22-05-2025, Ω/19:35′
Κάτω από την Ανδρομέδα και το Τρίγωνο βρίσκεται ο ζωδιακός αστερισμός του Κριού. Ο Κριός (γνωστός με αυτή την ονομασία από την αρχαιότητα), είναι ο πρώτος από τους ζωδιακούς αστερισμούς. Βρίσκεται μεταξύ των ζωδίων του Ταύρου και των Ιχθύων. Περιέχει εξήντα πέντε άστρα. Το λαμπρότερο άστρο του, το α Κριού, έχει την αραβική ονομασία Χαμάλ, που σημαίνει πρόβατο. Φαίνεται ότι το αστέρι αυτό είχε ξεχωριστή σημασία για τους αρχαίους Ελληνες, επειδή πολλοί αρχαίοι ναοί ήταν προσανατολισμένοι προς την κατεύθυνση από την οποία ανέτειλλε εκείνη την εποχή. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν αφιερωμένοι στον Δία, αφού ο Κριός ήταν το σύμβολο του πατέρα των θεών στον ουρανό.
Οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν το Χρυσόμαλλο Κριό «Άγγελο της Ανατολής κατά την εαρινή ισημερία», μια και την εποχή του Ιππάρχου η εαρινή ισημερία συνέπιπτε με την είσοδο του Ήλιου στο ζώδιο του Κριού. Τώρα βέβαια τη θέση του, λόγω μετάπτωσης των ισημεριών, έχει πάρει το ζώδιο των Ιχθύων.
Ποιος, όμως, ήταν ο Κριός στην παγκόσμια μυθολογία και πώς πήρε το όνομά του από την Ελλάδα;
Παρ’ όλο που ο Κριός, όπως και οι περισσότεροι ζωδιακοί αστερισμοί, φαίνεται ότι έχει τις ρίζες του στη Μεσοποταμία, οι αρχαίοι Ελληνες, με τη μυθοπλαστική τους δύναμη, συνέδεσαν το όνομά του με τη δική τους μυθολογία και ειδικότερα με τον μύθο της Αργοναυτικής Εκστρατείας. Κατά τους αρχαίους Ελληνες λοιπόν ο αστερισμός του Κριού παριστάνει το κριάρι που πήρε τον Φρίξο και την Ελλη μακριά από το βασίλειο του πατέρα τους, Αθάμαντα. Η σύνδεση ήταν τόσο πετυχημένη ώστε ο Οβίδιος, π.χ., αναφέρει τον αστερισμό με τα ονόματα Phrixea Ovis (το πρόβατο του Φρίξου), Pecus Athamantides Helles (το πρόβατο της Ελλης, κόρης του Αθάμαντα) και Portitor Phrixi (το όχημα του Φρίξου). Ο Φρίξος και η Ελλη ήταν παιδιά του βασιλιά της Βοιωτίας Αθάμαντα από την πρώτη του γυναίκα, τη Νεφέλη. Η δεύτερη γυναίκα του Αθάμαντα όμως, η Ινώ, μισούσε τους προγόνους της και σκέφθηκε τον εξής τρόπο για να απαλλαγεί από τον Φρίξο: Επεισε τις γυναίκες του Ορχομενού ότι η σοδειά του σιταριού θα ήταν μεγαλύτερη αν, προτού σπείρουν, φρυγάνιζαν πρώτα τους σπόρους. Αποτέλεσμα ήταν ότι το σιτάρι δεν φύτρωσε καθόλου και έπεσε μεγάλη πείνα στη Βοιωτία. Ο βασιλιάς έστειλε πρέσβεις στο μαντείο των Δελφών να ρωτήσουν τι πρέπει να κάνουν για να γλιτώσουν από τη συμφορά. Η Ινώ όμως εξαγόρασε τους πρέσβεις και τους έπεισε να δώσουν, επιστρέφοντας, τον εξής χρησμό: για να βλαστήσουν πάλι τα σπαρτά έπρεπε να θυσιαστεί ο Φρίξος στον Δία. Υπό την πίεση των αγροτών ο Αθάμας δέχθηκε να θυσιάσει τον γιο του. Όταν το έμαθε η Νεφέλη έστειλε, για να τον γλιτώσει, ένα χρυσόμαλλο κριάρι που της είχε χαρίσει ο Ερμής. Ο Φρίξος και η αδελφή του ανέβηκαν στο κριάρι, το οποίο πέταξε μακριά, προς τις ακτές της Μικράς Ασίας. Καθώς περνούσαν τα στενά ανάμεσα στη χερσόνησο της Καλλίπολης και την Ασία, η Έλλη γλίστρησε, έπεσε στη θάλασσα και πνίγηκε. Από τότε τα στενά αυτά ονομάζονται Ελλήσποντος. Ο Φρίξος συνέχισε το ταξίδι του και έφθασε στην Κολχίδα. Εκεί θυσίασε το κριάρι στον Δία και νυμφεύθηκε την κόρη του βασιλιά Αιήτη, στον οποίο χάρισε την προβιά (το χρυσόμαλλον δέρας). Ο Αιήτης κρέμασε το χρυσόμαλλον δέρας σε μια βαλανιδιά και έβαλε ένα ακοίμητο φίδι να το φυλάει, ώσπου ο Ιάσονας, με την Αργοναυτική Εκστρατεία, κατάφερε να φέρει το χρυσόμαλλον δέρας πίσω στη Θεσσαλία.
Στην αστρονομική ιστορία ο αστερισμός του Κριού είναι συνδεδεμένος με μια από τις σπάνιες αστρονομικές παρατηρήσεις του Μεσαίωνα, την ανακάλυψη τον Μάιο του 1012 ενός καινοφανούς αστέρα από τον βενεδικτίνο μοναχό Επίδαμο από το Saint Gall της Ελβετίας.
Ο Κριός, συμβολίζει τη δημιουργική ζέση και την αρχή του πνεύματος. Επειδή ο ζωδιακός κύκλος είναι το σύμβολο του κύκλου των φαινομένων, ο Κριός συμβολίζει την ακτίνα ή αρχική αιτία ή τον κεραυνό που βγήκε από τον Akasha των Ιχθύων, δηλαδή από τα αρχέγονα νερά. Ο Κριός, σχετίζεται, επίσης, με την αυγή και με την άνοιξη, καθώς και με την αρχή οποιουδήποτε κύκλου, πορείας ή δημιουργίας, αφού αντιστοιχεί στην αρχική ώθηση που μέσα από αυτήν η δυνητικότητα γίνεται πραγματικότητα. Στην Αίγυπτο, ο Κριός, ήταν το σύμβολο του Άμμωνα Ρα, που απεικονιζόταν με τα κέρατα αυτού του ζώου. Στο ανθρώπινο σώμα, ο Κριός ελέγχει το μυαλό και το κεφάλι, δηλαδή τα όργανα που αποτελούν το κέντρο των φυσικών και πνευματικών δυνάμεων του ατόμου, όπως ο Παραβραχμάνας αποτελεί το κέντρο των κοσμικών δυνάμεων.
Φίλες και φίλοι, ο Ιάσωνας, αυτός που γιατρεύει, εκπληρώνει την αποστολή του, παίρνει το Χρυσόμαλλο δέρας. Ο Χρυσόμαλλος Κριός με τις πολλές ιδιότητες, ο σωτήρας του Φρίξου και της Έλλης, πήρε τη θέση που του ανήκε στον έναστρο ουρανό μας σαν ο πρώτος αστερισμός του ζωδιακού κύκλου.
Έτσι ο μύθος, ο οποίος προϋπήρξε της επιστήμης, για μια ακόμη φορά, αποκαλύπτει τα μυστικά του και μας ταξιδεύει στις πιο δύσβατες περιοχές του νου και της ψυχής μας.
Σας ευχόμαστε ένα όμορφο βράδυ και μια θαυμαστή εβδομάδα.
ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΗΓΕΣ: ΤΑ ΑΣΤΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΜΥΘΟΙ ΤΟΥΣ (Μάνος Δανέζης – Στράτος Θεοδοσίου), ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ (Juan Eduardo Cirlot), tovima.
