13-02-2026, Ω/08:30′

Ηχηρό «όχι» από την ηγεσία της Δικαιοσύνης στην αναθεώρηση του συστήματος επιλογής

Η Αναστασία Παπαδοπούλου (Πρόεδρος Αρείου Πάγου), ο Μιχάλης Πικραμένος (Πρόεδρος ΣτΕ) και η Σωτηρία Ντούνη (Πρόεδρος Ελεγκτικού Συνεδρίου) τάσσονται υπέρ της διατήρησης του υφιστάμενου συστήματος επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης από το Υπουργικό Συμβούλιο, ως εγγύηση για τη δημοκρατική νομιμοποίηση των δικαστών και τη σύνδεση της Δικαιοσύνης με τη λαϊκή κυριαρχία.

Κοινό είναι πλέον το μέτωπο των επικεφαλής των Ανωτάτων Δικαστηρίων της χώρας, οι οποίοι, στο ίδιο μήκος κύματος και με πανομοιότυπη επιχειρηματολογία, υπεραμύνονται του υφιστάμενου συστήματος επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Η παρέμβασή τους έρχεται ως άμεση αντίδραση στην εξαγγελία του Πρωθυπουργού για την αναθεώρηση του τρόπου ανάδειξης των κορυφαίων δικαστικών στην κορυφή της πυραμίδας. Καθώς η μεταβολή της ισχύουσας συνταγματικής πρόβλεψης τίθεται πλέον επιτακτικά στην ατζέντα του δημόσιου διαλόγου, οι τρεις Πρόεδροι παίρνουν θέση, υψώνοντας ένα «θεσμικό τείχος» υπέρ της διατήρησης του υφιστάμενου πλαισίου. Το “NB Daily” παρουσιάζει τις καίριες τοποθετήσεις τους, που αποτυπώνουν τη σύγκλιση των απόψεών τους απέναντι στο ενδεχόμενο ανατροπής του υφιστάμενου καθεστώτος.

Η Πρόεδρος του Αρείου Πάγου, Αναστασία Παπαδοπούλου, τηρεί σθεναρή στάση υπέρ του ισχύοντος συστήματος, χαρακτηρίζοντάς το ως το «σχετικώς καλύτερο» παρά τα όποια μειονεκτήματά του, καθώς αποτρέπει την ανάμιξη «τρίτων» και προστατεύει το κλίμα μεταξύ των ανώτατων δικαστών από ενδεχόμενες διαταραχές. Η κ. Παπαδοπούλου  παρουσιάζει τη διαδρομή του Έλληνα δικαστή, επισημαίνοντας ότι επιλέγεται με «αμερόληπτο αυστηρό διαγωνισμό» και αξιολογείται συνεχώς. Διορίζεται, τοποθετείται, μετατίθεται και κρίνεται πειθαρχικά από όργανα αποτελούμενα «αποκλειστικά από Δικαστές» που επιλέγονται με κλήρωση. Η ίδια σημειώνει ότι η προαγωγή σε όλους τους βαθμούς, μέχρι τον Αρεοπαγίτη, γίνεται αποκλειστικά από το παραπάνω όργανο, χωρίς καμία δυνατότητα παρέμβασης από την πολιτική εξουσία.

Αναστασία Παπαδοπούλου, Πρόεδρος Αρείου Πάγου: “Ο δικαστικός λειτουργός παύει να είναι ανεξάρτητος όταν επιλέγεται σε θέση ηγεσίας; Αυτό αποτελεί μομφή έναντι του έως τότε εξαίρετου λειτουργού και είναι ανεπίτρεπτο να του αποδίδεται, τουλάχιστον από Δικαστές.”

Απαντώντας στο ερώτημα αν το μοντέλο πρέπει να αλλάξει, η κ. Παπαδοπούλου τονίζει ότι, σύμφωνα με το Σύνταγμα, η ανεξαρτησία «ανήκει στους δικαστές και όχι στη δικαιοσύνη», τόσο στην προσωπική όσο και στη λειτουργική της μορφή. Θέτει μάλιστα το καίριο ερώτημα: ένας δικαστικός λειτουργός που έχει προαχθεί από όργανο αποτελούμενο αποκλειστικά από δικαστές επειδή διαθέτει «εξαιρετικά προσόντα» και ανεξαρτησία, «παύει να είναι ανεξάρτητος όταν επιλέγεται σε θέση Αντιπροέδρου ή του Προέδρου ή του Εισαγγελέα του Ανώτατου Δικαστηρίου;». Η Πρόεδρος του Αρείου Πάγου υποστηρίζει ότι η αμφισβήτηση αυτή αποτελεί «μομφή έναντι του έως τότε εξαίρετου δικαστικού λειτουργού» και καταλήγει ότι είναι «ανεπίτρεπτο να του αποδίδεται τουλάχιστον από Δικαστές», σημειώνοντας ότι η επιλογή από την εκτελεστική εξουσία δεν αναιρεί την ακεραιότητα των λειτουργών.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, Σωτηρία Ντούνη, περιγράφει το τρέχον πλαίσιο ως ένα «πρότυπο θεσμικής ισορροπίας» και μια «σύνθετη θεσμική σύμπραξη», η οποία, ειδικά μετά τις τελευταίες νομοθετικές παρεμβάσεις, «συνδυάζει τη δικαστική αυτοδιοίκηση με τη δημοκρατική νομιμοποίηση και λογοδοσία». Όπως υποστηρίζει, η διαδικασία κινείται «μακριά από μονομερείς αποφάσεις» και δομείται σε «αλλεπάλληλα φίλτρα που εγγυώνται την αντικειμενικότητα και το κύρος των επιλογών». Σύμφωνα με την ίδια, η επιλογή των ηγεσιών θωρακίζεται από τρεις κρίσιμους πυλώνες, ξεκινώντας από το γεγονός ότι «η διαδικασία εκκινεί από το ίδιο το σώμα των δικαστών». Οι Ολομέλειες των Ανωτάτων Δικαστηρίων, μέσω της έκφρασης γνώμης, διασφαλίζουν την επιλογή υποψηφίων από τους ομότιμούς τους με βάση τα «εχέγγυα της ανεξαρτησίας και της νομικής επάρκειας», γεγονός που «ενδυναμώνει την αξιοκρατία που οφείλει να ενυπάρχει».

Στη συνέχεια, η κ. Ντούνη εστιάζει στον ρόλο της Βουλής, επισημαίνοντας ότι η συμμετοχή της Διάσκεψης των Προέδρων προσφέρει ένα «επιπλέον επίπεδο δημοκρατικού διαλόγου και πολυφωνίας». Η δημόσια ακρόαση των υποψηφίων, όπως εξηγεί, «ενισχύει τη διαφάνεια και προσδίδει δημοκρατική προοπτική στη διαδικασία», φέροντας τη Δικαιοσύνη «πιο κοντά στην κοινωνία». Για το τελικό στάδιο, υπογραμμίζει ότι η επιλογή από το Υπουργικό Συμβούλιο «επισφραγίζει τη σύνδεση της δικαστικής εξουσίας με τη λαϊκή κυριαρχία», όπως ορίζει το άρθρο 90 του Συντάγματος, υπηρετώντας το κράτος δικαίου και διατηρώντας την «αρμονία μεταξύ των τριών λειτουργιών του κράτους». Καταλήγει ότι δεν πρόκειται για μια μονοδιάστατη διαδικασία, αλλά για μια σύμπραξη που «σέβεται την ιεραρχία, τιμά την αξιοκρατία» και εγγυάται ότι στην κορυφή βρίσκονται λειτουργοί με «αδιαμφισβήτητο κύρος και ευρεία αποδοχή».

Τη δική του παρέμβαση κάνει και ο Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, Μιχάλης Πικραμένος, επισημαίνοντας ότι «η αυτονόμηση της Δικαιοσύνης είναι λάθος» και τονίζοντας ότι «είναι λάθος οι δικαστές να επιλέγουν οι ίδιοι τους προέδρους τους». Προειδοποιεί ότι «υπάρχει σοβαρός κίνδυνος αυτή η αυτονομία να δημιουργήσει έναν πόλο εξουσίας, ο οποίος θα είναι απέναντι στο Κοινοβούλιο», εξηγώντας ότι κάτι τέτοιο θα αποτελούσε πρόβλημα για τη δημοκρατία, διότι «και οι δικαστές ασκούν εξουσία. Δεν είναι άγιοι, κανείς δεν είναι άγιος».

Αναφορικά με την πρόταση για εκλεκτορικό σώμα, ο κ. Πικραμένος την απορρίπτει ως «λανθασμένη», σημειώνοντας ότι το ζήτημα «δεν είναι ποιοι θα συμμετέχουν, αλλά ποιοι είναι αυτοί που θα επιλέξουν τη δικαστική ηγεσία», καθώς μια τέτοια αρμοδιότητα «ενδέχεται να οδηγήσει σε αδιαφανείς συναλλαγές». Παράλληλα, απορρίπτει και την εμπλοκή του Προέδρου της Δημοκρατίας, λέγοντας ότι «θα πολιτικοποιούσαμε τη Δικαιοσύνη», ενώ παρατηρεί πως «η πολιτικοποίηση του ρόλου του προέδρου της Δημοκρατίας ήδη γίνεται». Καταλήγει ότι το υφιστάμενο σύστημα «συνδέεται με τη λαϊκή κυριαρχία» και είναι αυτό που διασφαλίζει τη δημοκρατική νομιμοποίηση και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.

daily.nb.org / Γιώργος Γούλας