02-03-2026, Ω/09:15′
Για την ιστορία του Ιράν
Το 1951 το Ιράν εξέλεξε τον Μοχάμεντ Μοσαντέκ, έναν 69χρονο δικηγόρο που υποσχέθηκε πως «Το πετρέλαιο του Ιράν ανήκει στο Ιράν».
Για 40 χρόνια, οι βρετανικές πετρελαϊκές εταιρείες έπαιρναν το 85% των κερδών από το ιρανικό πετρέλαιο, ενώ οι Ιρανοί ζούσαν στη φτώχεια. Ο Μοσαντέκ εθνικοποίησε το πετρέλαιο.
Η Βρετανία ήταν εξοργισμένη, χάνοντας δισεκατομμύρια. Πήγαν στην Αμερική στον πρόεδρο Αϊζενχάουερ με πλαστά στοιχεία πως ο Μοσαντέκ είναι κομμουνιστής και πιόνι της Μόσχας. Δεν ήταν. Η CIA προσποιήθηκε ότι το πιστεύει γιατί βόλευε τα αμερικανικά συμφέροντα και το 1953 ξεκίνησε η Επιχείρηση Ajax.
Πράκτορες της CIA έφτασαν στην Τεχεράνη με βαλίτσες που περιείχαν από ένα εκατομμύριο δολάρια σε μετρητά. Δωροδόκησαν στρατηγούς, πλήρωσαν συνεργάτες να παρακινήσουν όχλους για να προκαλούν ταραχές, αγόρασαν εφημερίδες για να δημοσιεύουν ψέματα.
Μετά βγήκαν τα τανκς στους δρόμους. Στρατηγοί στους οποίους ο Μοσαντέκ είχε εμπιστοσύνη τον συνέλαβαν. Η δημοκρατία του Ιράν πέθανε μέσα σε 19 μέρες. Ο Σάχης, ένας φιλοδυτικός δικτάτορας, ανέλαβε την εξουσία με τη βοήθεια της CIA. Το πετρέλαιο γύρισε σε αμερικανικές αυτή τη φορά εταιρείες. Ο Μοσαντέκ πέθανε σε κατ’ οίκον περιορισμό το 1967.
Το 1979, οι Ιρανοί εξεγέρθηκαν, υπό την καθοδήγηση του Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, επιτέθηκαν στην αμερικανική πρεσβεία και τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, έδιωξαν τους Αμερικανούς και δημιούργησαν την «Ισλαμική Δημοκρατία», την αντιαμερικανική ισλαμική κυβέρνηση που υπάρχει μέχρι σήμερα.
Ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν είναι (αν δεν τον έφαγαν τελικά) ο Αλί Χαμενεΐ, διάδοχος του Χομεϊνί, θέση την οποία ανέλαβε το 1989 και κατέχει μέχρι σήμερα. Πρόεδρος του Ιράν από το 2024 είναι ο Μασούντ Πεζεσκιάν.
Η κυβέρνηση αυτή εξελίχθηκε σε ένα βάναυσο θεοκρατικό καθεστώς με άσβεστο μίσος για τις ΗΠΑ. Μέσα σε αυτό το κλίμα σχεδόν μισού αιώνα σκληρού ισλαμικού καθεστώτος, κάθε Ιρανός δείχνει στο 1953 και λέει: «Αυτό σημαίνει πραγματικά αμερικανική δημοκρατία».
Το 2013, η CIA παραδέχτηκε ότι οργάνωσε το πραξικόπημα. Σήμερα, στην Τεχεράνη, υπάρχει ένα μουσείο με το απόφθεγμα του Μοσαντέκ: «Αν δεν μπορούμε να ελέγχουμε το δικό μας πετρέλαιο, δεν είμαστε πραγματικά ελεύθεροι».
Η δημοκρατία που η Αμερική κατέστρεψε το 1953 για το πετρέλαιο έγινε ο αιώνιος εχθρός εδώ και 47 χρόνια, με οργανώσεις δορυφόρους σχεδόν σε όλα τα γειτονικά κράτη, που η Αμερική και το Ισραήλ δεν μπορούν εύκολα να νικήσουν.
Όχι επειδή δεν έχουν την υπεροπλία, αλλά επειδή το Ιράν έχει επιμονή και εμπειρία δεκαετιών και σήμερα εξοπλίζεται από την Κίνα και τη Ρωσία. Έτσι εμφανίστηκαν ξαφνικά και χιλιάδες drones καθώς και ακριβείς δορυφορικές συντεταγμένες με τις τοποθεσίες αμερικανικών στόχων.
(Via Anwar Jitou)
(fb) Ιάσωνας Θηλυκός
