22-09-2025, Ω/16:40′

Δύο ήρωες είναι γνωστοί με αυτό το όνομα, και οι δύο μεταμορφώθηκαν σε γεράκι. Ο πρώτος εμπλέκεται στην ιστορία του Δία και της Ιώς, ο δεύτερος είναι ένας πλούσιος κτηματίας.

Όταν ο Δίας διέταξε τον Ερμή να κλέψει τη μεταμορφωμένη σε αγελάδα Ιώ από τον πανόπτη Άργο, στάθηκε αδύνατο να το κάνει κρυφά, γιατί ο Ιέρακας φανέρωσε το σχέδιο. Έτσι, ο Ερμής αναγκάστηκε να σκοτώσει τον φύλακα της Ιώς, για να πετύχει τον στόχο του. (Εικ. 1032, 1033) Είναι πολύ πιθανό ότι οι θεοί μεταμόρφωσαν τον Ιέρακα στο ομώνυμο πουλί, αν και δεν υπάρχει σαφής αναφορά στις πηγές.

Ο δεύτερος Ιέραξ είναι πλούσιος κτηματίας στη χώρα των Μαριανδυνών στα ΒΑ παράλια της Βιθυνίας, γύρω από την ποντιακή Ηράκλεια, δίκαιος και επιφανής. Τον πλούτο του τον όφειλε στη Δήμητρα, την οποία τιμούσε και για την οποία ίδρυε ιερά. Εκείνη τον αντάμειβε με ευφορία γης. Κάποτε, στην Τρωάδα έπεσε πείνα εξαιτίας της οργής του Ποσειδώνα, γιατί οι κάτοικοι κάποια στιγμή παρέλειψαν από αμέλεια τις πρέπουσες θυσίες. Ο θεός όχι μόνο κατέστρεψε τους καρπούς της Δήμητρας αλλά έστειλε και ένα πελώριο κήτος από τη θάλασσα εναντίον τους. Οι Τρώες προσέφυγαν στον Ιέρακα για βοήθεια και εκείνος τους πρόσφερε άφθονη τροφή, σιτάρι και κριθάρι. Η οργή του Ποσειδώνα για την ακύρωση της τιμωρίας μεταφέρθηκε στον Ιέρακα· τον μεταμόρφωσε σε γεράκι και του άλλαξε τον χαρακτήρα, «γιατί, ενώ αγαπήθηκε πάρα πολύ από τους ανθρώπους, τον έκανε να μισηθεί πάρα πολύ από τα πουλιά και ενώ, εμπόδισε πολλούς ανθρώπους να πεθάνουν, τον έκανε να σκοτώσει πολλά πουλιά».

Την περίοδο 2400-2500 π.Χ. τα γεράκια έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην Αιγυπτιακή θρησκεία και μυθολογία. Ο Θεός των ουρανών Ώρος πήρε τη μορφή γερακιού. Διάφορες θεότητες επίσης είχαν τη μορφή γερακιού. Ταριχευμένα γεράκια προσφέρονταν σε βωμούς. Σε ένα ιερό (1000-2000 π.Χ.) κοντά στην Σακάρα της Αιγύπτου, είχαν αφιερωθεί χιλιάδες βαλσαμωμένα γεράκια.

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι φαντάζονταν επίσης τον θεό του πολέμου Montu επίσης με ένα κεφάλι γεράκι σε μια κορώνα με δύο φτερά. Και ο θεός Herisheph, ο οποίος είχε επίσης μια εμφάνιση falconry, είχε ένα διπλό στέμμα της Άνω και Κάτω Αιγύπτου. Αυτό το περήφανο και ισχυρό πουλί ήταν σύμβολο της βασιλικής δύναμης. Πιστεύεται ότι το “βλέμμα της παραλύει τα πουλιά με τον ίδιο τρόπο όπως το πρόσωπο του φαραώ – οι εχθροί του”.

Το ιδιαίτερο φτέρωμα στο υπέρθυρο του πτηνού έγινε η βάση για να τονιστεί η επαγρύπνηση και η διορατικότητα των γερακιών, γι ‘αυτό και το “βλέμμα της θεάς Uto”, που συμβολίζει τη σύνεση και την ασυλία, απεικονίστηκε με τη μορφή ματιών ενός γερακιού και ήταν ένα πολύτιμο φυλαχτό. Στην Αίγυπτο, επίσης, το βα-πτηνό, που προσωποποιεί την εικόνα της ψυχής, κατά κανόνα είχε το σώμα ενός γερακιού και το κεφάλι ενός προσώπου. Οι σαρκοφάγοι και οι μούμιες σε αυτές ήταν συχνά προικισμένες με μάσκες ενός γερακιού, και ο ίδιος ο Σόκαρ, ο θεός των νεκρών, απεικονίστηκε ως γελοιοποιημένος γεράκιος. Στο Περού, ο γεράνιος θεωρήθηκε ως ο πρόγονος των ανθρώπων, καθώς και ηλιακά σύμβολα, προστατεύοντας το πνεύμα. Οι Ινδοί της Βόρειας Αμερικής πίστευαν ότι ο γεράκι και η πέτρα είναι οι απόγονοι του Ήλιου και της Σελήνης, της προσωποποίησης των Ανδρών και των Γυναικών.

Ο Καφεγέρακας (Falco berigora) παρουσιάζεται σε σημαντική θέση στη ζωή των Αυστραλιανών Αβορίγινων, ιδιαίτερα σε θρύλους που σχετίζονται με τη φωτιά. Το είδος συχνά ακολουθεί τς πυρκαγιές για να πιάσει τα κατατρεγμένα έντομα!

Στην Περσία, στα κείμενα του Ζωροάστρη, ανάμεσα σε όλα τα υπερφυσικά πλάσματα που αναφέρονται, εξέχουσα θέση κατέχει το θρυλικό πουλί Σαένα, ένα μεγάλο γεράκι. Κάθεται στην κορυφή του Δέντρου Όλων των Σπόρων, και χτυπώντας τα φτερά του διασκορπίζει τους σπόρους. Αυτοί μεταφέρονται έπειτα από τη βροχή και τον άνεμο και διανέμονται στη γη. Σύμφωνα με μετέπειτα θρύλους, θηλάζει νεογνά.

Το 1741 (2η Αποστολή στην Καμτσάτκα του Βερίγγειου- Vitus Bering) καταγράφηκε η συμβολική χρήση των γερακιών στη ζωή των ιθαγενών Aleut που κρεμούσαν φτερούγες γερακιού σε κοντάρια για ιεροτελεστίες.

Το γεράκι είναι έμβλημα των ευγενών, της αξίωσης και της πολυτέλειας. Σε πολλές παραδόσεις συνδέονται στενά με το Χάρο, και γι’ αυτό θεωρούνται ως οι σεβαστοί φύλακες των νεκρών ψυχών. Τα γεράκια φημίζονται για τη μαχητικότητά τους, και κάποιοι πολεμιστές πίστευαν ότι κατευνάζοντας το πνεύμα του γερακιού θα κάνουν ευτυχισμένους τους πρόγονούς τους. Σε αντάλλαγμα οι πολεμιστές θα ευλογηθούν με μαχητικές δεξιότητες. Ως εκ τούτου τα γεράκια είναι και σύμβολα πολέμου.

Στα αιγυπτιακά ιερογλυφικά το σύμβολο του γερακιού αναπαριστά την ιδέα της μάνας. Κατά τον Γιουγκ η συμβολική έννοια της «μάνας» που αποδίδεται στο γεράκι οφείλεται κατά πάσα πιθανότητα στη νεκροφαγία. Πιστευόταν πως αφού τρέφεται με κουφάρια, το γεράκι έχει σχέση με την Μάνα Φύση και το θάνατο. Οι πυρολάτρες οπαδοί του Ζωροαστρισμού εξέθεταν τους νεκρούς τους σε ψηλούς πύργους για να τους σπαράξουν τα γεράκια, διευκολύνοντας έτσι την αναγέννησή τους. Στην Ινδία το γεράκι εμφανίζεται σαν σύμβολο των προστατριών πνευματικών δυνάμεων που αντικαθιστούν τους γονείς και είναι έμβλημα αυταπάρνησης και πνευματικής συμπαράστασης.

Στις Κέλτικες παραδόσεις, σαν τον αετό ήταν μια από τις πρωταρχικές εκδηλώσεις. Είναι αντίθετο από τον αισθησιακό λαγό και έτσι απεικονίζει τη νίκη πάνω στη λαγνεία.

Στην Κίνα ήταν διφορούμενο σαν ηλιακή δύναμη, αλλά και καταστροφική δύναμη του πολέμου.

Στη Σκανδιναβική μυθολογία Ο Οντίν μπορούσε και ταξίδευε στη γη σαν κυνηγετικό γεράκι. Γνώρισμα της Φριγκ και μια όψη του Λόκι, ως συνδεόμενου με το πυρ.

Στον πρωτο-ιρανικό κόσμο, ένας γεράκι ή γεράκι ήταν ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των Νάρτς και του Μπατράζ και συμβόλιζε την «παρθενική» – ουράνια χάρη που ο Θεός στέλνει στη γη στους ανθρώπους.

Φίλες και φίλοι, οι Έλληνες αλλά και πολλοί λαοί της ανατολής, Ασσύριοι, Βαβυλώνιοι, Αιγύπτιοι, λάτρεψαν με πάθος τα παιδιά, τα οποία βρίσκονται σχεδόν σε όλους τους μύθους, παραμύθια και λαϊκές παραδόσεις. Συνδέθηκαν με τους θεούς πολλών λαών και στην ελληνική μυθολογία, υπάρχουν πολλές μεταμορφώσεις ανθρώπων σε πουλιά, από τους θεούς, είτε για τιμωρία είτε από οίκτο. Το γεράκι με την οξύτατη όραση, την άριστη κυνηγετική του ικανότητα καθώς και την άμεση συγγένειά του με τον αετό, από τα πρώιμα, κιόλας, χρόνια, εκτιμήθηκε από τους ανθρώπους. Η ιερακοθηρία, το κυνήγι δηλαδή με τα γεράκια, που πρώτοι εφάρμοσαν οι Ασσύριοι, αναβιώνει, υπό προϋποθέσεις στις μέρες μας, αποδεικνύοντας πως τα πλάσματα της φύσης, παρά την αλματώδη πρόοδο της επιστήμης, είναι ανεξάντλητη πηγή γνώσης και σοφίας.

ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΠΗΓΕΣ: JUAN EDUARDO CIRLOT «Το Λεξικό των Συμβόλων», greek language.gr, lifehub.gr