02-05-2025, Ω/10:25′
Μετά τον Ουρανό βασιλιά τη βασίλισσά του Αστάρτη, τον Ήλιο και τη Σελήνη, συνεχίζουμε το ταξίδι μας στον έναστρο ουρανό με τρεις αειφανείς αστερισμούς, τους γειτονικούς στις δύο Άρκτους, Κασσιόπη, Κηφέα και Δράκοντα.
Η Κασσιόπη ήταν σύζυγος του βασιλιά της Αιθιοπίας Κηφέα και μητέρα της Ανδρομέδας, η οποία καυχιόταν πως ήταν πιο όμορφη από τις Νηρηίδες. Η προκλητικότητά της εξόργισε όχι μόνο τις Νηρηίδες, αλλά και τον Ποσειδώνα, ο οποίος έκανε τη χώρα να πλημμυρίσει από τεράστια κύματα, στέλνοντας επιπλέον στα παράλια της Αιθιοπίας, ένα τρομερό κήτος, κατ΄ άλλους ένα τεράστιο τέρας, τον Δράκοντα, που καταβρόχθιζε ανθρώπους και ποίμνια. Αργότερα καταστερώθηκε και, για να τιμωρηθεί, περιφερόταν στον ουρανό με το κεφάλι προς τα κάτω.
Πρόκειται για έναν από τους σπουδαιότερους αστερισμούς του βόρειου ημισφαίριου, γνωστός από την αρχαιότητα, ο οποίος περιλαμβάνει 89 άστρα, καθώς και τον περίφημο νόβα δίπλα στο άστρο κ Κασσιόπης. Ο αστερισμός της Κασσιόπης, ως προς τον Πολικό, είναι σε συμμετρική θέση προς την Μεγάλη Άρκτο.
Μεταξύ της Μικρής Άρκτου και της Κασσιόπης, συναντάμε τον αστερισμό του βασιλιά της Αιθιοπίας Κηφέα, που ήταν γιος του Βήλου, άνδρας της Κασσιόπης και πατέρας της Ανδρομέδας. Τον αστερισμό αυτό τον βρίσκουμε προεκτείνοντας την ευθεία που ενώνει την πλευρά β-α της Μεγάλης Άρκτου και με τον Πολικό.
Ο αστερισμός του Δράκοντα περιβάλλει το τετράπλευρο των άστρων της Μικρής Άρκτου και βρίσκεται ΝΔ του Κηφέα. Είναι γνωστός από την αρχαιότητα και το όνομά του το οφείλει στον Πτολεμαίο.
Σύμφωνα με το μύθο, μετά από θυσίες στον Ποσειδώνα και παρακλήσεις στις Νηρηίδες, αυτές δέχτηκαν, μετά το χρησμό του Άμμωνα, να αποσυρθεί ο Δράκοντας αν θυσίαζαν σ΄ αυτόν ό,τι πολυτιμότερο είχαν στον κόσμο! Την μονάκριβη θυγατέρα τους Ανδρομέδα. Έτσι λοιπόν, η κόρη τους προσφέρθηκε θυσία, αλλά όπως θα δούμε σε επόμενη δημοσίευση, της έσωσε τη ζωή ο Περσέας ο οποίος σκότωσε τον Δράκοντα.
Μια άλλη εκδοχή, ίσως η επικρατέστερη, τον θέλει να είναι ο Λάδωνας, το φοβερό θηρίο που φύλαγε τα χρυσά μήλα στον κήπο των Εσπερίδων, σαν άγρυπνος φρουρός. Έτσι δικαιολογούσαν οι αρχαίοι Έλληνες το ότι ήταν αειφανής. Ένας ακόμα μύθος, θέλει το Δράκοντα σύμμαχο των Γιγάντων στη μάχη τους με τους θεούς του Ολύμπου. Η θεά Αθηνά τον άρπαξε και τον τοποθέτησε στον ουρανό, για να μην μπορεί να βλάψει πια τους Ολύμπιους θεούς. Κατ΄ άλλους, παριστάνει το Δράκοντα που σκότωσε ο Κάδμος, του οποίου τα δόντια έσπειρε και βγήκαν οπλισμένοι άνδρες. Η τελευταία εκδοχή τον θέλει να παριστάνει τη Λερναία Ύδρα, την οποία σκότωσε ο Ηρακλής. Η τελευταία εκδοχή οφείλεται στο ότι ο Ηρακλής σαν αστερισμός φαίνεται να γονατίζει προς αυτή και το κεφάλι του τέρατος να τον πλησιάζει.
Πάντως, ο Δράκοντας είναι ο τιμωρός της Κασσιόπης που έχει καταδικαστεί για την αλαζονεία της να περιστρέφεται γύρω από τον πόλο του ουρανού αιώνια, χωρίς να μπορεί να δύσει, να ξεκουραστεί και να λουστεί στα νερά του Ωκεανού. Ο Κηφέας, ο σύντροφός της, περίλυπος, την ακολουθεί και συμμερίζεται την αιώνια φοβερή της τύχη. Έτσι οι αρχαίοι Έλληνες δικαιολόγησαν το γεγονός ότι οι δυο αυτοί αστερισμοί είναι αειφανείς.
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι τον ονόμαζαν Κροκόδειλο, προς τιμή του ιερού ερπετού του Νείλου.
Φίλες και φίλοι, ο έναστρος ουρανός, όχι μόνο σαγήνευε τους ανθρώπους αλλά προκαλούσε και την φαντασία τους. Έτσι όλα όσα γνώριζαν στη γη, δεν θα μπορούσε παρά να έχει την αντιστοιχία του στον ουρανό. Έτσι οι ομάδες των αστεριών, και κυρίως αυτοί που είναι ορατοί όλο το εικοσιτετράωρο στη διάρκεια όλου του έτους, δηλαδή οι αειφανείς, αποτέλεσαν ένα σταθερό σημείο αναφοράς, από το οποίο με νοητές γραμμές, έγιναν συνδέσεις και δημιουργήθηκαν μορφές θεών ή ημίθεων και όλων των μύθων που τους περιέβαλαν.
Η Κασσιόπη κι ο Κηφέας, θυσίασαν τη μοναχοκόρη τους, ό,τι πολυτιμότερο είχαν προκειμένου να κατευνάσουν το τέρας που μάστιζε τη χώρα τους. Θυσία που, όπως συνήθως γίνεται, δεν επέτρεψαν οι θεοί να γίνει, παρά έστειλαν τον ήρωα-Περσέα να σώσει την Ανδρομέδα. Όλοι τους κόσμησαν το στερέωμα και πέρασαν στην αιωνιότητα, το ίδιο κι οι αλήθειες που οι μύθοι τους κρύβουν.
Κι αυτές οι ιστορίες μας δημιουργούν ένα αίσθημα δέους για τη θαυμαστή ανθρώπινη φαντασία, που ψηλαφώντας προσπαθεί να κατανοήσει τη ζωή, να επενδύσει στο μικρό ταξίδι της ζωής αυτές τις υπερβατικές δυνατότητες.
Σας ευχόμαστε ένα όμορφο βράδυ και μια θαυμαστή εβδομάδα!
ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΗΓΕΣ: ΑΜΑΛΙΑ ΜΕΓΑΠΑΝΟΥ «Πρόσωπα και Άλλα Κύρια Ονόματα», ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ – ΜΑΝΟΣ ΔΑΝΕΖΗΣ «Τα Άστρα και οι Μύθοι τους», JOSEPH CAMBELL «Η Δύναμη του Μύθου».
