαν μέσα στο βουνό, γνώριζαν κάθε μονοπάτι και μπορούσαν να εντοπίσουν έγκαιρα κάθε επικίνδυνη εστία. Σήμερα η διαχείριση εκχωρείται σε εξωτερικά γραφεία μέσω μελετών, όμως η πρόληψη δεν γίνεται πίσω από ένα γραφείο στην πόλη, αλλά μέσα στο δάσος.

«Οταν βλέπεις ένα δάσος από τη μία πλευρά στην άλλη χωρίς καμία διακοπή, ξέρεις ότι αυτό κάποια στιγμή θα καεί από τη μία άκρη στην άλλη χωρίς έλεος. Το στοίχημα λοιπόν εδώ πλέον στη Μεσόγειο είναι το πώς θα κάνουμε τις πυρκαγιές λιγότερο καταστροφικές. Να μειώσουμε την ένταση για να μπορούν να είναι και πιο εύκολα διαχειρίσιμες.

Ωστόσο υπάρχει έλλειψη συνδυασμού πολιτικών. Για παράδειγμα: έχεις κτηνοτρόφους σε μια περιοχή, περνάς στη νομοθεσία το θέμα της βόσκησης. Έχεις όμως φτιάξει ένα σύστημα κινήτρων ώστε να τους πεις “Θα σας επιδοτώ ένα ποσό Χ, να συμμετέχετε με βόσκηση στο σχέδιο πρόληψης που έχω στην περιοχή”; Όχι. Αποτέλεσμα: ό,τι γίνεται, γίνεται από τύχη. Δηλαδή δεν συνδέονται ο πρωτογενής τομέας με την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών», προσθέτει ο Ηλίας Τζηρίτης της WWF, επί χρόνια εθελοντής και πολύ έμπειρος στον χώρο των δασών.

Από την παραλαβή τριών αεροσκαφών Diamond DA62 MPP του Πυροσβεστικού Σώματος, στο αεροδρόμιο Μεγάρων, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, τα οποία όμως παραμένουν καθηλωμένα γιατί ακόμα δεν έχουν εκπαιδευτεί πιλότοι (ΚΩΣΤΑΣ ΤΖΟΥΜΑΣ/EUROKINISSI)

Παρκαρισμένα «Διαμάντια» εκατομμυρίων

Τα τρία ελικόπτερα Diamond 62 MPP και τα νέα Leonardo AW139 της Πολιτικής Προστασίας παραμένουν καθηλωμένα γιατί ακόμη δεν έχουν εκπαιδευτεί πιλότοι

Τον Νοέμβριο του 2025 ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε ως ένα νέο επιχειρησιακό εργαλείο της Πολιτικής Προστασίας τα τρία ελικόπτερα Diamond 62 MPP τα οποία «θα επιχειρούν ως εναέρια κέντρα επιχειρήσεων, επιτηρήσεως και καταγραφής δεδομένων με χρήση ηλεκτροπτικών συστημάτων και δορυφορικές επικοινωνίες» δηλώνοντας ενθουσιασμένος. Κι όμως μέχρι σήμερα τα αεροσκάφη παραμένουν καθηλωμένα στις εγκαταστάσεις ιδιωτικής εταιρείας στα Μέγαρα, καθώς όπως φαίνεται δεν έχει βρεθεί ακόμη το προσωπικό να τα πιλοτάρει! «Έτρεξαν με αρκετά εκατομμύρια ευρώ να παραλάβουν τα τρία Diamond, αλλά δεν έκαναν ρούπι για το ποιος θα τα πιλοτάρει», σημειώνει ο Παύλος Πολάκης, αναφέροντας ακόμη ότι υπάρχουν ήδη στην Πολεμική Αεροπορία χειριστές και εκπαιδευτές με γνώση του συγκεκριμένου τύπου αεροσκαφών.

Επιπλέον τον Ιούνιο του 2026 η κυβέρνηση διαφήμιζε «τα νέα ελικόπτερα Leonardo AW139 της Πολιτικής Προστασίας» που έφτασαν στο αεροδρόμιο της Ελευσίνας και θα «ενίσχυαν περαιτέρω τις δυνατότητες αεροπορικής υποστήριξης του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας». Παραμένουν και αυτά καθηλωμένα γιατί ακόμη «δεν έχουν εκπαιδευτεί πιλότοι, ενώ είναι ενδεικτικό ότι η κατασκευάστρια εταιρεία που έχει πουλήσει στην Ελλάδα και το πρόγραμμα εκπαίδευσης, σχεδόν… παρακαλάει για να της στείλουν τους χειριστές που θα πετάξουν τα ελικόπτερα» («Το Βατερλό της αεροπυρόσβεσης», «Datajournalists», 5/8/2026).

AntiNERO: Το μεγαλύτερο πρόγραμμα πρόληψης χωρίς δημόσιο απολογισμό

«Έργα του AntiNero δεν υλοποιούνται με βάση τις προβλεπόμενες δασικές μελέτες, αλλά χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση και με μόνο γνώμονα το κέρδος», σύμφωνα με τον επικεφαλής της ευρωομάδας του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης

Παρουσιάστηκε και διαφημίστηκε ως το μεγαλύτερο πρόγραμμα δασικής πρόληψης που έχει υλοποιηθεί στη χώρα. Το πρόγραμμα AntiNERO (Ι, ΙΙ και III) ξεκίνησε το 2022, χρηματοδοτήθηκε κυρίως από το Ταμείο Ανάκαμψης με συνολικό προϋπολογισμό που πλέον ανέρχεται στο ιλιγγιώδες ποσό των 447.029.872,19 ευρώ. Έπειτα από περίπου τέσσερα χρόνια εφαρμογής και εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, εξακολουθούν να υπάρχουν κρίσιμα ερωτήματα στα οποία η Πολιτεία δεν έχει δώσει πειστικές απαντήσεις: Ποια έργα ολοκληρώθηκαν πραγματικά, πώς αξιολογήθηκε η αποτελεσματικότητά τους, και αν οι παρεμβάσεις εντάχθηκαν σε έναν ενιαίο επιστημονικό σχεδιασμό διαχείρισης των δασών ή λειτούργησαν ως αποσπασματικές εργολαβίες.

Τον Μάιο του 2022, μια ογκώδης αναφορά 206 σελίδων για το AntiNERO κατατέθηκε στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και αργότερα στο Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, από το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας από κοινού με 212 περιβαλλοντικές οργανώσεις, συλλογικότητες και ενεργούς πολίτες. Η αναφορά περιείχε σοβαρές καταγγελίες για συστηματικές παραβιάσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στο πλαίσιο του προγράμματος AntiNERO Ι, ΙΙ και ΙΙΙ. Τον Δεκέμβριο του 2025 οι καταγγελίες έφτασαν στην Κομισιόν.

«Προχειρότητα, αδιαφάνεια, παραβιάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και κακοδιοίκηση» κατήγγειλε ο επικεφαλής της ευρωομάδας του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης, υπογραμμίζοντας ότι έργα του AntiNERO δεν υλοποιούνται με βάση τις προβλεπόμενες δασικές μελέτες, αλλά χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση και με μόνο γνώμονα το κέρδος και ότι η εφαρμογή του προγράμματος παραβιάζει ευρωπαϊκούς κανονισμούς και οδηγίες». Στο θέμα επανήλθε μέσα στην εβδομάδα και ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Παύλος Πολάκης καταγγέλλοντας, μεταξύ άλλων, ότι στο πρόγραμμα «μεταφέρθηκε με άγνωστα κριτήρια το σύνολο σχεδόν των πιστώσεων του κρατικού προϋπολογισμού που είχαν διατεθεί για το εθνικό σχέδιο αναδασώσεων, το οποίο έτσι ουσιαστικά ματαιώθηκε». Πρόσθεσε, δε, πως «για τη Βοιωτία, το 2024 διατέθηκαν ποσά ύψους 4.985.027,38 ευρώ και το 2026 ποσά ύψους 4.169.062,68 ευρώ, ενώ στο δασαρχείο Μεγάρων δόθηκαν εκατομμύρια ευρώ για αντιπυρικές ζώνες που δεν λειτούργησαν».

Οι επιχορηγήσεις στους δήμους δίνονται ετησίως για προληπτικούς καθαρισμούς, για προμήθεια εξοπλισμού, μίσθωση οχημάτων κ.ά., αλλά τα συγκεκριμένα χρήματα αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό | ΔΑΝΑΗ ΔΑΥΛΟΠΟΥΛΟΥ/EUROKINISSI

Δήμοι: Σταγόνα στον ωκεανό οι κρατικές επιχορηγήσεις μπροστά στις ανάγκες

Οικονομικοί πόροι και προσωπικό. Σε αυτό το δίπτυχο συνοψίζονται τα βασικά αιτήματα των δήμων της χώρας και για τον τομέα της πολιτικής προστασίας, όπως σε ένα σύνολο άλλων τομέων και υπηρεσιών. Ναι μεν οι κρατικές επιχορηγήσεις προς τους Δήμους για την πυροπροστασία έχουν αυξηθεί στη διάρκεια των τελευταίων ετών, αλλά για τα αυτοδιοικητικά στελέχη παραμένουν σε επίπεδα… ψιχίων.

Τον περασμένο Μάρτιο, το υπουργείο Εσωτερικών χορήγησε στους Δήμους και στους Συνδέσμους τους συνολικά 50 εκατ. ευρώ για δράσεις πυροπροστασίας. Αυτές οι επιχορηγήσεις δίνονται ετησίως για προληπτικούς καθαρισμούς σε άλση, πάρκα και σε ζώνες ανάμεσα σε δάση και οικισμούς, για προμήθεια εξοπλισμού, μίσθωση οχημάτων κ.ά. Το 2026 η κρατική επιχορήγηση ήταν αυξημένη κατά 25% συγκριτικά με το 2025 και διπλάσια συγκριτικά με το 2023. Υπάρχει όμως ένα μεγάλο «αλλά»: τα συγκεκριμένα χρήματα αποτελούν «σταγόνα στον ωκεανό» των αναγκών των δήμων, όπως είχε υπογραμμίσει στην «Εφ.Συν.» πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου ο α΄ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος.

«Να αρχίσουμε από τη χρηματοδότηση και να πάμε στη στελέχωση. Χρειάζεται προσωπικό. Εξοπλισμό, κάμερες, αισθητήρες, ποιοι θα τα χρησιμοποιήσουν; Να πάμε σε ιδιώτες; Οχι, εδώ έχω ένσταση. Έχει άλλωστε αποδειχθεί ότι ένας υπάλληλος που εργάζεται στον τόπο του, προσέχει και καλύτερα τον τόπο του»

Βλάσσης Σιώμος, πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης της ΚΕΔΕ

O συγκεκριμένος δήμος αποτέλεσε παράδειγμα που επικαλέστηκε κατά τη συνομιλία μας ο πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης της ΚΕΔΕ και δημοτικός σύμβουλος Πεντέλης, Βλάσσης Σιώμος. Τα «3Β» (όπως αποκαλείται εν συντομία η Βάρη – Βούλα – Βουλιαγμένη) χρησιμοποιούν στην Πολιτική Προστασία έναν στόλο από 18 οχήματα, drones, συστήματα τελευταίας τεχνολογίας για τον εντοπισμό εστιών πυρκαγιών και στελεχωμένη επαρκώς την αρμόδια υπηρεσία. Στον αντίποδα, «το 95% των δήμων έχει έναν με δύο υπαλλήλους στις υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας», τονίζει ο κ. Σιώμος στην «Εφ.Συν.».

Βάσει της προ μηνών απόφασης του υπουργείου Εσωτερικών, η επιχορήγηση στα «3Β» ανερχόταν στις 160.000 ευρώ, ενώ ο συγκεκριμένος Δήμος υπολογίζει σε 1,25 εκατ. ευρώ τις δαπάνες που θα κατευθύνει φέτος στην πυροπροστασία. Το «χάσμα» θα καλυφθεί από ίδιους πόρους. Για άλλους δήμους, ένα τέτοιο «χάσμα» μπορεί να σημαίνει τη μείωση πόρων σε άλλες δράσεις, π.χ. κοινωνικού ή αναπτυξιακού χαρακτήρα.

Σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντέλλο, η ετήσια κρατική επιχορήγηση στους δήμους για δράσεις πυροπροστασίας πρέπει να ανέλθει στα 500 εκατ. ευρώ. «Να αρχίσουμε από τη χρηματοδότηση και να πάμε στη στελέχωση. Χρειάζεται προσωπικό. Εξοπλισμό, κάμερες, αισθητήρες, ποιοι θα τα χρησιμοποιήσουν; Να πάμε σε ιδιώτες; Οχι, εδώ έχω ένσταση. Εχει άλλωστε αποδειχθεί ότι ένας υπάλληλος που εργάζεται στον τόπο του προσέχει και καλύτερα τον τόπο του», επισημαίνει ο κ. Σιώμος, πρώην και επί σειρά ετών πρόεδρος του Συνδέσμου Δήμων για την Προστασία και την Ανάπλαση του Πεντελικού, ο οποίος ξεκίνησε ως εθελοντής και πέρασε από όλες τις βαθμίδες του ΣΠΑΠ.

Στις ευθύνες των δήμων είναι και οι καθαρισμοί οικοπέδων σε κοινόχρηστους χώρους. Τα ακαθάριστα ιδιωτικά οικόπεδα απειλούν να ανοίξουν άλλες οικονομικές πληγές, βάσει όσων περιγράφουν αυτοδιοικητικά στελέχη. Αν και οι δημοτικές αρχές φτάνουν στο σημείο να επιβάλλουν πρόστιμα σε όσους δεν απομακρύνουν, «αν μπούμε στα οικόπεδα πολιτών θα δαπανηθεί για τον καθαρισμό ένα ποσό που δεν θα έρθει εγκαίρως στα ταμεία των δήμων», σχολιάζει ο κ. Σιώμος.

Σταθερή χρηματοδότηση απαιτείται και για τις αντιπυρικές ζώνες, βάσει όσων μας λέει ο έμπειρος αυτοδιοικητικός. «Πέρυσι το Πάσχα, το “Πράσινο Ταμείο” ξεκίνησε πρόγραμμα 50 εκατ. ευρώ. Οι προθεσμίες ήταν ασφυκτικές. Ζητάγαμε παράταση. Λιγότεροι από τους μισούς δήμους κατάφεραν να υποβάλουν προτάσεις. Και αφού κάποιοι ελάχιστοι τις ολοκλήρωσαν, οι χρηματοδοτήσεις ακόμη δεν έχουν ολοκληρωθεί. Για εμένα ήταν καταλυτικό και το Antinero. Έγιναν αντιπυρικές. Αλλά αν τις αφήσεις, με τον χρόνο πάνε κι αυτές…», συμπληρώνει ο κ. Σιώμος.

Όπως τονίζει ο πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας της ΚΕΔΕ, εκτός από πόρους για προσλήψεις προσωπικού και αγορά εξοπλισμού, χρειάζεται η ενίσχυση και η στελέχωση και των υπόλοιπων κρατικών υπηρεσιών, όπως η Πυροσβεστική Υπηρεσία, αλλά και καλύτερος συντονισμός μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων. «Ας πούμε ότι λαμβάνονται όλα τα προληπτικά μέτρα. Η Πυροσβεστική θα αντεπεξέλθει; Ναι, οι πυροσβέστες δίνουν μια μάχη που ξεπερνά τα ανθρώπινα όρια. Αλλά ένας πολίτης, εάν καταστραφεί το μοναδικό σπίτι που έχει, μπορεί στα 60 του να ξαναφτιάξει τη ζωή του;» αναρωτιέται. Ο κ. Σιώμος τονίζει ότι ενίσχυση στη χρηματοδότησή τους αλλά και στη στελέχωσή τους χρειάζονται και τα δασαρχεία.

Την τελευταία τριετία ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, μιλά για άμεση ανάγκη να αλλάξει η στρατηγική και ο σχεδιασμός της πρόληψης και της καταστολής των πυρκαγιών υπαίθρου. Στηλιτεύει την αφαίρεση, που έγινε το 1998 επί κυβέρνηση Κώστα Σημίτη, της αρμοδιότητας κατάσβεσης των δασικών πυρκαγιών από τη Δασική Υπηρεσία και την ανάθεσή της στην Πυροσβεστική, παραθέτοντας στοιχεία σύμφωνα με τα οποία έκτοτε καταγράφονται πάνω από 200 νεκροί άνθρωποι, χιλιάδες καμένα σπίτια και χιλιάδες καμένα στρέμματα δασών (και αναδασώσεων) και αγροτικών εκτάσεων. Εκ του αποτελέσματος, σύμφωνα με τον κ. Κυρίζογλου, χρειάζεται αλλαγή και επαναφορά στο προηγούμενο καθεστώς, αλλά με επαναδιοργάνωση και επαναστελέχωση των «αποδιοργανωμένων και υποστελεχωμένων» Δασικών Υπηρεσιών και ανάθεση σε αυτές των αρμοδιοτήτων της πρόληψης και της κατάσβεσης των πυρκαγιών στις δασικές εκτάσεις. Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ προτείνει η Πυροσβεστική να έχει την ευθύνη των αστικών πυρκαγιών και όταν απαιτείται να συνεπικουρεί τη Δασική Υπηρεσία. Ταυτόχρονα, ο κ. Κυρίζογλου προτείνει για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών εμπλοκή και της Αυτοδιοίκησης, των τοπικών κοινωνιών και των γεωργικών, δασικών και μελισσοκομικών συνεταιρισμών και των ριτινοκαλλιεργητών. «Γιατί βγάλαμε την κοινωνία εκτός; Έξω από το πνεύμα της παλλαϊκής αντιμετώπισης ενός τόσο σοβαρού ζητήματος;» ήταν ένα ερώτημα που είχε θέσει.

(ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ/EUROKINISSI)

Επιχειρησιακά σχέδια

Από το 2020, με το σχέδιο «Ιόλαος» και τον νόμο που είχε προωθήσει ο τότε υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας και Διαχείρισης Κρίσεων Νίκος Χαρδαλιάς, οι δήμοι υποχρεώθηκαν να συντάσσουν επιχειρησιακά σχέδια έκτακτης ανάγκης και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών. Αυτά τα σχέδια πρέπει να περιλαμβάνουν δεκάδες παραρτήματα, συμπεριλαμβανομένου και του ενδεχόμενου οργανωμένης απομάκρυνσης πληθυσμού. Ανταποκρίθηκαν οι δήμοι στην υποχρέωσή τους; Βάσει όσων περιέγραψε στην «Εφ.Συν.» ο πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης της ΚΕΔΕ Βλάσσης Σιώμος, στο συγκεκριμένο ερώτημα η απάντηση είναι ότι κάποιοι ανταποκρίθηκαν τυπικά, όχι όμως ουσιαστικά. Μια εικόνα που σχηματίστηκε στην ΚΕΔΕ, είναι ότι ορισμένοι δήμοι αντέγραφαν ο ένας το σχέδιο του άλλου, χωρίς να προχωρήσουν στην κατάρτισή τους ως όφειλαν. «Δεν είναι επιχειρησιακό σχέδιο κάτι που έχει το όνομα του δημάρχου και τα οχήματα», σχολίασε.

Σύμφωνα με τον κ. Σιώμο, ένα πλήρες επιχειρησιακό σχέδιο θα πρέπει μεριμνά για παν ενδεχόμενο: «Στο Μάτι για παράδειγμα ο άνεμος ήταν δυτικός. Αν ήταν βόρειος; Άρα, λοιπόν, κάθε δήμος, μη σας πω κάθε δημοτική ενότητα, θα έπρεπε να έχει για κάθε πιθανή φυσική καταστροφή πολλαπλές εκδοχές σχεδίων διαφυγής. Πρέπει να έχει και μνημόνια ενεργειών. Τι δουλειά κάνει ο καθένας. Τι κάνει ο δήμαρχος. Αν λείπει, τι κάνει ο αναπληρωτής του. Αυτό νοείται επιχειρησιακό σχέδιο. Ένα σύνολο προληπτικών σχεδίων», τονίζει.

«Υπάρχουν στιγμές που η φύση και η ένταση των καιρικών φαινομένων ξεπερνούν κάθε ανθρώπινο σχεδιασμό και κάθε επιχειρησιακή δυνατότητα», τόνισε ο πρωθυπουργός στην τελευταία εβδομαδιαία ανασκόπησή του. Στη φωτ., από το Συντονιστικό Κέντρο Πολιτικής Προστασίας (ΓΡ.ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ/ EUROKINISSI)

ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Eνίσχυση πρόληψης αλλά πιο ισχυρή η κλιματική αλλαγή

Τι λένε από το αρμόδιο υπουργείο για τα διαθέσιμα μέσα πυρόσβεσης και το ανθρώπινο δυναμικό, το πρόγραμμα Antinero και τις δράσεις πολιτικής προστασίας

Απέναντι στη δριμεία κριτική της αντιπολίτευσης για το καταστροφικό αποτύπωμα των πρόσφατων πυρκαγιών αλλά και γενικά, καθώς κάθε χρόνο χιλιάδες στρέμματα γης και περιουσίες μετατρέπονται σε στάχτη, η κυβέρνηση αντιτείνει πως πραγματοποιεί το μεγαλύτερο σχέδιο πρόληψης των τελευταίων ετών, βάζοντας στην εξίσωση και τον παράγοντα της κλιματικής αλλαγής.

«Τα τελευταία χρόνια έχουμε επενδύσει όσο ποτέ άλλοτε στην ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας, αποκτώντας περισσότερα εναέρια και επίγεια μέσα, αξιοποιώντας νέες τεχνολογίες, προσλαμβάνοντας προσωπικό και οργανώνοντας καλύτερα τον κρατικό μηχανισμό. Ομως υπάρχουν στιγμές που η φύση και η ένταση των καιρικών φαινομένων ξεπερνούν κάθε ανθρώπινο σχεδιασμό και κάθε επιχειρησιακή δυνατότητα», τόνισε ο πρωθυπουργός στην τελευταία εβδομαδιαία ανασκόπησή του.

Ως προς τι έχει κάνει η σημερινή κυβέρνηση στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας το πρώτο κομβικό στοιχείο, όπως υποστηρίζουν, είναι η ίδρυση αυτοτελούς υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, που έγινε το 2021 αντικαθιστώντας το προηγούμενο μοντέλο της Γενικής Γραμματείας.

Παράλληλα, όπως τονίζουν πηγές του αρμόδιου υπουργείου, διαμορφώθηκε νέο επιχειρησιακό δόγμα, εκσυγχρονίστηκε το θεσμικό πλαίσιο, αποσαφηνίστηκαν οι αρμοδιότητες των εμπλεκόμενων φορέων και η πρόληψη, η ετοιμότητα και η άμεση απόκριση τέθηκαν στο επίκεντρο του σχεδιασμού.

Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας μέσω του προγράμματος «Antinero» επενδύθηκαν πάνω από 650 εκατ. ευρώ σε καθαρισμούς δασών, αντιπυρικές ζώνες και δασικούς δρόμους, ενώ η χρηματοδότηση των δήμων για προληπτική πυροπροστασία αυξήθηκε από 18,5 εκατ. ευρώ το 2019 σε 50 εκατ. ευρώ σήμερα. Παράλληλα, τονίζει ότι ψηφιοποιήθηκε η διαδικασία καθαρισμού οικοπέδων.

Ως προς τις δυνατότητες του Πυροσβεστικού Σώματος το αρμόδιο υπουργείο αναφέρει με τη σειρά του ότι «ενισχύθηκε όσο ποτέ άλλοτε». Ειδικότερα, σύμφωνα με το υπουργείο, το προσωπικό αυξήθηκε από περίπου 13.300 σε περισσότερους από 18.000 πυροσβέστες, οι εισακτέοι στις παραγωγικές σχολές σχεδόν διπλασιάστηκαν (170 σε 330 ετησίως), οι εποχικοί πυροσβέστες αυξήθηκαν από 900 σε 2.500, ενώ η διάρκεια απασχόλησής τους επεκτάθηκε από έξι σε οκτώ μήνες. Επίσης, δημιουργήθηκαν οι 21 ΕΜΟΔΕ, στελεχωμένες με περίπου 1.600 δασοκομάντος, ενώ το προσωπικό ανανεώθηκε σημαντικά, μειώνοντας τον μέσο όρο ηλικίας των πυροσβεστών από περίπου 50 στα 43 έτη, στοιχείο ιδιαίτερα κρίσιμο για τις απαιτήσεις των σύγχρονων δασικών επιχειρήσεων.

Σε πρόσφατη ομιλία του στη Βουλή ο υπουργός Ευάγγελος Τουρνάς απαντώντας στις αιτιάσεις για τα Μέσα Ατομικής Προστασίας, τόνισε ότι μόνο κατά τη διετία 2024-2025 χορηγήθηκαν στο προσωπικό του Πυροσβεστικού Σώματος 7.650 στολές εργασίας, 3.000 επενδύτες πυρκαγιάς, 6.000 κράνη δασοπυρόσβεσης, 28.000 ζεύγη γαντιών για δασικές και αστικές επιχειρήσεις, 15.000 άρβυλα δασοπυρόσβεσης, 4.000 άρβυλα αστικών συμβάντων, 14.000 αντιπυρικές κουκούλες, 14.000 μάσκες δασοπυρόσβεσης με φίλτρο, 28.000 κοντομάνικες μπλούζες και 3.000 κράνη αστικών συμβάντων με φακό. Παράλληλα, όπως ανέφερε, πραγματοποιούνται συνεχώς μαζικές χορηγήσεις προς όλες τις Περιφέρειες της χώρας, καθώς και καθημερινές αντικαταστάσεις εξοπλισμού όπου διαπιστώνεται φθορά από τη συμμετοχή σε επιχειρήσεις.

Αντίστοιχη, σύμφωνα πάντα με το υπουργείο, ήταν και η ενίσχυση του εθελοντισμού καθώς σήμερα επιχειρούν 4.604 εθελοντές πυροσβέστες και περισσότεροι από 5.000 εθελοντές της Πολιτικής Προστασίας σε 234 εθελοντικές οργανώσεις.

Σύμφωνα με το υπουργείο η μεγαλύτερη επένδυση έγινε στα μέσα και στην τεχνολογία. Σήμερα, όπως τονίζουν η χώρα διαθέτει, ανάλογα με την ημερήσια διαθεσιμότητα, 80-85 εναέρια μέσα, (33 ιδιόκτητα εναέρια και 51 μισθωμένα), ενώ μέσω του προγράμματος «ΑΙΓΙΣ», προϋπολογισμού άνω των 2 δισ. ευρώ, ανανεώνεται συνολικά ο στόλος με νέα αεροσκάφη, ελικόπτερα, Canadair και 1.400 νέα πυροσβεστικά οχήματα.

Σε ό,τι αφορά την αξιοποίηση της τεχνολογίας, το υπουργείο αναφέρει πως η επιτήρηση με drones λειτουργεί πλέον 24 ώρες το εικοσιτετράωρο, με θερμικές κάμερες που εντοπίζουν εστίες ακόμη και τη νύχτα. Μόνο στην Αττική, το 2025, εντοπίστηκαν σε πρώτο χρόνο περισσότερες από 1.000 ενάρξεις πυρκαγιών. Το δίκτυο επεκτάθηκε από 45 βάσεις το 2024 σε 82 το 2025 και σε 110 το 2026, ενώ λειτουργούν 3 Κινητά Επιχειρησιακά Κέντρα Drones και 47 κινητά drones του Πυροσβεστικού Σώματος για επιχειρήσεις στο πεδίο.

Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση δίνουν στη λειτουργία του 112 που πριν από λίγα χρόνια δεν υπήρχε, απορρίπτοντας τις αιτιάσεις πως γίνεται κατάχρηση της ενεργοποίησής του και χαρακτηρίζοντας «αδιαπραγμάτευτη» την ασφάλεια των πολιτών.

8+1 προτάσεις ΠΑΣΟΚ:

Απαιτείται εθνική στρατηγική και πολιτική

Στον απόηχο των καταστροφικών πυρκαγιών σε Αττικοβοιωτία και Ρέθυμνο απευθυνθήκαμε στον τομεάρχη για την Κλιματική Κρίση και την Ανθεκτικότητα του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. Μιχάλη Χάλαρη, για να μας παρουσιάσει συνοπτικά τις θέσεις του κόμματος για την Πολιτική Προστασία.

1. Το πρώτο βασικό που πρέπει να ξεκινήσει άμεσα, όπως λέει, είναι η σταδιακή ανακατεύθυνση πόρων υπέρ της πρόληψης, με στόχο μια ισορροπία 50-50 ή 60-40, καθώς «η αποκατάσταση μας στοιχίζει επτά φορές παραπάνω από ό,τι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες». Αυτό, εξηγεί στην «Εφ.Συν.», «σημαίνει συγκεκριμένα σχέδια ανά περιφερειακή ενότητα και νέες τεχνολογίες για την έγκαιρη ανίχνευση των εστιών φωτιάς», με την αξιοποίηση και της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και ότι «σε όλα τα σχέδια πρέπει να μπει η παράμετρος της κλιματικής ανθεκτικότητας».

2. Μεγάλη προτεραιότητα είναι η μεταφορά πόρων στην τοπική αυτοδιοίκηση για την Πολιτική Προστασία συνολικά, δηλαδή όχι μόνο για τις δασικές πυρκαγιές αλλά και για πλημμύρες, σεισμούς και κατολισθήσεις.

3. Ενίσχυση του δικτύου εθελοντών. «Εμείς θέλουμε πιστοποιημένους εθελοντές και ουσιαστική εκπαίδευσή τους στους τόπους που βρίσκονται», εξηγεί ο Μ. Χάλαρης, προτάσσοντας ταυτόχρονα την αξιοποίηση της Ακαδημίας Πολιτικής Προστασίας, αλλά επισημαίνοντας ότι «αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα χαοτικό σύστημα».

4.  Επαρκής ενημέρωση του κοινού και σε αυτό το πλαίσιο προτείνει προγραμματισμένες πανελλαδικές ασκήσεις, π.χ. για τις εκκενώσεις, στις οποίες να εμπλέκεται και ο πληθυσμός κάθε περιοχής.

5.  Σημαντική παράμετρος είναι και η αλλαγή του συστήματος διοίκησης στη διαχείριση κρίσεων. Ο τομεάρχης του ΠΑΣΟΚ επισημαίνει ότι «το ΕΣΚΕΔΙΚ, με τη σημερινή του μορφή, δεν αρκεί για τον ενιαίο συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων δυνάμεων» και υπογραμμίζει πως ενώ τα 13 περιφερειακά κέντρα που προβλέπονταν με το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ» ήταν καινοτομία, απεντάχθηκαν ως δράση και «για να καλύψουν την αβλεψία από την κυβέρνηση είπαν ότι έχουν προβλεφθεί τα φορητά κέντρα τύπου “Όλυμπος”». Όμως, όπως αναφέρει, «από το ΑΙΓΙΣ φεύγουν και τα φορητά κέντρα», καταγγέλλοντας την κυβέρνηση ότι με τον νέο νόμο ουσιαστικά περιορίστηκε σε μετονομασία υφιστάμενων δομών του Πυροσβεστικού Σώματος.

6. Δημιουργία εθνικής βάσης καταγραφής των μεγάλων καταστροφών, ώστε η Πολιτεία να παίρνει διδάγματα, με υποχρεωτική την ολοκλήρωση της καταγραφής εντός εξαμήνου από μια καταστροφή.

7. Αναβάθμιση του Εθνικού Συστήματος Επικοινωνιών στο Π.Σ., που, όπως σημειώνει ο Μ. Χάλαρης, «είναι της εποχής του 1990 και του 2000», καθώς και ότι το συγκεκριμένο κεφάλαιο απεντάχθηκε από το «ΑΙΓΙΣ». Σχολιάζει, δε, πως είναι η δεύτερη φορά που συμβαίνει αυτό, καθώς «πάλι επί Τόσκα είχαν βρεθεί χρήματα και τα πήγαν αλλού».

8. Ενδυνάμωση των δασικών υπηρεσιών, διασύνδεση της τοπικής αυτοδιοίκησης και του συστήματος διαχείρισης κρίσεων και έμφαση στις δράσεις ανάκαμψης μιας πληγείσας περιοχής.

«Η Πολιτική Προστασία θέλει εθνική στρατηγική και πολιτική», τονίζει ο Μ. Χάλαρης, σημειώνοντας ότι το σχετικό πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ είναι κοστολογημένο και μάλιστα χωρίς σημαντικό κόστος για αρκετές δράσεις, με πρόβλεψη σε βάθος πενταετίας.

Για την Πυροσβεστική

Σε ό,τι αφορά το Πυροσβεστικό Σώμα, το ΠΑΣΟΚ προτείνει: 1) Ομογενοποίηση του προσωπικού, δηλαδή να μην υπάρχει ο σημερινός διαχωρισμός, καθώς, εκτός των άλλων, δημιουργεί επιχειρησιακές δυσλειτουργίες, εργασιακές ανισότητες και προβλήματα με την επιθεώρηση εργασίας. 2) Επέκταση του επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας, και 3) Πλήρη εφαρμογή της νομοθεσίας για υγεία και ασφάλεια της εργασίας. Επίσης, το ΠΑΣΟΚ προτάσσει στον σχεδιασμό του «καλύτερη κατανομή και πλήρη αξιοποίηση των δυνάμεων στον επιχειρησιακό τομέα», επισημαίνοντας ότι, σύμφωνα με συνδικαλιστικές εκτιμήσεις, περίπου 8.000 πυροσβέστες επιχειρούν στο πεδίο.

Μανώλης Πλειώνης- ΕΛΑΣ

«Η πρόληψη αρχίζει πολύ πριν εμφανιστεί η πρώτη φλόγα»

Η κλιματική κρίση αλλάζει το πώς αντιλαμβανόμαστε την ασφάλεια της χώρας

Σε έναν πλανήτη που αλλάζει, σε ένα κλίμα που αλλάζει, είναι δυνατόν η πολιτική προστασία να παραμένει στα μοντέλα της προηγούμενης δεκαετίας; Με το ερώτημα αυτό κατά νου η «Εφ.Συν.» συνομίλησε με τον Μανώλη Πλειώνη, που έχει το προνόμιο να μιλά με την τριπλή ιδιότητά του: αυτήν του τομεάρχη Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, εκείνη του καθηγητή του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ, όπως και αυτήν του τέως προέδρου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, «η Ελλάδα καλείται να περάσει από μια Πολιτική Προστασία που αξιολογείται κυρίως από την αποτελεσματικότητα της επέμβασης σε ένα σύστημα που επενδύει συστηματικά στην πρόληψη, στη διακυβέρνηση των κινδύνων (σ.σ. θα δούμε στη συνέχεια τι σημαίνει αναλυτικά αυτός ο όρος), στην ενεργή διαχείριση των δασών και της καύσιμης ύλης, στην ορθολογική διαχείριση των ζωνών μίξης δάσους – οικισμού, στην αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης και των προγνωστικών μοντέλων, στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, στην εντατική εκπαίδευση των δυνάμεων αντιμετώπισης και καταστολής, στην ενίσχυση της αυτοδιοίκησης με μέσα και εξειδικευμένο προσωπικό και στη συστηματική ενημέρωση και προετοιμασία των πολιτών».

Άρα, με άλλα λόγια, «η πρόληψη αρχίζει πολύ πριν εμφανιστεί η πρώτη φλόγα. Αρχίζει από τη συστηματική μείωση της πιθανότητας εκδήλωσης μιας πυρκαγιάς».

Αυτό δεν σημαίνει πάντως –διευκρινίζει ο συνομιλητής μας– ότι «η καταστολή χάνει τη σημασία της. Αντιθέτως, απαιτεί ακόμη καλύτερη εκπαίδευση, συστηματική αξιοποίηση ασκήσεων, σύγχρονο εξοπλισμό, υψηλή επιχειρησιακή ετοιμότητα και σαφή επιχειρησιακή διοίκηση κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων. Σημαίνει όμως ότι η αποτελεσματικότητα της επέμβασης εξαρτάται πλέον όλο και περισσότερο από όσα έχουν προηγηθεί: από τη διαχείριση της καύσιμης ύλης, τον χωροταξικό σχεδιασμό, τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, την αξιοποίηση των επιστημονικών δεδομένων και των σύγχρονων τεχνολογιών, την έγκαιρη καταγραφή της τρωτότητας και του κινδύνου σε κάθε περιοχή της χώρας, καθώς και από την κατάλληλη προετοιμασία της Πολιτείας και των τοπικών κοινωνιών».

Κατά τον καθηγητή Μανώλη Πλειώνη, «η μεγαλύτερη πρόκληση για όλες τις σύγχρονες δημοκρατίες» ανιχνεύεται στη φράση: «από την Πολιτική Προστασία της αντίδρασης στη Διακυβέρνηση των Κινδύνων». Αυτός ο τελευταίος όρος δεν είναι άλλος ένας βαρύγδουπος όρος, σημειώνει και εξηγεί ότι πρόκειται για «ένα διαφορετικό μοντέλο άσκησης δημόσιας πολιτικής, στο οποίο κάθε σημαντική απόφαση λαμβάνεται με βάση την καλύτερη διαθέσιμη επιστημονική γνώση, τη συστηματική αξιολόγηση των κινδύνων και τη συνεχή παρακολούθηση των εξελίξεων».

Και, στο πολιτικό διά ταύτα, «η κλιματική κρίση μας υποχρεώνει να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ασφάλεια της χώρας. Η πρόκληση δεν είναι απλώς να διαθέτουμε περισσότερα μέσα ή να αντιδρούμε αποτελεσματικότερα όταν εκδηλώνεται μια καταστροφή. Είναι να οικοδομήσουμε θεσμούς που θα επενδύουν συστηματικά στην πρόληψη, στην επιστημονική γνώση, στην προετοιμασία και στη συνεργασία κράτους, επιστημονικής κοινότητας, αυτοδιοίκησης και κοινωνίας. Η πραγματική ανθεκτικότητα δεν οικοδομείται την ημέρα της κρίσης. Οικοδομείται καθημερινά, μέσα από σταθερές δημόσιες πολιτικές που μειώνουν συστηματικά τον κίνδυνο πριν αυτός εξελιχθεί σε καταστροφή».

Και, με αυτή τη λογική, ως Τομέας Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, «θεωρούμε υποχρέωσή μας να συμβάλουμε ώστε η επιστημονική τεκμηρίωση να μετατρέπεται σε εφαρμόσιμες δημόσιες πολιτικές», μας λέει κλείνοντας.

Αξέχαστο θα μείνει το δικαστικό φιάσκο στο Κρυονέρι, όταν τον Αύγουστο του 2021 στη διάρκεια της καταστροφικής φωτιάς, δύο νεαροί εθελοντές συνελήφθησαν, επειδή στην κατοχή τους βρέθηκαν ένας αναπτήρας και ένα γκαζάκι, αντικείμενα που χρησιμοποιούσαν στις καθημερινές τους εργασίες.(EUROKINISSI/ ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ)

Η ατιμωρησία σιγοκαίει για χρόνια

Εθελοντές στη φυλακή, δάση στις φλόγες, «εγκληματικές οργανώσεις» στο αρχείο

Ειδικού συνεργάτη

Και αυτό το καλοκαίρι οι φλόγες συνεχίζουν να καταστρέφουν εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα γης, σπίτια, χωράφια, να κατακαίνε ανυπεράσπιστα ζώα και να ξεσπιτώνουν εκατοντάδες οικογένειες. Κι όμως τα στοιχεία από έρευνα της «Εφ.Συν.» καταδεικνύουν εικόνα ατιμωρησίας.

Με εξαίρεση τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι, όπου, μετά βασάνων, η Δικαιοσύνη καταδίκασε συνολικά 10 άτομα, σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, ενώ οι Αρχές προχώρησαν σε 2.610 αυτόφωρες συλλήψεις, οι οριστικές καταδίκες στα δικαστήρια δεν ξεπέρασαν τις 230, που αντιστοιχούν σε ένα ισχνό ποσοστό 9%!

Για να μην παραλείψουμε και το δικαστικό φιάσκο στο Κρυονέρι, όπου η ανάγκη των διωκτικών αρχών να παρουσιάσουν άμεσα «ενόχους» στις κάμερες, για να καλύψουν το επιχειρησιακό χάος, οδήγησε τον Αύγουστο του 2021 σε ένα από τα μεγαλύτερα δικαστικά φιάσκα της Μεταπολίτευσης, όταν στη διάρκεια της καταστροφικής φωτιάς, δύο νεαροί εθελοντές (22 και 26 ετών) συνελήφθησαν από την ομάδα ΔΙΑΣ, επειδή στην κατοχή τους βρέθηκαν ένας αναπτήρας και ένα γκαζάκι, αντικείμενα που χρησιμοποιούσαν στις καθημερινές τους εργασίες (διανομές και συνεργείο).

Παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχε κανένα αποδεικτικό στοιχείο, η ΕΛ.ΑΣ. τους παρουσίασε ως μέλη «οργανωμένου σχεδίου εμπρησμού», ενώ ανακριτής και εισαγγελέας αποφάσισαν την προφυλάκισή τους. Οι δύο νεαροί πέρασαν τρεις μήνες στις Φυλακές Τρίπολης και Αυλώνα μέχρι η υπόθεση να καταρρεύσει με πάταγο, καθώς τα εργαστήρια της ΔΑΕΕ απέδειξαν ότι στα ρούχα και το μηχανάκι τους δεν υπήρχε ίχνος εύφλεκτης ύλης, ενώ μάρτυρες κατέθεσαν ότι οι νεαροί στην πραγματικότητα έσβηναν εστίες και μετέφεραν νερά.

Από το 2018 έως σήμερα, η χώρα έχει βρεθεί αντιμέτωπη με περισσότερες από 76.000 αγροτοδασικές πυρκαγιές, που μετέτρεψαν σε στάχτη πάνω από 4,6 εκατομμύρια στρέμματα, ενώ το 91% των συλλήψεων που έγιναν αφορούσε απλούς πολίτες (αγρότες, μελισσοκόμους, εργάτες), που κατηγορήθηκαν για εμπρησμό από αμέλεια.

Αντίθετα, οι δικογραφίες που σχηματίστηκαν για εμπρησμούς από πρόθεση κατέληξαν σε ποσοστό άνω του 95% στο αρχείο «Κατά αγνώστων», καθώς οι διωκτικοί μηχανισμοί δεν κατάφεραν μέχρι τώρα να να εντοπίσουν ενόχους. Οι ηχηρές εισαγγελικές παραγγελίες για «οργανωμένα σχέδια εγκληματικών οργανώσεων» (όπως η δικογραφία του πρώην εισαγγελέα Αρείου Πάγου Βασίλη Πλιώτα το 2021) κατέρρευσαν αθόρυβα. Αναλυτικά:

2018: Θεωρείται η χρονιά-τομή, με 104 νεκρούς στη φονική πυρκαγιά Μάτι.

Την ίδια χρονιά, 8.512 αγροτοδασικά περιστατικά πυρκαγιών άφησαν 150.000 στρέμματα καμένων εκτάσεων.

Συνελήφθησαν 241 άτομα (202 από αμέλεια, 39 από πρόθεση).

Τι έγινε στα δικαστήρια: η δίκη για τους 104 νεκρούς στο Μάτι ξεκίνησε το 2022, ενώ το 2024 το πρωτοβάθμιο δικαστήριο επέβαλε εξαγοράσιμες ποινές για πλημμελήματα σε 6 άτομα. Τον Ιούνιο του 2025 το Εφετείο καταδίκασε 10 άτομα, ενώ τον Μάιο του 2026, ο Άρειος Πάγος επικύρωσε αμετάκλητα τις καταδίκες τους. Οι ποινές παρέμειναν πλημμεληματικές.

2021: Ο αριθμός των πυρκαγιών σε βόρεια Εύβοια, Βαρυμπόμπη, Βίλια ανήλθε σε 10.231 περιστατικά.

Άφησαν πίσω τους καμένες εκτάσεις 1.332.140 στρέμματα, ενώ μόνο στη βόρεια Εύβοια κάηκαν 511.000 στρέμματα, αριθμός-ρεκορ.

Συνελήφθησαν 322 άτομα στο πλαίσιο του αυτοφώρου.

Τι έγινε στα δικαστήρια: τον Αύγουστο του 2021, ο τότε Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Βασίλειος Πλιώτας, παρήγγειλε τη διενέργεια έρευνας για τη συγκρότηση εγκληματικής οργάνωσης (άρθρο 187 ΠΚ) πίσω από τις ταυτόχρονες φωτιές σε Αττική, Εύβοια και Μάνη.

Παρά τις σαρωτικές άρσεις τηλεφωνικού απορρήτου από τη ΔΑΕΕ και την Ασφάλεια, η έρευνα κατέληξε στο αρχείο κατά αγνώστων. Δεν εντοπίστηκε κανένα δίκτυο, κανένας «δάκτυλος» και κανένα οργανωμένο σχέδιο.

Eνδεχομένως η δικογραφία χρησιμοποιήθηκε για να απορροφήσει τους κραδασμούς την ώρα της κρίσης.

Η δικογραφία για την εγκληματική οργάνωση (παραγγελία Πλιώτα), που υποτίθεται ότι έκαιγε την Αττική και την Εύβοια, κατέρρευσε λόγω έλλειψης στοιχείων και μπήκε στο αρχείο «Κατά αγνώστων».

Τον Φεβρουάριο του 2026, ο εισαγγελέας Χαλκίδας έστειλε οριστικά στο αρχείο τις 8 μεγάλες μηνύσεις των πληγέντων της Εύβοιας κατά κρατικών στελεχών, κρίνοντας ότι η καταστροφή οφειλόταν σε «ανωτέρα βία» και «ακραία κλιματικά φαινόμενα».

2022: Ξέσπασαν 9.245 φωτιές σε εθνικούς δρυμούς (Δαδιά και Ταΰγετο), ενώ κάηκαν 322.290 στρέμματα.

Συνελήφθησαν 268 άτομα (235 από αμέλεια και 33 από πρόθεση).

Τι έγινε στα δικαστήρια: οι περισσότερες δικογραφίες για τη Δαδιά σχηματίστηκαν κατά αγνώστων. Σημειώθηκαν ελάχιστες αυτόφωρες καταδίκες πολιτών για αμέλεια (καύση υπολειμμάτων καλλιεργειών) με ποινές με αναστολή, καθώς ίσχυε ο παλιός, ηπιότερος Ποινικός Κώδικας.

2023: Ευρωπαϊκό αρνητικό ρεκόρ σε πυρκαγιές (Έβρος, Ρόδος, Αγχίαλος), με 10.210 περιστατικά.

Κάηκαν 1.144.130 στρέμματα, καθώς μόνο η φωτιά στον Εβρο έκαψε 940.000 στρέμματα (η μεγαλύτερη megafire της Ε.Ε.).

Συνελήφθησαν 345 άτομα (305 από αμέλεια, 40 από πρόθεση).

Η έρευνα της πρώην εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γεωργίας Αδειλίνη για «οργανωμένο σχέδιο» μεταναστών στον Εβρο κατέληξε σε απόλυτο μηδέν. Αντίθετα, στα δικαστήρια οδηγήθηκαν και καταδικάστηκαν οι αυτόκλητοι «πολιτοφύλακες» (πολίτες που είχαν «συλλάβει» παράνομα μετανάστες).

Οι δικογραφίες για τις εκρήξεις στην Αγχίαλο και τη Ρόδο παραμένουν «ορφανές», χωρίς ουσιαστικές ποινικές διώξεις.

2024: Ξεκίνησε η εφαρμογή του νέου Ποινικού Κώδικα, όπου με τον νέο νόμο Φλωρίδη (Ν. 5090/24), ο εμπρησμός έγινε κακούργημα.

Οι πυρκαγιές κατέκαψαν τον Βαρνάβα και τη Σταμάτα, ενώ η φωτιά μπήκε στον οικιστικό ιστό της Αθήνας, στο Χαλάνδρι και τα Βριλήσσια.

Σημειώθηκαν 9.777 αγροτοδασικές πυρκαγιές, ενώ κάηκαν 483.074 στρέμματα.

Συνελήφθησαν 410 άτομα. Πρώτη φορά προφυλακίστηκαν 15 άτομα, παρά το ότι οι κατηγορίες ήταν «εμπρησμός από αμέλεια». Ωστόσο, πάνω από 20 μεγάλες δικογραφίες για τις ευθύνες του ΔΕΔΔΗΕ ή των δήμων το 2024 παραμένουν «παγωμένες» στις εισαγγελίες.

2025: Ξέσπασαν 9.100 περιστατικά και κάηκαν 470.000 στρέμματα.

Από τις 376 συλλήψεις στο πλαίσιο του αυτοφώρου, το 87% (περίπου 327 υποθέσεις) αφορούσε εμπρησμό από αμέλεια (αγρότες, μελισσοκόμους, θερμές εργασίες). Οι περισσότερες από αυτές τις υποθέσεις εκδικάστηκαν με την αυτόφωρη διαδικασία και κατέληξαν σε ποινές φυλάκισης (από 1 έως 3 έτη).

Ωστόσο, με βάση τον νέο νόμο, μόνο σε 9 περιπτώσεις επιβλήθηκε άμεση, πραγματική έκτιση ποινής (φυλάκιση λίγων μηνών χωρίς αναστολή), ενώ οι υπόλοιπες πήραν αναστολή ή εκκρεμούν σε βαθμό έφεσης.

Μόνο συλλήψεις (13%) αφορούσαν εμπρησμό από πρόθεση. Λόγω του κακουργηματικού χαρακτήρα του αδικήματος με τον νέο Ποινικό Κώδικα, οι υποθέσεις αυτές δεν δικάστηκαν αμέσως το 2025. Οι κατηγορούμενοι οδηγήθηκαν σε προσωρινή προφυλάκιση και οι δίκες τους προσδιορίζονται σταδιακά, γεγονός που σημαίνει ότι οι οριστικές καταδίκες για τις φωτιές με δόλο του 2025 θα αποτυπωθούν στα στατιστικά των επόμενων ετών.

Οι μεγάλες καταστροφές: για τις 8 μεγαλύτερες και πιο καταστροφικές πυρκαγιές του 2025 (που κατέκαψαν συνολικά 473.930 στρέμματα) σχηματίστηκαν δικογραφίες «Κατά αγνώστων».

2026: Από την αρχή του έτους μέχρι τώρα ξέσπασαν περισσότερες από 4.500 φωτιές.

Έχουν καεί περισσότερα από 300.000 στρέμματα σε Βοιωτία/Δυτική Αττική.

Έγιναν 122 αυτόφωρες συλλήψεις (οι 115

από αμέλεια, μόλις 7 από πρόθεση).

Οι δίκες εκκρεμούν.

efsyn.gr

Υ.Γ Οι κυβερνήσεις διαχρονικά έχουν μετατρέψει σε εμπόρευμα τη γη, το νερό, τις ακτές και τα δάση, αφήνοντας τον πληθυσμό απροστάτευτο ενώ δεν δημιουργούνται υποδομές για  να προστατεύουν τη ζωή και την περιουσία των πολιτών. Θεωρούν τη θωράκιση της πυροπροστασίας με ουσιαστική πρόληψη και αντιμετώπιση των πυρκαγιών, τη θωράκιση έναντι των πλημμυρών, σεισμών και άλλων φυσικών ή τεχνολογικών καταστροφών ως “κόστος”, κάτι που δεν αναδεικνύεται από το άρθρο. Επίσης, πουθενά δεν αναγράφεται η “διττή” χρήση των προμηθειών μέσω του προγράμματος”Αιγίς” σε πολιτικές και στρατιωτικές χρήσεις. Το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ» δεν αναγράφεται ότι είναι ενταγμένο και αποτελεί εξειδίκευση της στρατηγικής της λεγόμενης «Εσωτερικής και Εξωτερικής ασφάλειες της ΕΕ» και του ΝΑΤΟ, με τις ένοπλες δυνάμεις ως βασικό εργαλείο υλοποίησης της σύνδεσης με την Πολιτική Προστασία.  Για δεκαετίες όσες κυβερνήσεις της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ και του ΣΥΡΙΖΑ και αν πέρασαν, όχι μόνο δεν κατάργησαν το αντιδραστικό νομοθετικό πλαίσιο, αλλά το ενίσχυσαν παραπέρα σύμφωνα με τις αποφάσεις του ΝΑΤΟ και της ΕΕ.