11-09-2023, Ω/13:20′

Όχι άλλο κλιματική αλλαγή…

Πρόσφατο Ιστορικό :

4.9.2023: Συνολικά 15 είναι μέχρι σήμερα οι νεκροί της κακοκαιρίας που έπληξε τη Θεσσαλία, ενώ υπάρχουν φόβοι ότι ο αριθμός αυτός θα αυξηθεί… Οι ζημιές είναι ανυπολόγιστες στις πλημμυρισμένες περιοχές.

Από 17.7.2023 μέχρι σήμερα οι πυρκαγιές που προκλήθηκαν άφησαν στο πέρασμά τους πάνω από 1.726.260 στρέμματα καμένου δάσους, «προκάλεσαν» την έκρηξη στην αποθήκη πυρομαχικών στην Αγχίαλο, οδήγησαν στην εκκένωση χιλιάδων κατοίκων και επισκεπτών ενώ 28 άτομα έχασαν τη ζωή τους.

9.2020: Η καταστροφική πλημμύρα που άφησε πίσω του η καταιγίδα ΙΑΝΟΣ, έπληξε την Ελλάδα με επίκεντρο τη Θεσσαλία και τη Μαγνησία. Προκλήθηκαν εκτεταμένες καταστροφές. Κατέρρευσε το κέντρο Υγείας Μουζακίου. 4 νεκροί και τεράστιες καταστροφές…

23.7.2018: Τραγική κατάληξη της πυρκαγιάς στο Μάτι που άφησε πίσω του 103 νεκρούς…πολλούς πυρόπληκτους και μεγάλες καταστροφές σε οικίες και επιχειρήσεις.

15.11.2017: Ανυπολόγιστες ζημιές άφησε πίσω της η πλημμύρα στη Μάνδρα Αττικής με τον τραγικό απολογισμό των 24 νεκρών και ανυπολόγιστες ζημιές…

Τι κοινό έχουν αυτά τα συμβάντα μεταξύ τους;

Σε μεγάλο βαθμό τα ακραία καιρικά φαινόμενα είναι ΠΡΟΒΛΕΨΙΜΑ.

Στην περιοχή της Ελλάδας, από το 1982 έχουν καταγραφεί 6 Μεσογειακοί Κυκλώνες, εκ των οποίων οι 4 έχουν δημιουργηθεί στο διάστημα 2016 – 2020. Συνεπώς δεν πρόκειται για πρωτόγνωρο καιρικό φαινόμενο στην περιοχή μας. Σ’ αυτό το σημείο θα ήθελα να θυμίσω και την πλημμύρα του 1955 στην περιοχή του Βόλου, η οποία άφησε πίσω της 27 νεκρούς και μεγάλες καταστροφές. Σύμφωνα με την εφημερίδα της εποχής ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ «…Η περιοχή πλημμύρισε και η λάσπη σκέπασε τα πάντα στο διάβα της. Μετά το πέρας των έντονων φαινομένων ο τραγικός απολογισμός ήταν 27 νεκροί, με τα περισσότερα θύματα να είναι βρέφη».

Πρωθυπουργοί, Υπουργοί, Στελέχη και διάφοροι άλλοι αναφέρουν ότι για όλα ευθύνεται η κλιματική αλλαγή και ο… κακός τους ο καιρός (το 1955 όμως δεν υπήρχε κλιματική κρίση…). Η ατιμωρησία των υπευθύνων (γιατί υπάρχουν υπεύθυνοι να είστε βέβαιοι γι αυτό) κυριαρχεί σε όλο της το μεγαλείο. Υπάρχουν διαβεβαιώσεις ότι θα γίνουν έργα για να θωρακιστούν οι ευάλωτες περιοχές και ότι θα αναβαθμιστεί η Πολιτική Προστασία, ενώ κάθε χρόνο υπάρχει η επίσης διαβεβαίωση ότι είμαστε έτοιμοι για να αντιμετωπίσουμε οποιοδήποτε καιρικό φαινόμενο… Σοβαρά τώρα;

Για Συγγνώμη στον Έλληνα πολίτη και ιδιαίτερα σε αυτόν που έχει πληγεί, ούτε κουβέντα… Γιατί άλλωστε; Αφού οι αρμόδιοι έκαναν το καθήκον τους και μερίμνησαν για να μην υπάρχει αυτή η εξέλιξη και αφού για όλα φταίει η φύση και ο Θεός, γιατί να ζητήσει κάποιος συγγνώμη… ΣΥΓΓΝΩΜΗ! Τι καλύτερο. Αλλά έτσι έχουμε μάθει την ανικανότητά μας και την ανεπάρκεια για την προστασία του πολίτη, να τα ρίχνουμε στους άλλους, στους προηγούμενους, στη φύση, στην κλιματική κρίση στον πολίτη που βλέπει τα ζώα του και το βιός του να καταστρέφεται και δεν θέλει να τα αφήσει… στο ποτάμι…

Η αλήθεια είναι ότι «βγήκαν», (όπως είθισται άλλωστε) κάποιοι καθηγητές, οι οποίοι μας ενημέρωσαν ότι για την κατάσταση στη Λάρισα δεν θα μπορούσε να γίνει κάποιο έργο για να αποφευχθεί η καταστροφή… Αυτό όμως προσωπικά ΔΕΝ ΤΟ ΔΕΧΟΜΑΙ! Τα ταξίδια στο φεγγάρι έχουν γίνει Σύνταγμα – Ομόνοια. Φθάσαμε στον Άρη και δεν μπορούμε να θωρακίσουμε ευάλωτες περιοχές;;; Τότε γιατί δεν μας το έλεγαν νωρίτερα προκειμένου να αποφασίσουμε εάν θα πρέπει να μεταναστεύσουμε; Τέτοιες δηλώσεις εκ των υστέρων είναι πραγματικά τραγικές! Ακόμα και τ. αξιωματικοί του Π.Σ κάνουν δηλώσεις για το τι έπρεπε να γίνει… Και τι έκαναν αυτοί όταν ήταν εν ενεργεία; Μήπως είναι καλύτερο τώρα να σιωπούν; Υπεύθυνοι λοιπόν υπάρχουν και δεν τιμωρούνται…

Υπήρξε τιμωρία για τους νεκρούς στο Μάτι; ΟΧΙ! Υπήρξε τιμωρία για του νεκρούς της Μάνδρας; ΟΧΙ! Φοβούμαι ότι ούτε και τώρα θα υπάρξει… Έγκλημα χωρίς ουσιαστική τιμωρία παραμένει ένα ατιμώρητο έγκλημα που ενισχύει τις βλέψεις του εχθρού (εσωτερικού ή/και εξωτερικού) να το επαναλάβει πανεύκολα. Οι υπεύθυνοι υποχρεωτικά πρέπει να λογοδοτήσουν ενώπιον της κοινωνίας και της δικαιοσύνης… Υπάρχουν υπεύθυνοι για την κατάρρευση γεφυρών που χτίστηκαν πρόσφατα. Για έργα που δεν έγιναν. Για μέτρα που δεν ελήφθησαν εκ των προτέρων. Για την κατάρρευση οδοστρώματος σε πολλές περιοχές. Και για την έλλειψη συντήρησης και ουσιαστικών έργων φταίει η κλιματική κρίση; Για την απουσία της Πολιτείας στην προστασία του πολίτη εν καιρώ ειρήνης φταίει η κλιματική κρίση; Θεωρώ ότι είμαστε ένα κράτος που λειτουργεί μόνο σε «νορμάλ» συνθήκες (αν και αυτό είναι συζητήσιμο…). Όχι πολύ ζέστη, όχι πολύ χιόνι, όχι πολύ αέρα, όχι πολύ βροχή και όλα ok! Τι να πω πιά;

Ας ξεκαθαρίσουμε λοιπόν κάποια πράγματα:

1. Για ότι μας καταδυναστεύει δεν φταίει η Κλιματική Κρίση.

2. ΠΡΟΒΛΕΨΗ του κινδύνου δεν υπήρξε ΠΟΤΕ, γιατί θα είχαν ενημερωθεί οι κάτοικοι όταν έπρεπε! Η εν λόγω πρόβλεψη με σενάρια, γίνεται μέσω μελετών επικινδυνότητας (Risk Assessment) που αποτελούν μάλλον άγνωστες λέξεις…

3. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ δεν υπήρξε ποτέ! Σε όλες τις περιπτώσεις.

4. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών; ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ… Βασιζόμαστε στους πυροσβέστες και στους λοιπούς διασώστες και ότι καταφέρουν… Βέβαια βασιζόμαστε και στο 112, του οποίου τη σπουδαιότητα δεν θέλω να υποβαθμίσω. Αλλά η εκκένωση είναι έσχατη λύση! Στα απομακρυσμένα χωριά με ηλικιωμένους ανθρώπους, αλήθεια αναλογίστηκε κανείς εάν μπορούν να χειριστούν αυτήν την ενημέρωση; Εάν τα κινητά τους είναι νεκρά ή εάν δεν έχουν κινητά; Βέβαια τόσον οι πυροσβέστες όσον και άλλοι διασώστες πήγαν πόρτα – πόρτα για να ενημερώσουν και βοηθήσουν τον κόσμο. Αυτό όμως δεν είναι πάντοτε εύκολο και καταφέραμε μέχρι σήμερα να θρηνήσουμε 15 νεκρούς…

5. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Εκτάκτων Αναγκών ανά Δήμο εν καιρώ ειρήνης; Με άλλα λόγια Σχέδια Δράσης; Ούτε κατά διάνοια…

6. ΕΡΓΑ για την ελαχιστοποίηση της πιθανότητας ή και αυτού του ίδιου του κινδύνου; Δεν υπάρχουν… Όπως διαπιστώθηκε μπορεί να έχουν γίνει κάποιες ψευτοκατασκευές οι οποίες όμως κατέρρευσαν (ή δεν λειτούργησαν) όταν ήρθε η ώρα… Ποιος ελέγχει τα έργα σε όλα τα στάδια κατασκευής (εάν γίνονται φυσικά!). Σε πολλές περιπτώσεις γίνονται παρεμβάσεις αυθαίρετες είτε εκ του πονηρού είτε έχουμε απλή εγκατάλειψη… Βέβαια θα ήμασταν άδικοι εάν δεν αναφερθούμε και στην ανθρώπινη σε πολλές περιπτώσεις παρέμβαση με το μπάζωμα ρεμάτων μείωση της κοίτης ποταμών και της έννοιας του «κάνω ότι θέλω αφού δεν υπάρχει κάποιος να με ελέγξει»….. Άρα ποιος ελέγχει;;; Συνεπώς έχουμε αποσάθρωση συστήματος ελέγχου…

7. Κάπου διάβασα ότι ετοιμάζεται μια νέα Πολιτική Προστασία αναβαθμισμένη σε προσωπικό και εξοπλισμό… Μα υποτίθεται ότι αυτό υποσχέθηκαν κι άλλες φορές μετά από κάθε καταστροφή. Εμένα πάντως δεν με πείθουν. Προσωπικά δεν έχω καταλάβει τι κάνει η Πολιτική Προστασία…

8. Η Πολιτική Προστασία δεν χρειάζεται να στελεχωθεί με άλλους επιστήμονες και γραφειοκράτες. Γνωρίζω προσωπικά αξιωματικούς στο Πυροσβεστικό Σώμα που όχι μόνο διαθέτουν μεταπτυχιακά και διδακτορικά σε φυσικές καταστροφές, διαθέτουν εμπειρία και πολλοί εξ αυτών έχουν κάνει και μετεκπαιδεύσεις στο εξωτερικό. Αυτοί οι άνθρωποι αξιοποιούνται; Δεν χρειαζόμαστε επιτροπές και υπερ-επιτροπές για να αντιμετωπιστεί μία φυσική (ή ακόμη και τεχνολογική καταστροφή).

Τι απαιτείται λοιπόν;

Διευκρίνιση ρόλου της Πολιτικής Προστασίας (πρόληψη και μέριμνα κατά τη διαχείριση της κρίσης όπως σεισμός, πλημμύρα, πυρκαγιά, κατολίσθηση, τσουνάμι)

Σε περίπτωση κρίσης θα πρέπει να είναι η μόνη υπηρεσία στην οποία απευθύνονται φορείς και ομάδες επέμβασης. ΠΡΟΣΟΧΗ: ΔΕΝ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ

1. Σωστή Στελέχωση: Γνώσεις ανά περίπτωση (τεχνοκράτες) και Εμπειρία ανά περίπτωση (επιχειρησιακοί)

2. Συνεργασία – πρωτόκολλα με Δήμους δηλαδή πόσο προετοιμασμένος είναι κάθε Δήμος;

• Τι διαθέτει και τι ελλείψεις υπάρχουν (καταγραφή σε Δελτίο Δεδομένων check list)

• Δύναμη «πυρός» ανά περιφέρεια

• Χαρτογράφηση Δήμων με κοινά χαρακτηριστικά κινδύνων

• Χαρτογράφηση ζωνών ανά Δήμο

• Διαδικασίες «εν καιρώ «ειρήνης»

• Σαφείς διαδικασίες την ώρα του συμβάντος

• Καταμερισμός αρμοδιοτήτων – να μην οδηγεί σε κατάτμηση

• Σενάρια ανά περίπτωση…..

• Συνεργασία Π.Π. με ομάδες επέμβασης για τυχόν εξοπλισμό που απαιτείται και κάθε άλλη ενέργεια

• Οργάνωση και παρέχει βοήθειας από την Π.Π. σε ότι ζητηθεί (λειτουργία εφοδιαστικής αλυσίδας) ευρύτερη ετοιμότητα και εφεδρείες

• Αποτίμηση και ενέργειες ΜΕΤΑ το περιστατικό

Τα περιστατικά που αναφέραμε αποτελούν επιχειρησιακές καταστροφές αλλά ΠΡΟΣΟΧΗ: Δεν ευθύνονται σ’ αυτό οι διασώστες…

Ήταν ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΗ η σημερινή κατάληξη στην περιοχή της Θεσσαλίας. Μας είχε «προειδοποιήσει» ο ΙΑΝΟΣ. Μάλλον όμως δεν έγινε πολύ κατανοητό! Ούτε από την Πολιτική Προστασία, αλλά ούτε και από την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Οι αρμόδιοι ήταν ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΟΙ (το τονίζω) να το γνωρίζουν! Στη βιομηχανία πρέπει να υποβάλλουμε αντίστοιχες μελέτες για τυχόν τεχνολογικό ατύχημα μεγάλης έκτασης που μπορεί να προκληθεί ακόμα και από φυσικά φαινόμενα. Στην επιτροπή αξιολόγησης αυτών των μελετών συμμετέχει και η Πολιτική Προστασία αλλά φαίνεται ότι δεν έχει καταλάβει τι σημαίνει ΚΙΝΔΥΝΟΣ γενικότερα…

Κάθε συμβάν χρειάζεται επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα. Δηλαδή ανθρώπους έμπειρους στο αντικείμενο, να αποφασίζουν επιτόπου. Απαιτείται «ενιαίο κέντρο» –ενιαία πυραμίδα εντολών (unified chain of command)– να αποφασίζει στιγμιαία επιτόπου (σε αυτό έχουμε αναφερθεί και στο παρελθόν).

Και τώρα τι; Θα πρέπει να ακούσουμε για νέους σχεδιασμούς οι οποίοι δεν είμαι πολύ σίγουρη ότι θα βασίζονται στην ασφάλεια του Πολίτη. Ακούμε για αποζημιώσεις. Αλλά τι αποζημίωση θα δώσεις στον κτηνοτρόφο που έχασε τα ζώα του, το βιός του, και αντίστοιχα ο αγρότης και κάθε άλλος επαγγελματίας της περιοχής. Στους κατοίκους που ξεκληρίστηκαν, που έχασαν τους δικούς τους… Οι άνθρωποι αυτοί είναι καταστραμμένοι…

Περιμένω οι υπεύθυνοι να αναλογιστούν τις ευθύνες τους και τουλάχιστον να ζητήσουν Συγγνώμη από τον κόσμο και να παραδεχτούν ότι ούτε προετοιμασμένοι ήταν για να αντιμετωπίσουν μία έντονη βροχόπτωση, ούτε Σχέδια Έκτακτης Ανάγκης είχαν εκπονήσει σε περίπτωση έντονων καιρικών φαινομένων ενώ αποδείχθηκαν ανίκανοι να διαχειριστούν άλλη μία κρίση…

Το φιλότιμο είναι μία Ελληνική λέξη που δεν μεταφράζεται… Σας παρακαλώ μην τη σβήσετε από το λεξιλόγιο του Έλληνα…

(fb) Aristothea Lazaridis, χημικός μηχανικός.(Chemical Engineer. M.Sc.Ch.E – Safety Enginer) Επί σειρά ετών δίδαξε στις σχολές της Πυροσβεστικής Ακαδημίας.