20-05-2025, Ω/12:45′
Σήμερα, 20 Μαΐου, γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Μέλισσας. Καθιερώθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη για να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με τον ζωτικό ρόλο που παίζουν οι μέλισσες και άλλοι επικονιαστές στη διατήρηση υγιών οικοσυστημάτων και στην υποστήριξη της ανθρώπινης ζωής. Με την ευκαιρία της γιορτής αυτής η αγαπητή συνάδελφος, μέλος της Ένωσης Βάσω Δενδροπούλου, μυθιστοριογράφος, μελετητής της μυθολογίας, ανθρωπογεωγραφίας, φιλοσοφίας και ψυχολογίας, παραθέτει πιο κάτω λίγα στοιχεία για τη μέλισσα από την Ελληνική και Παγκόσμια Μυθολογία:
———————————————————————————–
Σύμφωνα με γνωστό μύθο, η Ρέα, για να προστατέψει το Δία από τον πατέρα του Κρόνο, ο οποίος είχε καταβροχθίσει τα πέντε προηγούμενα παιδιά τους, τον γέννησε μακριά από τον Όλυμπο, στο Δικταίο Άντρο, στην Κρήτη.
Μια ιστορία μας λέει πως η Αμάλθεια και η Μέλισσα, οι κόρες του Βασιλιά της Κρήτης Μελισσέως, ανάθρεψαν το παιδί. Η Μέλισσα με μέλι. Στην Κρήτη, μιλούσαν για ένα ιερό σπήλαιο μελισσών το Δικταίο Άντρο. Ούτε θεός ούτε άνθρωπος μπορούσε να πατήσει το πόδι του εκεί. Κάθε χρόνο, μιαν ορισμένη περίοδο, ξεπεταγόταν από το σπήλαιο μεγάλη φωτιά. Αυτό συνέβαινε, όταν αναπηδούσε το αίμα που χύθηκε στη γέννηση του θεού. Ιερές μέλισσες, οι τροφοί του Δία, κατοικούσαν στο σπήλαιο.
Μια φορά τόλμησαν τέσσερεις ριψοκίνδυνοι ο Λάϊος, ο Κελεός, ο Κέρβερος και Αιγόλιος, να μπουν εκεί μέσα για να κλέψουν μέλι. Φόρεσαν χάλκινους θώρακες και μάζευαν μέλι. Αλλά τη στιγμή που αντίκρισαν τα σπάργανα του Δία, και το αίμα από τη γέννησή του, έπεσαν από πάνω τους οι χάλκινοι θώρακες. Σ΄ ένα αρχαίοι αγγείο φαίνεται πως οι πελώριες μέλισσες επιτίθενται στους τέσσερις ακάλυπτους άντρες. Από ευγνωμοσύνη ο Ζευς, χάρισε σε αυτές τις μέλισσες χάλκινο χρώμα και ξεχωριστή δύναμη. Ο Δίας αγάπησε το μέλι και μάλιστα ένα από τα ονόματά του είναι «Μελιττεύς». Όταν ο Κρόνος αντιλήφθηκε το ρόλο της Μέλισσας στη διάσωση του Δία εξοργίστηκε και τη μεταμόρφωσε σε γεοσκώληκα. Ο Δίας, δείχνοντας ευγνωμοσύνη στην τροφό του, τη μεταμόρφωσε στο γνωστό μας έντομο.
Μια δελφική παράδοση απέδιδε στις μέλισσες την κατασκευή του δεύτερου ναού που κτίστηκε εκεί. Κατά τις δοξασίες των Ορφικών, οι ψυχές συμβολίζονταν από μέλισσες, όχι μόνο για την τροφή, αλλά για το συσχετισμό του ότι μετακινούνται ομαδικά σε μελίσσια. Παρομοίως κατά την παράδοση, βγαίνουν και οι ψυχές από την θεία ενότητα.
Οι ιέρειες της Δήμητρας, σύμφωνα με τον Πορφύριο (μαθητής του Πλωτίνου, νεοπλατωνικός φιλόσοφος) ονομάζονταν Μέλισσες ως τροφοδότριες και προστάτιδες της μεγάλης θεάς, έχοντας ως σύμβολο με την κυψέλη στα Ελευσίνια μυστήρια».
Άλλα ιερά σύμβολα της Δήμητρας, ήταν το στάχυ η παπαρούνα, αλλά και οι όφεις. Σε παραστάσεις η Δήμητρα απεικονίζεται να κρατά όφεις, κατ’ αντιστοιχία της Μινωικής Θεάς των Όφεων, της οποίας η Δήμητρα αποτελεί μετεξέλιξη….
Σύμφωνα με τον Λατίνο γραμματικό Σέρβιο, ο οποίος διασώζει ένα μύθο της Κορίνθου, «Μέλισσα», ήταν το όνομα μίας ιέρειας της Δήμητρας, η οποία μυήθηκε στα μυστήρια από την ίδια τη Δήμητρα. Ο αρχιερέας μάλιστα λεγόταν Εσσήν που σημαίνει «ο βασιλιάς των μελισσών». Μέλισσα αποκαλούσαν και τη Σελήνη, προστάτιδα της γέννησης.
Στα διάφορα Μυστήρια έπλεναν τα χέρια τους με μέλι αντί για νερό, ώστε να καθαρθούν από καθετί λυπηρό, βλαπτικό και ρυπαρό. Έκαναν επίσης με το μέλι καθαρμό της γλώσσας ώστε να ο μύστης να μιλά με σοφία και θεόπνευστα. Το μέλι έχει και καθαρτική και συντηρητική δύναμη πράγματι, πολλά προϊόντα μένουν άσηπτα στο μέλι, και χρόνια τραύματα με το μέλι απολυμαίνονται.
Στην Περσεφόνη, που έχει το προσωνύμιο Μελιτώδης, πρόσφεραν μέλι ως προστάτιδα των καρπών, αλληγορώντας την προστατευτική και βλαστική της δύναμη. Μερικοί ταυτίζουν το νέκταρ και την αμβροσία με το μέλι, αφού το μέλι είναι τροφή των θεών.
Μέλισσες ονομάζονταν επίσης οι ιέρειες της Εφεσίας Αρτέμιδος. Ο Μέλισσες αποκαλούσαν, τέλος, τις ψυχές που κατέρχονταν προς γέννηση και επρόκειτο να ζήσουν με δικαιοσύνη τη ζωή τους, εργαζόμενοι σύμφωνα με όσα προστάζουν οι Θεοί.
Η διατροφική αξία του μελιού ήταν αναγνωρισμένη όχι μόνο στην Ελλάδα, και μάλιστα από τη πρώιμη αρχαιότητα, αλλά και στη Μεσοποταμία, όπου έχουμε σχετικές καταγραφές από το 2700 π.Χ. και στην Αίγυπτο. Σε παπύρους αναφέρεται ότι χρησιμοποιούσαν το μέλι για θεραπευτικούς σκοπούς. Ας δούμε πόσο σημαντική θέση είχε το μέλι σ’ αυτό τον τόσο μεγάλο πολιτισμό της Μεσογείου. Και πάλι η μυθολογία θα μας διαφωτίσει.
Όταν ο (αιγυπτιακός) Θεός Ρα έκλαιγε για τα κρίματα και τις αμαρτίες των ανθρώπων και τα δάκρυα του πέφτοντας άγγιζαν την γη μεταμορφώνονταν σε μέλισσες οι οποίες άρχιζαν αμέσως να κτίζουν κηρήθρες και να επισκέπτονται τα λουλούδια και τα γένη όλων των λουλουδιών του φυτικού βασιλείου. Με αυτόν τον τρόπο έγιναν οι πρώτες μέλισσες. Με αυτόν τον τρόπο έγινε η πρώτη κηρήθρα. Με αυτό τον τρόπο έγινε το πρώτο μέλι, από τα δάκρυα του Θεού Ρα.
Το πιο αρχαίο από τα ιερά βιβλία της Ινδίας είναι το Rig-Veda και περιέχει αμέτρητες αναφορές για τη μέλισσα και το μέλι. η ινδική θεότητα μέλισσα Bhramari Devi αντλεί το όνομά της από τη λέξη Bramari, που σημαίνει «Μέλισσες» στα Χίντι. Λέγεται ότι ο Bhramari Devi βρίσκεται στο εσωτερικό του τσάκρα της καρδιάς και εκπέμπει τον ήχο των μελισσών, που ονομάζεται «Bhramaran». Ομοίως, ο ήχος ενός βουητού μελισσών ήταν εξομοιωμένος σε Vedic ψαλμωδίες και το βουητό των μελισσών αντιπροσώπευε τον βασικό ήχο του σύμπαντος σε όλη την Ινδία.
Φίλες και φίλοι, παγκόσμια ημέρα μέλισσας σήμερα. Η ελληνική μυθολογία με τις πολυάριθμες αναφορές της στο μέλι και τη μέλισσα μας επιτρέπει να συμπεράνουμε ότι σε πρώιμα στάδια της ελληνικής ιστορίας η αξία του μελιού στην ανθρώπινη διατροφή είχε δεόντως εκτιμηθεί, ενώ η μέλισσα είχε κερδίσει τον ανθρώπινο θαυμασμό για το πολύπλοκο και πολύτιμο έργο της.
Ο «μαθητής» οφείλει όπως η μέλισσα να συλλέγει γνώσεις έως ότου μετά από σκληρή εσωτερική εργασία, να «ανθίσει» εντός του η επίγνωση…Ο Ισοκράτης αναφέρει (Προς Δημόνικον, 50-52.) σχετικά με την αναζήτηση της γνώσεως:
«Όπως ακριβώς βλέπουμε τη μέλισσα να κάθεται βέβαια πάνω σε όλα γενικά τα άνθη, να παίρνει όμως από το καθένα τα καλύτερα συστατικά, έτσι πρέπει να κάνουν και οι νέοι που λαχταρούν τη μόρφωση: Τίποτε να μην αφήνουν ανεξέταστο, αλλά από παντού να παίρνουν τα ωφέλιμα».
Κι ο Αϊνστάιν είπε: Αν κάποτε οι μέλισσες αφανιστούν από προσώπου γης δεν θα απομείνουν στον άνθρωπο παραπάνω από τέσσερα χρόνια ζωής.
ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΗΓΕΣ: Κ. ΚΕΡΕΝΥΙ « Η Μυθολογία των Ελλήνων», JUAN EDUARDO CIRLOT «Το λεξικό των Συμβόλων», Μυσταγωγία – Μυθαγωγία ΒΑΣΙΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ, https://www.slideshare.net.
