22-01-2026, Ω/09:00′

Λήγει η τακτοποίηση αυθαιρέτων και ξεκινά η ηλεκτρονική παρακολούθησή τους

Προθεσμία λίγων ημερών, δηλαδή μέχρι τέλος Μαρτίου του 2026, έχουν οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων για να τακτοποιήσουν παλιές αυθαιρεσίες σε κτίσματα που έκτισαν μέχρι τον Ιούλιο του 2011, ενώ όσα αυθαίρετα έχουν ανεγερθεί μετά τον Ιούλιο του 2011, δεν είναι δυνατή η τακτοποίηση τους και οι ιδιοκτήτες τους είτε θα πληρώσουν τσουχτερό πρόστιμο διατήρησης, είτε θα προχωρήσουν σε οριστική κατεδάφιση, σε περίπτωση που εντοπιστούν από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς.

Υπενθυμίζεται ότι για τα μεγάλα αυθαίρετα – κατηγορίας 5, έχει σταματήσει η διαδικασία της τακτοποίησης τους και σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του αρμόδιου υπουργού Περιβάλλοντος δεν πρόκειται να επανέλθει σχετική ρύθμιση για την τακτοποίηση τους, μέχρις ότου υλοποιηθεί η κατεδάφιση αυθαιρέτων.

Με αυτόν τον τρόπο, η πολιτεία στέλνει το μήνυμα ότι: «Καμία αυθαιρεσία, κανένα αυθαίρετο που έγινε μετά τις 28/7/2011 δεν πρόκειται ποτέ να γίνει ανεκτό και δεν πρόκειται ποτέ να νομιμοποιηθεί και μπαίνει ένα τέλος στη νοοτροπία μεγάλης μερίδας πολιτών, που θεωρούσαν διαχρονικά μέχρι σήμερα, ότι μπορούν να χτίζουν αυθαίρετα που σε βάθος χρόνου το κράτος θα τα νομιμοποιήσει».

Επομένως όσοι πολίτες έχουν προβεί σε παλιές αυθαιρεσίες πριν το 2011, θα πρέπει να απευθυνθούν σε μηχανικό προκειμένου να υπαχθούν στον τελευταίο νόμο περί αυθαιρέτων Ν. 4495/2017 και να τακτοποιήσουν τις αυθαιρεσίες.

– Ποιές είναι οι εκπτώσεις και τα μπόνους για ευπαθείς ομάδες;

Υπάρχουν ευνοϊκές ρυθμίσεις για τις εξής περιπτώσεις:

– Εξόφληση προστίμων σε 100 δόσεις.

– Μείωση 20% σε όσους θα πληρώσουν εφάπαξ το πρόστιμο.

– Μείωση 10% σε όσους θα καταβάλουν το 30% του προστίμου.

– Δόσεις με 50 ευρώ τον μήνα.

– Παράταση επιπλέον δύο ετών στην τακτοποίηση αυθαίρετων σε όσους αδυνατούν οικονομικά να πληρώσουν τα πρόστιμα.

– Επιπλέον μείωση σε όσους έχουν μία και μοναδική κατοικία.

– Μειώσεις από 15% έως και 30% σε πολλές ευπαθείς ομάδες πληθυσμού, όπως ΑμεΑ, πολύτεκνοι, τρίτεκνοι, άνεργοι, δικαιούχοι εισοδήματος κοινωνικής αλληλεγγύης, παλιννοστούντες.

– Δυνατότητα νομιμοποίησης αυθαιρέτου σε εξ αδιαιρέτου οικόπεδο εντός σχεδίου, χωρίς τη συμφωνία όλων των συνιδιοκτητών.

– Έκπτωση 30% σε όσους έχουν αυθαίρετο σε οικισμό που έχει χαρακτηριστεί «στάσιμος».

– Εκπτώσεις έως 60% σε περιοχές σεισμικής επικινδυνότητας.

– Μείωση 30% έως 50% για κτίσματα που ολοκλήρωσαν την ενεργειακή αναβάθμιση.

– Τι ισχύει με τα αυθαίρετα που κτίστηκαν πριν τις 27 Ιουλίου του 2011;

Για τις πρώτες τέσσερις κατηγορίες ο χρόνος μετρά αντίστροφα, με την κλεψύδρα να αδειάζει τον Μάρτιο του 2026.

Η διαδικασία τακτοποίησης πραγματοποιείται μέσω της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου.

Ειδικότερα, οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων κατηγορίας 1 – 4, που έχουν ενταχθεί στη ρύθμιση τακτοποίησης, θα πρέπει να γνωρίζουν ότι η διαδικασία θεωρείται ολοκληρωμένη μόνον όταν ο ιδιοκτήτης του ακινήτου έχει ολοκληρώσει την Ηλεκτρονική Ταυτότητα της ιδιοκτησίας του, δηλαδή η μη έκδοσή της θα ισοδυναμεί με μη τακτοποίηση της αυθαιρεσίας. Επομένως, για τη μεταβίβαση του ακινήτου, προϋπόθεση είναι η τακτοποίηση και η έκδοση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου.

Τα πρόστιμα υπολογίζονται ανάλογα με το εμβαδό, τη χρονολογία ανέγερσης και την Αντικειμενική Αξία.

– Πώς θα εντοπίζονται τα αυθαίρετα με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης;

Δημιουργείται ένα ολοκληρωμένο σύστημα που θα κουμπώνει πάνω σε έναν ψηφιακό χάρτη, όπου με την χρήση των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών ( G.I.S.),της Τεχνικής Νοημοσύνης και με συνεχόμενες νέες και επαναληπτικές λήψεις των ακινήτων, θα γίνεται έλεγχος με τα αρχεία της πολεοδομίας και τις δηλώσεις αυθαιρέτων και Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, που έχουν υποβάλει στο ηλεκτρονικό σύστημα οι μηχανικοί. Με αυτόν τον γρήγορο τρόπο θα εντοπίζεται αν κατασκευάστηκε και πότε οποιαδήποτε αυθαίρετη κατασκευή.

Ειδικότερα, στο πλαίσιο του έργου, θα γίνει:

–Εφαρμογή αλγορίθμων Τεχνητής Νοημοσύνης σε ιστορικό υπόβαθρο αναφοράς 2011 και σε πρόσφατο υπόβαθρο 2024 (ορθοεικόνες), τα οποία έχουν παραχθεί από δορυφορικές εικόνες και θα διατεθούν από το υπουργείο Περιβάλλοντος και το ΤΕΕ, με σκοπό τη σύγκριση και τον εντοπισμό της διαφοράς των κτιρίων από το 2011 έως το 2024 και την εξαγωγή των περιγραμμάτων τους σε έκταση 30.000 km2.

-Γεωαναφορά των τοπογραφικών διαγραμμάτων των οικοδομικών αδειών των Υπηρεσιών Δόμησης (έως το 2019) και μετάπτωση των τοπογραφικών διαγραμμάτων από το Άδειες (από το 2019 και μετά) για τον εντοπισμό των κτιρίων μετά το 2011 χωρίς οικοδομική άδεια.

-Παραγωγή ψηφιακού ορθοφωτοχάρτη ακρίβειας έως 20 cm, από αεροφωτογράφηση για την κάλυψη 20.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων της χώρας, επιπλέον των περιοχών που έχουν ήδη καλυφθεί κατά την περίοδο 2022-2024, στο πλαίσιο των έργων Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης.

– Παραγωγή 3D μητρώο κτιρίων που υλοποιεί το ΤΕΕ, κατανεμημένων πανελλαδικά στα αστικά κέντρα της χώρας, με έμφαση σε παράλιες ζώνες και κατά προτεραιότητα σε περιοχές με αυξημένα προβλήματα αυθαίρετης δόμησης.

–Δημιουργία τρισδιάστατης ψηφιοποίησης περίπου ενός εκατομμυρίου κτισμάτων, με υπολογισμό της κάλυψης, της συνολικής δομημένης επιφάνειας, του υψομέτρου βάσης και κορυφής και τη δημιουργία 3D μητρώου κτιρίων.

-Ανάπτυξη εφαρμογών, εργαλείων και ηλεκτρονικών υπηρεσιών στο πληροφοριακό σύστημα «Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης» για την υλοποίηση της διαδικτυακής πλατφόρμας χωρικού εντοπισμού και αξιολόγησης της εν δυνάμει αυθαίρετης δόμησης με συνδυασμό χωρικής ανάλυσης, πολυκριτηριακής επεξεργασίας και χρήση βαθιάς μηχανικής μάθησης και προσαρμοσμένων αλγορίθμων ΑΙ.

-Ανάλυση και επεξεργασία από τις ψηφιοποιημένες και γεωκωδικοποιημένες άδειες οικοδομών, καθώς και κάθε στοιχείο από τις πλατφόρμες για τις οικοδομικές άδειες, της υπαγωγής αυθαιρέτων, της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας και στοιχεία του Κτηματολογίου, των δασικών χαρτών, του αιγιαλού, κ.λπ. για τον εντοπισμό και την αξιολόγηση των «εν δυνάμει» αυθαίρετων κατασκευών, με προτεραιότητα τη δόμηση της περιόδου 2012 – 2019.

– Πώς θα γίνεται η καταγγελία από πολίτες;

Η υποβολή καταγγελίας για αυθαίρετα θα γίνεται μέσω διασύνδεσης με το ηλεκτρονικό σύστημα TAXIS. Ο πολίτης εισέρχεται στο Σύστημα εντοπισμού αυθαιρέτων χρησιμοποιώντας τους προσωπικούς κωδικούς εισόδου στο ηλεκτρονικό σύστημα TAXIS. Στην αίτηση περιλαμβάνονται τα πλήρη στοιχεία χωρικού εντοπισμού του ακινήτου (διεύθυνση, όροφος, αριθμός ιδιοκτησίας κ.λπ.) και τα στοιχεία του κυρίου του ακινήτου, εφόσον είναι γνωστά στον αιτούντα. Ο καταγγέλλων εισάγει στοιχεία επικοινωνίας του τα οποία θα χρησιμοποιηθούν από την υπηρεσία παρακολούθησης δόμησης, για την ενημέρωση του επί της πορείας της διαδικασίας ελέγχου. Αν η καταγγελία αφορά ακίνητο που βρίσκεται σε εντός σχεδίου ή εντός οικισμού περιοχή συνοδεύεται υποχρεωτικά από τεκμηριωμένη Τεχνική Έκθεση Μηχανικού για τη στοιχειοθέτηση της καταγγελίας. Εφόσον ο έλεγχος πραγματοποιείται κατόπιν καταγγελίας, αφορά μόνο το τμήμα του ακινήτου που αφορά η καταγγελία. Ο καταγγέλλων θα καταβάλει παράβολο 300 ευρώ, προκειμένου να αποκλειστούν κακόβουλα κονταροχτυπήματα μεταξύ γειτόνων. Το παράβολο θα επιστρέφεται στον καταγγέλλοντα εάν η πληροφορία επαληθευθεί από τους ελεγκτές δόμησης. Αρμόδια υπηρεσία για την αξιολόγηση (βάσει μεγέθους αυθαιρέτου, επικινδυνότητας κλπ) και διαχείριση των καταγγελιών θα είναι η Διεύθυνση Εφαρμογής Σχεδιασμού και Ελέγχου Δομημένου Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ.

– Πώς θα λειτουργήσει το νέο ηλεκτρονικό σύστημα εντοπισμού και ελέγχου από Ελεγκτή Δόμησης;

Το ΤΕΕ σε συνεργασία με το ΥΠΕΝ θα λειτουργήσουν νέο ηλεκτρονικό σύστημα, μέσα από το οποίο θα γίνεται μετά την καταγγελία ταχεία κλήρωση ελεγκτή δόμησης για άμεσο έλεγχο κάθε καταγγελίας και την επιβολή προστίμου σε κάθε περίπτωση διαπίστωσης αυθαίρετης κατασκευής.

taxydromos.gr / ΓΡΑΜΜΑΤΗ ΜΠΑΚΛΑΤΣΗ, τοπογράφος– πολεοδόμος μηχανικός