18-01-2025, Ω/16:50′

Οι Έλληνες είχαν την Ηλία (κόρη του Ήλιου), οι Ινδοί και οι Ιάπωνες είχαν, όμως, θεά του Ήλιου. Aditi για τους Ινδούς, Omikami Amaterasu για τους Ιάπωνες. Οι Βουδιστές, μιλούσαν για τη θεά Marici, ανάλογα με τη θεά Mari ή Μαρία. Οι Άραβες είχαν την Atthar, οι Γερμανοσάξονες την Sunna , οι αγγλοσάξονες την Sun ή Sol, οι Γαλάτες την Sul – Sul Minerva – δηλαδή την ταύτιζαν με την Αθηνά, οι Ρωμαίοι την Luciana. Οι Γνωστικοί είχαν την Καθαρίνη με τον περίφημο Ηλιακό τροχό (που αργότερα έγινε Αγία Αικατερίνη), οι ανατολικοί Άγγλοι την Phoebe μία από τις Ηλιάδες, που ίσως αργότερα ο Απόλλωνας ως Φοίβος πήρε από αυτήν το όνομά του.

Η θεά των Βίκινγκς Ereya (η όμορφη Ήλιος), που το όνομά της σημαίνει «κυρά», είχε ένα άρμα το οποίο έσερναν δυο ιπτάμενες γάτες. Η Δανική έκφραση «κλωτσώντας τη γάτα έξω από το βαρέλι», σημαίνει την επιστροφή του Ήλιου. Το παιχνίδι “Cat s Cradle” (Η κούνια της γάτας), ήταν μια ιεροτελεστία για να κρατηθεί ο Ήλιος στον ουρανό περισσότερο. Για τους Βαλτικούς λαούς Vina Saule είναι ο τόπος που η θεά του Ήλιου Saul πήγαινε να κοιμηθεί τη νύχτα. Όταν προσεύχονταν στη θεά, έβγαζαν όλοι τα καπέλα τους, συνήθεια που παραμένει και σήμερα. Σ΄ ένα τραγούδι η Saule οδηγεί εννέα άρματα μαζί που τα σέρνουν εκατό ιπτάμενα άλογα. Άλλοτε το άρμα της το σέρνουν γερανοί, κύκνοι ή πελαργοί. Στο Βόρειο Πόλο από όπου περνάει ο Axis Mundi, ο Άξονας της Γης, υπάρχει το δένδρο όπου ξεκουράζεται τη νύχτα η Saule. Η θεά κρεμάει σ΄ ένα κλαδί τη ζώνη της και κοιμάται με προσκέφαλο την κορώνα της. Επίσης είναι θεά της γέννας και της εκδίκησης. Το όνομα της Solntse, της θεάς του Ήλιου των Σλάβων σημαίνει Κόκκινος Ήλιος. Έχει άμεση σχέση με τον κόσμο των νεκρών. Έθαβαν τους νεκρούς το σούρουπο, ώστε οι ψυχές να πάνε στον κάτω κόσμο με τη συνοδείας, ειδάλλως η ψυχή θα περιπλανιόταν στο σκοτάδι. Την αυγή, άνοιγαν το φέρετρο για να το δει ο Ήλιος, να το ζεστάνει και να πάρει μαζί του την ψυχή.

Η θεά του Ήλου αναφέρεται πολύ συχνά στους Ρούνους στο συμβολικό αλφάβητο των βορείων. Ένα από τα πιο γνωστά σύμβολα του Ήλιου είναι ο σταυρός περιγεγραμμένος σε κύκλο.

Η Lada ήταν η ηλιοθεά των Σκυθών, που είχε σύμβολα τον πετεινό, το πουλί της φωτιάς, το άλογο και τη σβάστικα. Λεγόταν, επίσης, και Maria ή Maritsa (φλογερή Μαρία – αργότερα η εκκλησία την έκανε Μαρία Παναγία των Κεραυνών, τη γνωστή μας Perperuna η οποία γιόρταζε στις 2 Φεβρουαρίου!). Άλλες θεές ήταν η Lada η οποία προέρχεται από τη μεγάλη Ήλιο θεά των Σκυθών , που είχε σύμβολα τον πετεινό, το Πουλί της Φωτιάς και το άλογο, όπως και τη σβάστικα. Οι Γεωργιανοί ή Κόλχοι λάτρευαν σαν Ηλιο-θεά την ελληνίδα Λευκοθέα ή Ινώ.

Στους ιρλανδοκέλτες υπάρχουν τρεις κατηγορίες Ηλιο-θεανών, στις οποίες λόγω στενότητας χώρου δεν θα αναφερθούμε, θα επισημάνουμε μόνο πως λέγονταν “Venuses» ή γυμνές νέες γυναίκες. Υπάρχει ακόμα η Χεττιτική Arinitti, οι Αρμένιοι είχαν την Arevhat (παρθένα του Ήλιου), οι Γεωργιακοί ή Κόλχοι λάτρευαν σαν Ηλιοθεά την Ινώ, ή Φάσις. Η Ρωμαία Lucina, αγιοποιήθηκε σαν Αγία Λουκία. Όσο για την Mater Matuta ταυτίστηκε με την ελληνίδα Ινώ ή Λευκοθέα, προστάτιδα των θαλασσινών που επί χριστιανισμού έγινε «Μαρία η ηλιόλουστη». Οι Ετρούσκοι την έλεγαν Thesan – γρήγορη κόρη του Ήλιου.

Στην Αυστραλία, και δη στους Αβορίγινες οι ηλιακές θεότητες είναι όλες θηλυκές. Από τη μια είναι η θεά Bila, οποία θυμίζει την ινδική θεά Κάλι, μιας και ήταν ανθρωποφάγος και έψηνε τα θύματά της στην φωτιά από όπου και προήλθε ο ήλιος. Ο άνθρωπος Σαύρα, λέγεται, πως απηυδισμένος από τις κανιβαλλιστικές της συνήθειες την προέτρεψε να αποσυρθεί, αλλά όταν ο κόσμος βυθίστηκε στο σκοτάδι, την έπεισε εκ νέου να επιστρέψει. Στην Αυστραλία, πάλι, έχουμε την Wuriupranili, η οποία μοιάζει με την δική μας θεά της Αυγής την Ηώ. Αυτή, όμως, κυκλοφορεί με ένα δαυλό του οποίου το φως είναι ο ίδιος ο Ήλιος. Με το δαυλό -ήλιο περιφέρεται από τη μια άκρη του ουρανού ως την άλλη χαράσσοντας την αιώνια και ζωογόνα πορεία του Ήλιου από την Ανατολή ως τη Δύση.

Οι γηγενείς του Μπενίν, της Γκάνας και του Τόγκο θεωρούσαν τη Lisa (τη θεότητα του ήλιου) και τη Mawu (τη θεότητα του φεγγαριού) ως δίδυμες οντότητες σε ένα πνεύμα. Οι δυο τους ήταν οι δημιουργοί του σύμπαντος, με τη Mawu να αναπαριστά τη μητρότητα και τη γονιμότητα, την ώρα που η Lisa ενσάρκωνε τη θερμότητα, τη δουλειά και τη δύναμη.

Φίλες και φίλοι για τον πρωτόγονο άνθρωπο ο τροφοδότης Ήλιος πηγή και συντηρητής ζωής θεοποιήθηκε. Στην πρώιμη εποχή της η ανθρωπότητα θεοποίησε γυναικείες θεότητες, πηγή ζωής και συνέχισης του είδους, και από αυτή τη θέαση δεν θα μπορούσαν να απουσιάζουν οι θηλυκές ηλιακές θεότητες, πριν πάρουν τη σκυτάλη οι αρσενικές.

Για τον σύγχρονο άνθρωπο, ωστόσο, που έχει εξοβελίσει, από την καθημερινή του ζωή το το μύθο, ο ήλιος είναι ένα συνηθισμένο αστέρι, που αποτελείται κυρίως από υδρογόνο και ήλιο, ενώ προέρχεται από μια περιοχή του αρχέγονου νέφους υδρογόνου. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις ο Ήλιος, και κατά συνέπεια εμείς, δεν θα δεν θα αντιμετωπίσει προβλήματα για άλλα πέντε δισεκατομμύρια χρόνια. Μετά, όμως, έχοντας καύσει το υδρογόνο του στο κέντρο, θα μετατραπεί σε ερυθρό γίγαντα. Οι διαστάσεις του θα μεγαλώσουν τόσο, που θα καλύψει και θα πυρπολήσει ένα μεγάλο μέρος του Ηλιακού συστήματος.

Η ίδια η Γη, εάν η ανθρώπινη μωρία την έχει αφήσει μέχρι τότε ανέπαφη, θα δεκαπλασιάσει τη θερμοκρασία της και οι ωκεανοί θα εξαερωθούν. Έτσι, στο βαθύτατο γήρας του, ο Ήλιος, θα καταστρέψει τους πλανήτες που τον συνόδευσαν από τη γέννησή του. Αλλά έως τότε, τόσο εμείς, όσο και οι επερχόμενες – κι ελπίζουμε πιο σοφές γενιές – ας δημιουργήσουμε μέσα στη θαλπωρή και το φως του ό,τι σε άνθρωπο αρμόζει.

Σας Ευχόμαστε ένα όμορφο βράδυ και μία θαυμαστή εβδομάδα!

ΒΑΣΩ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΠΗΓΕΣ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΝΤΗΣ «Λεξικό της Ελληνικής Μυθολογίας»                         https://www.newsbeast.gr/. ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑΚΗΣ «Η Κόμη της Βερενίκης».