13-08-2026, Ω/08:00΄
Μητέρα θέα της Αθήνας «η Άγια Παρθένα» η «Αιώνια Παρθένα». Νίκησε τον Τιτάνα Παλλαντα, τον οποίο σκότωσε και έγδαρε. Στη Β. Αφρική λεγόταν Neith, Μέτις, Μέδουσα, Anath. Είναι η ίδια θεά στη Μινωϊκή Κρήτη «θεά των φιδιών». Οι Έλληνες την ονόμαζαν Αθηνά ενώ οι Φοίνικες μας λένε πως βγήκε από τη μήτρα της λίμνης Τριτωνίδας στη Λιβύη. Οι Αιγύπτιοι πολλές φορές την ονόμαζαν Ίσιδα-Αθηνά που σημαίνει «προέρχομαι από τον εαυτό μου». Ο μύθος κατά τον οποίο γεννήθηκε από την Μέτιδα και βγήκε από το κεφάλι του Δία, είναι αρκετούς αιώνες μεταγενέστερος. Το «Μέδουσα» σημαίνει «θηλυκή σοφία». Σύμβολό της το Γοργόνειον, η ιερή φιδόμορφη μάσκα της, που μετέτρεπε τους άντρες σε πέτρα. Η Μέδουσα, η Γοργόνα, αντιπροσώπευε τη θεά σαν καταστροφέας. Λατρευόταν και στην Κολχίδα. Οι Κόλχοι, ήταν Αιγυπτιακής καταγωγής, ενώ ο βασιλιάς τους ο Αιήτης ήταν Κορίνθιος.
Ο Όμηρος την Αθηνά την λέει «Πολύβουλο». Δηλαδή με πολλή φρόνηση και κρίση. Γι΄ αυτό το λόγο προστατεύει τον Οδυσσέα, τον πιο έξυπνο Έλληνα. Στον Τρωϊκό πόλεμο δυσαρεστημένη από την Πάρη που δεν της έδωσε το μήλο προστατεύει τους Έλληνες. Μας λέει ο Βικτώρ Μπεράρ (Γάλλος ελληνιστής-διπλωμάτης-πολιτικός, που μετέφρασε την Οδύσσεια στα γαλλικά): «Οι Έλληνες είναι ο πρώτος λογικός λαγός που διακήρυξε την αναγκαιότητα της ελεύθερης σκέψης… Ο λαός που πίστεψε ότι οι νόμοι θεμελιώνονται από τη λογική, είναι αμετάβλητοι, καθολικοί και όλα στον κόσμο υπακούν σε νόμους φυσικούς. Ότι οι θεοί θέσπισαν τους φυσικούς αυτούς νόμους, αλλά η γη δόθηκε στον άνθρωπο για να μπορέσει να δημιουργήσει με σοφία την ευτυχία και την ελευθερία του». Για την Αθήνα, η Αθηνά είναι κάτι παραπάνω από θεά. Είναι η θεά της. Όπως η Παναγία στην Τήνο είναι η Παναγία της. Στις συνελεύσεις του λαού, την εκκλησία του Δήμου, παρίσταται πάντα αόρατη. Ο Άρειος Πάγος, το ανώτατο δικαστήριο που αν οι δικαστές ισοψηφίσουν ο κατηγορούμενος αθωώνεται, είναι δικό της δημιούργημα.
Έμαθε τους άντρες να οργώνουν, να καλλιεργούν την ελιά, (για πολλά χρόνια όποιος έκοβε ένα δέντρο ελιάς καταδικαζόταν σε θάνατο), να φτιάχνουν καράβια, ο πολεμικός χορός ο «πυρρίχιος», η σάλπιγγα που βρέθηκε στο Άργος, το πεντηκόντορον το πρώτο καράβι που κατασκεύασε ο Δαναός προς τιμή των θυγατέρων του, όλα οφείλονται στην Αθηνά. Κι εκτός από αυτά που επινοήθηκαν σε καιρό πολέμου εφηύρε την γλυπτική, ζωγραφική, τον αυλό, όλες τις γυναικείες δουλειές που είναι καθαρά ειρηνικές επινοήσεις.
Γιορτές, έχουμε αναφερθεί εκτενώς σε αυτές, γίνονταν πολλές προς τιμή της. Και οι ναοί της πολλοί, πριν καταστραφούν όλοι και αντικατασταθούν από εκκλησίες αφιερωμένες στην Παναγία. Καταμεσής, όμως στ καλοκαίρι, «τότε που χρύσωνε και μέστωνε το στάρι στα παχύχωμα χωράφια και κατεβαίνανε τα παλληκάρια με κοντοδρέπανα στα χέρια και κοπελιές με τραγούδια στα χείλια να θερίσουνε τον άγιο καρπό κάτω από τον Αττικό ήλιο, τον καλοκαιριάτικο. Πίσω από το τσούρμο σερνόντουσαν κοντές, καμπούρες γριούλες να σταχολογήσουνε… Λίγο σταράκι, όσο περίσσευε από το τραπέζι των πλούσιων χτηματιών. Τούτες οι γριούλες έλεγαν τα δικά τους τραγούδια να ευχαριστήσουν τη θεά Αθηνά που τις άφηνε να μαζεύουνε το τιποτένιο στάχυ. Κι έτσι με τραγούδια στη θεά, για τη συγκομιδή, γεννήθηκαν τα πρώτα Παναθήναια».
Η γιορτή τελούνταν κατά τη διάρκεια του Εκατομβαιώνα (Η πομπή ξεκινούσε 28 Ιουλίου – ημέρα γενεθλίων της θεάς – κι έφτανε ως τα μισά του Αυγούστου). Από τον Σόλωνα καθιερώθηκαν μια φορά το χρόνο. Ο Πεισίστρατος θέσπισε τα Μεγάλα Παναθήναια κάθε τέσσερα χρόνια). Στην πομπή των Παναθηναίων συγκεντρωνόταν όλη η Αθήνα. Μαζί με τους πολίτες και τους συμμάχους της πόλης, κατέβαιναν για να γιορτάσουν σύσσωμοι οι θεοί.
Αξίζει να αναφέρουμε μια προσευχή – επίκληση στην Αθηνά στη γιορτή της αρώσεως . «Ο ιερέας της, χάραζε ένα ιερό αυλάκι στους πρόποδες της Ακρόπολης και έλεγε στους πιστούς: Δεν θα αρνηθείς ποτές και σε κανένα, όταν σου ζητήσει νερό, ή όταν σου ζητήσει φωτιά… Δεν θα αφήσεις σώμα νεκρού άταφο… Δεν θα σκοτώσεις ποτέ τον ταύρο που σέρνει το άλογο».
Φίλες και φίλοι, το μικρό Πάσχα των Ελλήνων αύριο, η μεγάλη γιορτή της Παναγίας. Η Δέσποινά μας. Όπως η πανάρχαια Δέσποινα της Αρκαδίας κόρη του Ποσειδώνα και της Δήμητρας, που το όνομά της απαγορευόταν να προφέρουν οι πιστοί. Μόνο ως κόρη την επικαλούνταν. Όπως η Αθηνά, η μεγάλη θεά των Ελλήνων, η καθαρά ελληνική θεά, άσχετο αν προέρχεται μέσα στα σκοτάδια της προϊστορίας μας από την Ασία. Είναι αγνή και αγαπητή. Μπορεί τα στάχυα καταπατημένα από τόνους τσιμέντο να μην ανθίζουν πια στον Αττικό κάμπο. Όμως, αν ακούσουμε προσεκτικά τον αιώνιο άνεμο θα μας πει την ιστορία της θεάς Αθηνάς. «Θα μας πει πως έδωσε στους κατοίκους της Αττικής το δρεπάνι και το αλέτρι, θα μας πει τα τραγούδια που λέγανε οι γριές την ώρα που σταχολογούσανε, θα μας πουν για τη λάμψη της Παλλάδας που δεν έσβησε ποτέ, γιατί ποτέ δεν σβήνει ότι είναι αγνό, τίμιο, παλληκαρίσιο και μυαλωμένο… Ούτε με την αγκαθένια γομολάστιχα των κουτών φανατισμών». Οι θεοί γιόρταζαν μαζί με τους πολίτες, επειδή οι άνθρωποι είναι συλλογικά συγκεντρωμένοι να τιμήσουν τη Δέσποινά τους.
Σας ευχόμαστε χρόνια πολλά με υγεία! Να έχετε ένα όμορφο βράδυ και μια θαυμαστή εβδομάδα!
ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΗΓΕΣ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΟΝΤΗΣ «Μυθολογικό Λεξικό», ΝΙΚΟΣ ΤΣΙΦΟΡΟΣ «Ελληνική Μυθολογία», JANE ELLEN HARISSON «Ιερές Τελετές και Αρχαία Τέχνη».
